Nieuws

2 dec 16 dwdd university Robbert Dijkgraaf zeer boeiend college: terugzien!
21 nov 16: Persbericht: KNAW: genome editing vraagt om publiek debat en heldere regelgeving
18 nov 16: Volkswagen schrapt 30.000 banen door dieselschandaal en transitie naar elektrische auto
16 nov 16: 100.000e elektrische auto rijdt op de Nederlandse weg (AD)
10 nov 16: Is Erik Verlinde de nieuwe Einstein? Sterrenkundige Margot Brouwers resultaten wijzen er op dat Verlindes theorie klopt!
8 nov 16: Nederlander Erik Verlinde komt met baanbrekende theorie over zwaartekracht
8 nov 16: Chimpansees winden draderige algen als spaghetti om een stokje nrc
6 nov 16: The Origami Code. NPO 2 Zondag 6 nov 2016 19:15. Kijk de aflevering hier terug. Is zeer de moeite waard!

*) zie hier. [ Archief Actualiteiten ]

27 september 2011

Verwarrende en onjuiste voorlichting over de relatie vlees en kanker

Ik was bezig met literatuur onderzoek voor een artikel (1) over de relatie voeding en kanker, met name of er verband bestaat tussen vlees eten en kanker. Na wat zoekwerk kwam ik terecht bij een gezaghebbend meta-onderzoek van de medisch-wetenschapelijke organisatie WCRF (World Cancer Research Fund International).
De WCRF is een internationaal netwerk van onderzoekers die als doel heeft: kankerpreventie. Er is ook een Nederlandse WCRF afdeling: Wereld Kanker Onderzoek Fonds.


Het WCRF heeft een rapport geproduceerd Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective (2007) dat o.a. een samenvatting geeft van alle wetenschappelijke onderzoeken naar de relatie tussen vlees en kanker. Het rapport is het resultaat van het grootste onderzoek ooit naar kankerpreventie. Het is voor iedereen beschikbaar via de website van WCRF. Eén van de meest opvallende conclusies is dat het eten van rood of bewerkt vlees een verhoogd risico geeft op dikke darm / endeldarmkanker. Rood vlees is rundvleees, varkensvlees, lamsvlees, geitenvlees. Bewerkt vlees is gerookt, gezouten of geconserveerd met chemische conserveringsmiddelen.

De resultaten zijn niet leuk voor de vleesindustrie. Ik was benieuwd hoe de vleesindustrie hiermee zou omgaan. Op de website www.vlees.nl van de Nederlandse vleessector vond ik tot mijn ontzetting een pertinente onwaarheid:
“Volgens het [WCRF] onderzoek is er slechts beperkt bewijs voor een verband tussen het eten van vlees en darmkanker” (hier) (citaat nogmaals gecontroleerd op 26 sept 2011).
Dit is onjuist: het bewijs voor dikke darm en endeldarmkanker is niet beperkt en wordt door WCRF aangeduid als 'overtuigend verhoogd risico':
"The evidence that red meats and processed meats are a cause of colorectal cancer is convincing." (Part 2 Evidence and Judgements. p. 116) (pdf download: 31 mei 2011)
De WCRF hanteert vier soorten bewijs: Convincing; Probable; Limited-Suggestive; Substantial effect on risk unlikely. Het bewijs voor rood en bewerkt vlees valt in de hoogste categorie: Convincing. Duidelijker kunnen we het niet maken. Maar dat is niet wat vlees.nl ons vertelt. (Er is wel een 'mogelijk verhoogd risico' op slokdarm-, long- , alvleesklier- en baarmoederkanker. Maar dat is wat anders.)
Ook de Nederlandse WCRF website (kopjes Rood vlees en bewerkt vlees) van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds geeft dit risico aan:
"Ja, onderzoek heeft aangetoond dat rood vlees het risico op darmkanker verhoogt".
"Ja, er is overtuigend bewijs gevonden dat bewerkt vlees het risico op darmkanker vergroot." (citaten 26 sept 2011)
De Nederlandse WCRF website verzuimt hier aan te geven 'overtuigend aangetoond', maar het staat wel in de Nederlandse vertaling van het rapport: 'SAMENVATTING. Voeding, voedingspatroon, lichaamsbeweging en preventie van kanker: een wereldwijd perspectief'. Maar zelfs als je aanneemt dat vlees.nl alleen de website en niet het rapport heeft geraadpleegd, dan nog kun je niet van het bewijs beweren dat het 'beperkt' is.

Kijk, dat je het oneens bent met een conclusie van het rapport, dat is één ding, maar dat je de conclusies van het rapport onjuist citeert vind ik bijzonder misleidend.

Voedingscentrum
Het Voedingscentrum heeft op haar website een pagina over kanker waar ze schrijven:
“Er is geen duidelijke relatie aangetoond tussen het eten van vlees en kanker” (gezien op 26 sept 2011)
Dit is in strijd met het WCRF rapport en bovendien met wat ze zelf op een andere pagina van hun website vermelden. Het verbaast me niet dat vlees.nl juist deze uitspraak citeert! Maar nu wordt het pas echt verwarrend: de pagina over vlees van het Voedingscentrum staat:
"Er zijn enkele onderzoeken waaruit aanwijzingen komen dat het eten van rood vlees de kans op darmkanker verhoogt.
Andere studies kunnen dit niet bevestigen. In het algemeen geldt dat het eten van vlees in de aanbevolen hoeveelheden, ook rood vlees, niet hoeft te worden ontraden" (gezien op 26 sept 2011)
Ook dit is niet in overeenstemming met het originele WCRF rapport. Dit is verwarrende voorlichting: op de ene web pagina is het anders dan op een andere. Het Voedingscentrum citeert of verwijst niet naar het WCRF rapport. Ze kennen het rapport wel, want op een nog andere pagina noemen ze het rapport. Van vlees.nl had je kunnen verwachten dat ze bewoordingen en citaten kiezen die passen bij hun belangen, maar van het voorlichtingscentrum voor de voeding zou je een eerlijke voorlichting verwachten, liefst met bronvermelding.  Het Voedingscentrum is eigenwijs, ze weten het beter dan het WCRF. Het Voedingscentrum lijkt -net als de vleesindustrie- aan vleespromotie te doen: toe maar mensen U kunt gerust vlees eten hoor! Denken de vleesindustrie en het voedingscentrum dat mensen dom zijn en niet zelf een rapport kunnen lezen?

Mij hoeft U ook niet op mijn woord te geloven. Ik ben geen voedingsdeskundige of oncoloog, maar ik kan wel lezen. U kunt het rapport zelf lezen en controleren of het juist is wat ik schrijf en wat andere organisaties schrijven.  U kunt het gratis downloaden van: http://www.dietandcancerreport.org/. Zowel de Engelse als de Nederlandse versie is daar te downloaden. De enige hobbel is dat U persoonlijke gegevens moet invullen.

Noten
  1. Het artikel is verschenen in Magazine Leven herfst 2011. Hier is een pdf van het artikel.

4 oct: kleine update in de laatste 2 alinea's.

10 opmerkingen:

Martin zei

Dank je, Gert, voor de verwijzing naar het document. Ik heb het gedownload. Twee jaar geleden heb ik op mijzelf uitgeprobeerd wat het effect zou zijn van systematische vermijding van producten met geraffineerde suiker, zoals koekjes, toetjes, frisdrank, jam, etc. Het resultaat (in 4 maanden) was opmerkelijk: 4 kilo lichter (mijn BMI was aan de hoge kant), geen last meer van nachtelijk maagzuur, een algemeen gevoel van grotere fitheid. Sinds die tijd is het weer wat verslapt - ik moet er weer eens aan beginnen. Ook interessant is het boek "Good calories, bad calories" van Gary Taubes; het verband tussen obesitas en diabetes is terug te voeren op insuline biochemie, en suiker eten heeft invloed op het insuline nivo, etc.

Re voedingscentrum: de vleesindustrie is van groot economisch belang in Nederland, en daarmee is het wel gezegd. Ik lust zelf ook wel graag vlees, moet ik bekennen, maar toch maar weer eens proberen te minderen?

gert korthof zei

Hallo Martin, "Good calories, bad calories" kende ik niet, op wiki wordt er niets slechts over geschreven. Wij eten al jaren geen producten met toegevoegde suiker, dat is allemaal onzin. Koop vruchtensappen zonder toegevoegde suiker (dus geen nectar,,, etc), frisdranken zijn helemaal waanzin. Koekjes kun je zelf maken, (wordt bij ons thuis gedaan). Op het moment zijn het overheerlijke biologisch geteelde aardbeien van een biologische kweker in de buurt. Van de zomer veel bessen, vruchten, etc.
Als je onweerstaanbare behoefte hebt aan vlees neem dan witvlees (biologisch kip, kalkoen...) of wild vlees die je bv bij het winkeltje van het (Utrechts) Landschap kan kopen van wilde paarden, runderen die in natuurgebieden hebben rondgelopen.
Verder zie eetbare natuur: gans, muskusrat, dieren die gedood worden omdat ze schadelijk zouden zijn, en je dus kunt eten (komt niet uit de bioindustrie!).
Als je vlees wilt minderen, wordt lid van de vegetariersbond, in het blad staan veel behulpzame recepten. Vegetarisch vlees wordt steeds makkelijker te verkrijgen in Nederland.

ik vind eigenlijk dat vlees.nl leugens verspreid en via de Reclame Code commissie of zoiets aangepakt zou moeten worden. Ik kan niet aan leugens wennen.

Gezonde tussendoortjes zei

goed artikel!

gert korthof zei

Gezonde tussendoortjes: hartelijk dank voor de complimenten!

Anoniem zei

Ik ben verbaasd dat iemand die de evolutietheorie zo hoog heeft zitten zich negatief uit kan laten over vlees.

Als vlees echt kankerverwekkend zou zijn, hoe kan het dan dat de totale mensheid niet is uitgestorven tijdens de periodes (ijstijden) in de historie waar vlees de enige voedingsbron was? Sterker nog; het zijn deze periodes waarin zwaar geselecteerd werd op 'vleesvriendelijke' genen dat maakt dat wij zo goed reageren op het eten van vlees.

Dan dit onderzoek: ik heb me in deze niet fatsoenlijk verdiept, maar ik ben ervan overtuigd dat het zoals gewoonlijk weer op een of andere manier verkl**t is. Oorzaak? De lobby's van de graan en de farmacautische industrie die voornamelijk in de VS onvoorstelbaar veel macht hebben.

Een gezond dieet bestaat uit vlees, vis, groente, fruit, kracht-/intervaltraining en voldoende zonlicht en slaap. Vermijd suikers, granen, plantaardige olien en peulen Probeer het en je zult versteld staan.

Yorick

gert korthof zei

Yorick, je haalt zeer terecht een belangrijk thema aan: evolutie van de mens en vlees. Zoals je weet komt dikkedarmkanker met name voor bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar. (zie darmkanker.info). Vroeger bereikte slechts een minderheid van de mensen die leeftijd. De meerderheid had niet eens de kans om aan darmkanker te overlijden omdat ze veel jonger stierven.

gert korthof zei

Yorick, overigens vind je het precies hetzelfde verhaal als het WCRF rapport op risico factoren van darmkanker van de website darmkanker.info

Justin zei

Blijf het toch verwarrend vinden, tegenwoordig krijg je van alles kanker en dan ineens weer niet. Blijft onduidelijk.

Anoniem zei

Nog los van of vlees nu inderdaad schadelijk is of niet; je hebt een sterk punt over de rol van het voedingscentrum mbt goede voorlichting. Van de site vlees.nl had ik niet anders verwacht. Toch zeer schadelijk voor mensen die op dit soort websites hun dieetkeuze aanpassen (wat er genoeg zijn).

Persoonlijk trek ik mij niet zoveel aan of iets "kankerverwekkend" (alleen al een lastige term) is. Volgens mij loop je meer gevaar dat je aangereden wordt tijdens een #tweet dan van een lekker varkensspiesje.

Leef om te leven!

gert korthof zei

anoniem schreef: Persoonlijk trek ik mij niet zoveel aan of iets "kankerverwekkend" is.
Dus, je zou graag in de omgeving van Chernobyl of Fukushima willen wonen/ of in een met astbest verontreinigd huis willen wonen?

Zoals met zo veel dingen in het leven, gaat het bij vlees eten ook niet om een enkel stukje roodvlees, maar om dagelijks of een paar keer per week jarenlang roodvlees te eten.
Sterkte met je chemotherapie! :-)