Nieuws

2 dec 16 dwdd university Robbert Dijkgraaf zeer boeiend college: terugzien!
21 nov 16: Persbericht: KNAW: genome editing vraagt om publiek debat en heldere regelgeving
18 nov 16: Volkswagen schrapt 30.000 banen door dieselschandaal en transitie naar elektrische auto
16 nov 16: 100.000e elektrische auto rijdt op de Nederlandse weg (AD)
10 nov 16: Is Erik Verlinde de nieuwe Einstein? Sterrenkundige Margot Brouwers resultaten wijzen er op dat Verlindes theorie klopt!
8 nov 16: Nederlander Erik Verlinde komt met baanbrekende theorie over zwaartekracht
8 nov 16: Chimpansees winden draderige algen als spaghetti om een stokje nrc


*) zie hier. [ Archief Actualiteiten ]

13 april 2016

Frans de Waal: Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?

Frans de Waal (2016)
Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?
Atlas-Contact

Frans de Waal was gisteren 12 april te gast in DWDD ter gelegenheid van de verschijning van zijn nieuwe boek 'Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?'. De ebook versie 'Are We Smart Enough to Know How Smart Animals Are?' verschijnt 25 april. Bekijk het fragment (10 min) vooral vanwege de kostelijke filmpjes: de bonobo die een zware steen oppakt en meeneemt naar een plek waar ze er noten mee kan kraken, de octopus die met een kokosnoot aan de slag gaat, de olifant die slaagt voor de 'spiegeltest' waar een hond en kat falen, en een grandioos filmpje waar een chimpansee een drone met een stok uit de lucht slaat! Geweldig om te zien!



merel vrouwtje met karakteristieke keelband en wenkbrauw
in bloeiende krentenboom
©Gert Korthof

Dit alles in het kader: dieren zijn intelligenter dan je denkt. In dat verband een treffende observatie in onze eigen tuin. We hebben de gewoonte om 's ochtends bij het ontbijt ons merelpaartje 6 rozijnen te geven. Het mannetje was vanochtend niet in zicht, het vrouwtje wel. Toch de 6 rozijnen neergelegd. Maar in plaats van dat het vrouwtje haar 3 rozijnen pakt zoals gebruikelijk, vliegt ze enigzins opgewonden naar een hoek van de tuin. Dat is vreemd. Ze maakt een paar alarm-achtige roepjes. Toen bleek dat het mannetje toch in de buurt zat, hij hoorde haar, en kwam op de rozijnen af tegelijk met het vrouwtje. Dit is zeer frappant gedrag van het vrouwtje. Het lijkt op vrijwillig delen van voedsel. Tot nu toe at ze de rozijnen gewoon op, desnoods alle 6 als het mannetje niet in de buurt was. Het lijkt er dus op dat ze haar man waarschuwde dat er rozijnen lagen omdat ze wist dat hij in de buurt was. Dus geen egoïsme, maar het delen van voedsel met haar man. Zoiets hadden we nog niet eerder gezien. Ben benieuwd of we het omgekeerde nog te zien krijgen: mannetje waarschuwt vrouwtje. Ik heb mijn twijfels...


4 opmerkingen:

Bert Morrien zei

Gert,

Dieren vertonen soms gedrag wat ontegenzeggelijk op intelligentie wijst. Ik zou de vraag van Frans de Waal echter wat algemener willen formuleren: Zijn we slim genoeg om te weten wat slim is?

Recent versloeg Googles AlphaGo Go grootmeester Lee Sedol met 4-1.
Facebook herkent gezichten op foto's en kan de daarbij behorende persoonsgegevens vinden indien deze in hun database voorkomt.
Apple Siri herkent vrijwel feilloos gesproken tekst en kan deze gebruiken als zoektekst op het internet of voor het uitvoeren van andere opdrachten.
We schrijven nu 2016 en hieronder is te lezen wat Richard Feynman 36 jaar geleden over deze materie zei.

A computer can take tens of thousands of numbers and give me them back reverse, or sum them or do lots of things that we cannot do. On the other hand, if I look at a face, in a glance I can tell you who it is if I know that person, or that I don’t know that person. We do not yet know how to make a computer system so that if we give it a pattern of a face it can tell us such information, even if it has seen many faces and you have tried to teach it.Another interesting example is chess playing machines. It is quite a surprise that we can make machines that play chess better than almost everybody in the room. But they do it by trying many, many possibilities. If he moves here, then I could move here, and he can move there, and so forth. They look at each alternative and choose the best. Computers look at millions of alternatives, but a master chess player, a human, does it differently. He recognizes patterns. He looks at only thirty or forty positions before deciding what move to make. Therefore, although the rules are simpler in Go, machines that play Go are not very good, because in each position there are too many possibilities to move and there are too many things to check and the machines cannot look deeply. Therefore the problem of recognizing patterns and what to do under these circumstances is the thing that the computer engineers (they like to call themselves computer scientists) still find very difficult. It is certainly one of the important things for future computers, perhaps more important than the things I spoke about. Make a machine to play Go effectively!

Richard Feynman - "The Pleasure of Finding Things Out" page 47..48
(This is the edited transcript of an interview with Richard P. Feynman that was broadcast in 1981 as a BBC2 television program called “Horizon: The Pleasure of Finding Things Out.”)

Nu had ik het over complexe zaken, maar zeer veel eenvoudiger dingen vertonen m.i. ook slim gedrag, zij het op de meest elementaire wijze. Een aangeslagen atoom 'weet' dat zijn energie afwijkt van zijn rusttoestand en 'voelt' dat dit ongewenst is; het spontaan uitzenden van een foton waarmee het in de rusttoestand terugkeert kan men dan ook zien als uiting van logisch gedrag. Het is ook individueel gedrag, niemand kan precies voorspellen hoe lang een atoom in een aangeslagen toestand blijft.
Natuurlijk kun je dit gedrag ook vanuit de kwantumveldentheorie verklaren, maar dat maakt eigenlijk niets uit, dunkt mij.

gert korthof zei

Bert, ja, dat is fraai citaat.
"Zijn we slim genoeg om te weten wat slim is?"
ja, alles vanuit menselijk perspectief, want we vinden onszelf nu eenmaal de slimste aap. En als computers slimmer zijn dan hebben wij ze slimmer gemaakt.

Ik ervaar iets dergelijks met het fotograferen van zonnige landschappen, of zelfs de combinatie van lucht en landschap: ons oog + hersenen heeft geen moeite met grote contrastverschillen in het beeld waar een moderne camera nog steeds mee worstelt en niet voor elkaar krijgt: óf een deel is onderbelicht, óf een ander deel is overbelicht. Een moderne spiegelrefelx heeft nog steeds een knop om handmatig over- of onder te belichten. Dat zou niet nodig hoeven zijn voor normale dagelijkse situaties, maar dat is het wel. Ons oog+hersenen kunnen meer dan een camera. Nog steeds ondanks grote vooruitgang als auto-focus.

Bert Morrien zei

Gert,

Je schrijft "als computers slimmer zijn dan hebben wij ze slimmer gemaakt."
Merkwaardig dat jij dit als bioloog op die manier stelt. Mensen zijn voortgekomen uit wezens die geen mens waren en waarschijnlijk minder slim waren dan mensen. Het is waarschijnlijk dat de eerste mensen ook minder slim waren dan de huidige mens, dus je zou kunnen stellen dat mensen zichzelf slimmer hebben gemaakt omdat hun voorouders daartoe niet slim genoeg waren. Dat is mogelijk wanneer wezens, hoe primitief ook, kunnen leren. Het staat buiten kijf dat machines ook kunnen leren, dus het is denkbaar dat computers op eigen kracht slimmer kunnen worden dan mensen.
Je wijst op enkele tekortkomingen van fotografische camera's. Afgezien of je t.a.v. die tekortkomingen niet te pessimistisch bent, moet ik de eerste mens nog tegenkomen die qua waarneming van het elektromagnetische spectrum ook maar in de schaduw kan staan van de capaciteiten van moderne remote sensing apparatuur.
Ik zie de ontwikkeling van intelligente machines als een logisch gevolg van de evolutie. Evolutie heeft bewezen geen mens nodig te hebben. Het is heel goed mogelijk dat dit in de toekomst ook weer zo zal zijn.

gert korthof zei

Bert, ik ken het principe van zelf-lerende software cq AI. Het is al oud. Maar nog geen doorslaand succes.
Je schrijft "het is denkbaar dat computers op eigen kracht slimmer kunnen worden dan mensen."
Inderdaad: denkbaar. Het is nog geen realiteit. Waarom niet? Waarom is dat niet 10 jaar geleden gerealiseerd? Omdat softrware ontwerpers ZELF moeten leren HOE ze het best een zelf-lerend systeem moeten ontwerpen. Net zoals je leerlingen hebt die slecht kunnen leren, heb je ook verschillen in zelf-lerende software; goed en slecht lerende robots.

Tenslotte: op geen enkele planeet zullen er vanzelf zelf-lerende robots ontstaan die bestaan uit electronica (met electriciteit als voedingsbron) zoals we die kennen. Er zal eerst een op koolstof gebaseerd leven moeten evolueren, die intelligent genoeg is om robots te construeren.