Nieuws

23 nov 14: The ecology of religious beliefs PNAS 10 nov 14. Hoe ecologie het ontstaan van religie voorspelt
6 nov 14 University sued after firing creationist fossil hunter, Nature
26 okt 14 Your Inner Fish PBS video series (met Neil Shubin).
25 okt: mijn ingezonden brief over Intelligent Design (Conway Morris) in Bionieuws 25 okt
9 oct Nature: Does evolutionary theory need a rethink? Heb ik ondertussen over geblogd.
5 Oct: Menno Schilthuizen vertelt in VPRO Boeken tv over zijn nieuwe boek 'Darwins' peepshow'.

*) zie hier
Archief Actualiteiten

18 november 2014

Wat heeft Darwin werkelijk gezegd over samenwerking in de evolutie?

The Origin of Species
Volgens een fake Darwin citaat zou samenwerking een belangrijke, zo niet cruciale rol spelen in Darwin's evolutie theorie (zie dit blog). Zit er toch iets van waarheid in ondanks dat het een fake citaat is? Om daar achter te komen, zul je toch echt The Origin of Species moeten lezen! Gelukkig wordt het ons makkelijk gemaakt doordat het werk online beschikbaar en goed doorzoekbaar is.

Ik beperk mij in dit blog tot Darwin's hoofdwerk The Origin of Species. Immers, daar heeft hij voor het eerst zijn theorie uiteen gezet. Dat is het meest bekende werk. Het is in feite synoniem met zijn evolutietheorie. Als je dat werk overslaat, en bijvoorbeeld uitsluitend een bekend citaat uit de Descent of Man aanhaalt, kun je geen goed beeld vormen van zijn theorie. Dan ben je aan het citaat-shoppen. En dat is bijna net zo erg als fake citaten opvoeren om iets te bewijzen wat je graag wilt bewijzen. Die fake citaten zijn kennelijk bedoeld om de scherpe kantjes van Darwin af te halen. Ik wil weten wat hij werkelijk gezegd heeft. Om een wetenschappelijk correct beeld van zijn theorie te hebben. Geen 'sociaal gewenst beeld'.

Niet voor iedereen ligt het zo voor de hand dat je begint met de Origin of Species te onderzoeken. Bijvoorbeeld Martin Nowak: Supercooperators [1], en Elliott Sober, D. S. Wilson: Unto Others [2] nemen niet de moeite om te controleren wat Darwin in The Origin gezegd heeft! En dat zijn twee boeken die altruïsme [8] en samenwerking als hoofdonderwerp hebben. 

Voor Darwin was de struggle for existence heel belangrijk. De volledige titel van de Origin luidt niet voor niets: "On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life". Het derde hoofdstuk is geheel gewijd aan de Struggle for Existence. Het hoofdstuk heeft ook die naam. En in het hele boek komt die uitdrukking 30x voor. En competition komt zelfs 36x voor. Dit soort zaken zijn tegenwoordig eenvoudig en snel op te sporen in de voortreffenlijke website Darwin Online. Competition was de hoeksteen van Darwin's theorie. In het slothoofdstuk 'Recapitulation and Conlusion' schrijft Darwin:
"As natural selection acts by competition, it adapts the inhabitants of each country only in relation to the degree of perfection of their associates ". (p.472 Recapitulation)
Hier wordt dus een direct verband gelegd tussen natuurlijke selectie en competitie. Het is vrijwel synoniem. En verder [4] voegt hij er aan toe dat het om individuen gaat. Deze uitspraak vinden we in verschillende varianten door het hele werk (de hele lijst zal ik geven op mijn WDW website). In combinatie daarmee zien we de begrippen "the battle for life" / "the battle of life" (6x) en "the war of nature" (5x). En deze begrippen zijn niet verdwenen uit latere werken [5,6]. Je kunt dit dus niet zomaar uitvlakken. Begrippen als oorlog en strijd zijn natuurlijk niet fraai in moderne ogen. We zouden dat als tijdgebonden aspect van Darwin's theorie kunnen bestempelen. Inderdaad, die begrippen komen niet meer voor in de huidige evolutiebiologie. Maar we mogen natuurlijk nooit deze moderne visie met terugwerkende kracht op Darwin projecteren. Dat is geschiedvervalsing, of in modern jargon: het fotoshoppen van Darwin. Maar zelfs als je de tijdsgebonden wereldbeschouwing er van aftrekt, blijft competitie tussen individuen als essentie van natuurlijke selectie staan.

Wat heeft Darwin nu gezegd over samenwerking in The Origin?
  • "useful to the community" (3x)
  • "profitable to the community" (1x)
  • "advantageous to the community" (1x)
  • "benefit of the community" (1x)
  • "for the good of the community" (1x)
Met 'community' bedoelt Darwin de groep of familie. Het gaat over sociaal levende bijen en mieren met o.a. individuen die zich niet voortplanten. Darwin was daarvan goed op de hoogte. Maar differentiële voortplanting is de essentie van natuurlijke selectie en als een individu afziet van voortplanting heb je iets uit te leggen. Darwin verklaarde dat met selectie op familie niveau: "selection may be applied to the family, as well as to the individual." [7]. Maar volgens mij krijg je dan de hoogst ongewenste situatie dat natuurlijke selectie op het individu werkt, tenzij het niet op het individu werkt. De vraag blijft volgens mij: werkt selectie op familie niveau omdat het sociaal levende dieren zijn, of zijn het sociaal levende dieren omdat selectie op familie niveau werkt? Of: hoe ontstaan groepen waarin sommige individuen hun voortplanting opgeven? Waarom alleen bijen en mieren? Waarom leven niet alle dieren in groepen als het zo voordelig is? Wanneer werkt selectie op het individu en wanneeer op de familie? Of beide? Zet het niet zijn hele theorie van selectie op individuen op losse schroeven? Hoewel Darwin in latere werken (Descent) nog eens terugkomt op het probleem, zijn de meeste evolutiebiologen het er over eens dat een begin van de echte oplossing pas 100 jaar later door Axelrod, Hamilton, en Trivers is gegeven.

Tenslotte vraag ik me af waarom het voorbeeld van de samenwerking bij bijen en mieren geen invloed had op het taalgebruik van Darwin. Waarom blijft hij spreken van the battle for life, the war of nature en struggle for existence?

Een uitgebreidere versie van dit blog zal als review verschijnen op mijn WDW website.

19 nov: kleine verbeteringen

Noten
  1. Martin Nowak (2011) Supercooperators. Evolution, Altruism and Human Behaviour.
  2. Elliott Sober, D. S. Wilson (1999) Unto Others. The Evolution and Psychology of Unselfish Behavior.
  3. De entry 'Altruism' (p.407) in Michael Ruse Evolution, The First Four Billion Years verwijst zelfs helemaal niet naar de Origin.
  4. "As natural selection acts only by the accumulation of slight modifications of structure or instinct, each profitable to the individual under its conditions of life" komt voor in alle 8 edities van de Origin in exacte dezelfde woorden!
  5. In: The Variation of Animals and Plants under Domestication (1868) lezen we: "The inevitable result is an ever-recurrent Struggle for Existence. It has truly been said that all nature is at war; the strongest ultimately prevail, the weakest fail; " p.5 in beide edities 1868 en 1875. (F877; F880)
  6. The Descent of Man: "struggle for existence": 14X
  7. Edward O. Wilson schreef daarover: "in retrospect, his logic seems impeccable." Sociobiology, 25th Anniversary Edition, p. 117. Dat is een interessante opmerking! Hij bedoelt: achteraf gezien, met de kennis van nu, had Darwin gelijk! Maar Darwin kon het dus niet weten!?
  8. De woorden 'altruism' en 'symbiosis' komen in geen van de werken van Darwin voor. Volgens Google Ngram Viewer komt 'symbiosis' pas na 1880 in boeken voor. En 'altruism' begint pas na 1860 in boeken te verschijnen om daarna steeds te stijgen. 'Altuistic' komt in zeer lage frequentie voor tussen 1850 en 1860.

10 november 2014

Fake Darwin citaten circuleren op internet, in boeken en in lezingen

Charles Darwin
In de De Vrijdenker, nr 9., Nov 2014 schreef Dik Kruithof een verslag van de Anton Constandse-lezing door Jan van Hooff. Daarin komt het volgende 'Darwin-citaat' voor:
"In the long history of mankind those who learned to collaborate and improvise most effectively have prevailed".
Dit zogenaamde Darwin citaat is in geen enkel boek, tijdschriftartikel, manuscript, logboek, reisverslag, aantekenigenschrift, biografie, autobiografie of brief van Darwin terug te vinden volgens de site Darwin Online [1], [2]. Zelfs het woord 'collaborate' [2] geeft nul hits. Dat laatste is lichtelijk verbijsterend, je gaat bijna twijfelen aan de zoekmachine van Darwin Online. Maar woorden als 'collaboration' komen wel voor (in een niet relevante context). Er is een heel kleine kans dat het citaat in een brief voorkomt die nog niet ingescand is [2],[3]. Maar dat het citaat in The Origin of Species (alle editie's) ontbreekt, is op zich al behoorlijk significant, want dat is Darwin's hoofdwerk, waarin hij zijn evolutietheorie uiteenzet. Daarom mag met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geconcludeerd worden dat dit citaat niet van Darwin is. 

Desondanks vindt men het op talloze plaatsen op het internet en zelfs in boeken [4]. Van Hooff had de authenticiteit van het citaat moeten controleren, vooral omdat er geen exacte bronvermelding van het citaat bestaat. (Ik ga er vanuit dat Kruithof van Hooff correct geciteerd heeft; ik was er zelf niet bij). 

Mocht U dit nog niet overtuigen: er is een website met fake Darwin-quotes genaamd Six things Darwin never said – and one he did. Makkelijker kan het niet. Er circuleert ook nog een variant:
"In the long history of humankind (and animal kind, too) those who learned to collaborate and improvise most effectively have prevailed."
en die is net zo min van Darwin. Hoe het citaat ontstaan is niet duidelijk en dat hoef ik ook niet aan te tonen om het citaat te ontmaskeren. Ook ben ik niet verplicht om synoniemen van het woord 'collaborate' te controleren [5]. Het citaat blijft immers fout. Hoewel het interessant is, hoef ik ook niet na te gaan of de intentie van het citaat terug te vinden is in Darwin's werk. Ik ben van plan dat wel te doen, want ik ben nieuwsgierig geworden wat Darwin nu werkelijk over samenwerking gezegd heeft.

Als het citaat bedoeld is om aan te tonen dat samenwerking in Darwin's evolutietheorie een belangrijke rol speelt, dan is dat mislukt. En dat zou wel eens boomerang effect kunnen hebben. Daarentegen komen de begrippen 'competition' en 'struggle' veelvuldig voor in Darwin's boeken. Het zijn essentiële onderdelen van zijn theorie. Voor Darwin's theorie van natuurlijke selectie was altruisme [6] een groot probleem. Hij kon alleen speculeren over een mogelijke oplossing. Een formele oplossing van het probleem altruisme en samenwerking is pas honderd jaar later door Axelrod, Hamilton, Trivers gepubliceerd. Een leesbare uiteenzetting vindt men in [7].

Ik heb een verkorte versie van dit verhaal aangeboden aan De Vrijdenker.

Postscript 14 Nov

Debunking Fake Albert Einstein Quotes: ook aan Einstein worden fraaie fake quotes toegeschreven. Het mechanisme daarachter is waarschijnlijk ook: als Einstein het heeft gezegd, moet het wel een heel diepe wijsheid zijn.

14 nov: kleine toevoeging in de tekst.

Noten
  1. Darwin Online (John van Wyhe) is de grootste en meest complete gedigitaliseerde full-text doorzoekbare online bron voor alle teksten van Darwin en een aantal over Darwin. Men kan per document of in 1 keer alle documenten doorzoeken. Ik gebruik de 'Advanced Search'. De site vermeldt "Does not contain the (complete) correspondence of Darwin." De site is populair: "400 million hits since 2006". Zonder deze site zouden we nooit zo'n citaat kunnen controleren en ontmaskeren, want het is ondoenlijk alles zelf te lezen. Dat zou vele jaren kosten. Maar nu kan iedereen een 'Darwin expert' zijn!
  2. Alternatieve site die Darwin's correspondentie bevat: Darwin Correspondence Project maar die heeft ook nog niet alle brieven gedigitaliseerd. Het woord 'collaborate' wordt 8x gevonden in brieven aan Darwin, dus niet relevant.
  3. Maar degene die dat moet aantonen is degene die de claim van het Darwincitaat heeft gedaan. Als goede wetenschapper moet je altijd de bron van een citaat (met paginanummer) geven, en dat is hier niet gedaan.
  4. Google books vindt 2 boeken met het letterlijke citaat (management boeken!). Het variant citaat wordt zelfs in 87 boeken gevonden, waaronder van beroemdheden als J. Craig Venter! (gecontroleerd). Maar google books geeft veel false positive hits (dat verwacht je niet!).
  5. 'collaboration' en 'cooperation' komen wel voor, maar niet in een relevante context.
  6. Darwin gebruikt het woord 'altruism' niet. Zoek op: 'social animals', 'social insects', 'sympathy', etc.
  7. Lee Lan Dugatkin (2006) The Altruism Equation. Seven Scientists Search for the Origins of Goodness. In het eerste hoofdstuk wordt beschreven hoe Darwin worstelde met het altruisme probleem en wat zijn oplossing is.

05 november 2014

Drie eeuwen Darwinistische propaganda: Roman Krznaric te gast bij Wim Brands

"This piece of ridiculous propaganda we have had for three
centuries that human beings are essentially self-interested."
VPRO boekenprogramma zondag 2 Nov 2014
Naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek Empathy was de auteur Roman Krznaric afgelopen zondag 2 Nov te gast in het boekenprogramma van Wim Brands. Krznaric deed een verbazingwekkende uitspraak die je eigenlijk alleen van creationisten verwacht. Brands was zichtbaar verrast. 

Krznaric (23e min): "Kropotkin bekritiseerde ideeën die voortkwamen uit het Darwinisme (survival of the fittest, etc), die belachelijke propaganda drie eeuwen lang dat mensen in wezen egoistisch zijn:
"that is a ridiculous piece of propaganda we have had for three centuries that humans beings are essentially self-interested."
vpro boekenprogramma NPO 23:23
Brands (zichtbaar verrast): U noemt dat propaganda?
Krznaric: Absolutely!
Brands: (probeert het nog een keer): Het is een geweldig idee!
Krznaric: Het is absoluut fout (...) we zijn egoïstisch, maar we zijn ook empathische wezens, ... dat zit in ons DNA. (...) We zijn niet alleen concurrenten ('competetive creatures').

Brands valt terecht over het woord propaganda. Maar, de grote vraag is: WIE heeft er drie eeuwen WELKE propaganda gemaakt? [1]. En als Brands zegt 'Het' is een geweldig idee, bedoelt hij dan: survival of the fittest? of egoïsme? of Darwins evolutietheorie als geheel? En hoe interpreteert Krznaric Brands woorden? Dat wordt niet duidelijk in die korte woordenwisseling. 

Aangezien Krznaric het werk van Frans de Waal kent, neem ik aan dat hij voortborduurt op de terechte claim van de Waal dat de mens van nature niet (uitsluitend) egoïstisch is. En misschien doelt hij op het effect dat The Selfish Gene (Dawkins, 1976) op het grote publiek heeft gehad. Maar dat boek is veel later en is hoogstens een zeer recent stukje 'propaganda'. Hij heeft het toch op Darwinism voorzien, want:  "Kropotkin argued against ideas that came out of Darwinism" (23:23).

Mogelijk doelt Krznaric ook op de overbekende uitspraak van Thomas Hobbes (1588-1679): "een toestand van oorlog van allen tegen allen" (dat is ruim drie eeuwen geleden). En dat vergelijkt hij met Darwin's strijd om het bestaan, survival of the fittest? Ook volgens Spinoza (1632-1677) is de mens een egoïstisch wezen [5].

Het is waar dat Darwin in zijn theorie in The Origin of Species (1859) geen (grote) plaats had voor samenwerking tussen individuen [4]. (Let wel: zijn theorie gaat over alle levende wezens, planten en dieren, niet alleen over mensen!).
Darwin's theorie zou niet van de grond gekomen zijn als hij in plaats van strijd om het bestaan, samenwerking tussen individuen als basis had genomen. Vergelijk dat hiermee: Mendel had nooit zijn erfelijkheidswetten op kunnen stellen als hij tegelijk niet-Mendelse overerving moest verklaren [2]. Zo ook is samenwerking een latere toevoeging aan competitie tussen individuen (Trivers, Hamilton).

Had Darwin het fout? Wat betreft de theorie: als natuurlijke selectie niet de best aangepaste individuen met de meeste nakomelingen selecteert, dan werkt zijn theorie niet. In een later boek Descent of Man (1871) bespreekt Darwin uitgebreid samenwerking bij sociale dieren. Dat noemt hij sympathy omdat het woord empathy nog niet was uitgevonden. Het punt is: Darwin gebruikt competitie in zijn theorie maar heeft nooit propaganda gemaakt voor egoïsme [3]. Darwin is geen politiek activist. Darwin probeert te beschrijven en te verklaren, er staat echt géén propaganda voor egoïsme in The Origin. Krznaric deed een onprofessionele en op emotie gebaseerde uitspraak.

Bottom-line: als leeuwen opeens empathie zouden gaan voelen voor zebra's, en zebra's voor gras, dan zouden ze heel snel uitsterven.

Hopelijk is hij in zijn boek Empathy duidelijker en genuanceerder. Dat hoop ik echt. Wim Brands was terecht verbaasd. Hij begreep niet wat er gebeurde.

Noten
  1. The Origin of Species (1859) is 155 jaar geleden gepubliceerd: dat is geen drie eeuwen!
  2. In praktische zin: als iemand het bewijs is van samenwerking dan is het wel Darwin: hij had een zeer groot sociaal netwerk van mensen waarmee hij correspondeerde.
  3. Wie heeft er propaganda gemaakt voor egoïsme? De Amerikaanse filosofe Ayn Rand die zeer populair was en is in Amerika. (Hans Achterhuis heeft er uitgebreid over geschreven).
  4. Er circuleert een citaat op het internet en in boeken dat aan Darwin toegeschreven wordt: "In the long history of mankind those who learned to collaborate and improvise most effectively have prevailed", maar zelfs het  woord 'collaborate' komt in geen enkele publicatie, brief of document van Darwin voor!. Geraadpleegd: http://darwin-online.org.uk (de meest complete online source over Darwin). Als je de quote in google gooit kom je een heleboel onwetenschappelijke bronnen tegen, maar geen enkele wetenschappelijke. toegevoegd: 7 nov 2014. Blog van 10 Nov gaat over dit onderwerp.
  5. "Hence, the Conatus principle, when applied in the context of human beings, appears to describe human beings as egoistic beings." (IEP