13 May 2019

Mei Li Vos: kijk hoe mooi is dat!

Mei Li Vos in Adieu God 28 april 2019
"Hoe een zaadje een plant wordt: dat is natuurlijk God. ... Sjonge, wat heb je dat toch mooi gemaakt". ... God moet er toch wel heel veel plezier gehad in hebben om zo'n kind te maken. Om dat zo te ontwerpen." 6:25 - 7:40. Adieu God 28 april 2019.
Blauwe winde (Ipomoea). Is het geen wonder: zo'n
grote bloem op zo'n klein plantje uit 1 zaadje
in zo'n klein potje grond? ©Susan
Politica en politicologe Mei Li Vos bewondert het kiemplantje dat groeit uit een minuscuul zaadje. Zij doet dat op een religieuze, christelijke manier en gebruikt daarbij het woord God. Wat heeft God dat toch mooi gemaakt. Hetzelfde geldt voor een baby. Wat heeft God dat toch mooi gemaakt.

Voor een bioloog zijn dat geen wonderen. De wetenschappelijke verklaring is –kort samengevat– DNA. Biologen weten dat de groei van het kiemplantje gestuurd wordt door een ontwikkelingsprogramma dat vastligt in het DNA in het zaad. Verder is er niets nodig. Gewoon een beetje aarde en water toevoegen.

Ik heb er geen bezwaar tegen om DNA een wonderlijk mooi molecuul te noemen. Ik heb er vele malen over geblogd. DNA is een verbazingwekkende en zeer geslaagde vondst om het leven op aarde op dit molecuul te baseren. Maar dat is allemaal metaforisch taalgebruik. Als je een kiemplantje of baby onderzoekt vindt je niets dan moleculen. Er is nooit hogere macht gevonden die sturend werkt.

Mei Li Vos verwoordt haar bewondering in religieuze termen. Dat gaat fout op twee fronten: 
  1. het wetenschappelijke aspect: de oorzaken van het ontwikkelingsproces zijn biochemisch en niet bovennatuurlijk
  2. het morele aspect: ongewild bewonder je een immorele God

brandnetelhaartjes (bron)
Mei Li Vos kan er niet aan ontkomen om het kiemplantje van een brandnetel even bewonderenswaardig te vinden. Als ze consequent is moet ze 'het ontwerp' van de brandnetel die een cocktail van acetylcholine, histamine, serotonine en mierenzuur in je huid spuit ook bewonderen. Wat heeft God dat toch mooi gemaakt!

Evenzo:
Avispa marina cropped.png
box jellyfish (kubuskwal) ©wikipedia

De kubuskwal (box jellyfish) is een van de dodelijkste dieren op aarde. Contact met een kubuskwal kan tot de dood leiden binnen 2 - 5 minuten. Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!


Wat heeft God de buxusmot toch mooi ontworpen! (eigen foto)
Ook de rups is prachtig om te zien!

Black mamba is een van de dodelijkste slangen ter wereld. ©wikipedia
Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!
zie verder: List of dangerous snakes

En zo zijn er nog veel meer bewonderenswaardige dodelijke dieren in de natuur. Je kunt lijstjes vinden op het internet zoals Top 10 Deadliest Animals. Wat heeft God dat toch mooi ontworpen! [2]

En het zal de lezer niet veel moeite kosten om informatie over aangeboren en erfelijke aandoeningen te vinden. Bijvoorbeeld: erfelijkheid.nl en informatie van diverse patiëntenverenigingen. Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!

Mei Li Vos vergeet dat vele baby's (embryo's) nooit levend geboren worden en voortijdig eindigen in spontane abortussen (miscarriage). Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!

Het morele aspect: ook de grootste moordenaar aller tijden is geboren als een schattige, onschuldige baby. Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!

De bewondering van Mei Li Vos valt wat mij betreft in de categorie:
'Kijk een regenboog! Dat is God! Wat heeft God dat toch mooi ontworpen!
Dat is niet meer van deze tijd.

Het kan zijn dat Mei Li Vos weet dat biologen kiemplantjes en baby's tegenwoordig met DNA en evolutie verklaren [1]. Goed. In dat geval vergeet ze dat ze héél selectief is in haar bewondering. Alleen onschuldige baby's en kiemplantjes toeschrijven aan God.

Als ze wel consequent en eerlijk is en het ontwerp van giftige planten en dieren (etc) toeschrijft aan God, en aangeboren en erfelijke ziektes toeschrijft aan God, dan kun je die God geen moreel wezen meer noemen. Verklaar je deze zaken met DNA, dan heb je géén moreel oordeel uitgesproken. Dat is het grote voordeel van een wetenschappelijke verklaring.

Ik kan Mei Li Vos aanbevelen om de geschiedenis van de biologie te lezen. Eén van de meest indrukwekkende en geslaagde boeken, die ook goed leesbaar is voor niet-biologen, is:

Edward Dolnick (2017)

Edward Dolnick (2017): 'The Seeds of Life: From Aristotle to da Vinci, from Sharks' Teeth to Frogs' Pants, the Long and Strange Quest to Discover Where Babies Come From'. Ik heb er eerder over geblogd.
 

Ik leerde uit dit boek hoe weinig ze vroeger wisten, hoeveel misverstanden en vooroordelen vroeger een rol speelden, en hoe veel we de afgelopen eeuwen te weten zijn gekomen over hoe het leven in elkaar zit. Die kennistoename vind ik veel bewonderenswaardiger dan de naïeve uitroep: Wat heeft God dat toch allemaal mooi gemaakt.

Postscript

16 mei 2019

In een bespreking van het boek van Philip Ball (2019) How to Grow a Human: Adventures in Who We Are and How We Are Made  kwam ik deze uitspraak tegen: 'This awe evokes some much-needed humility'. 
Dit was naar aanleiding van de verrassende complexiteit van het inwendige van de cel. Met als gevolg enige bescheidenheid van de wetenschap over wat we weten en begrijpen. Het is dus niet zo dat wetenschappers per definitie arrogant zouden zijn en menen dat ze alles weten of begrijpen. Er is en blijft voldoende in wetenschappelijk onderzoek om je over te verwonderen. Maar het voegt totaal niets toe om dat wonderlijke met het woord 'god' te beschrijven. (Bespreking in Nature 13 mei 2019.)
Tenslotte: als de wetenschap niet heel diep in de details van de werking van de cel duikt, zul je nooit een therapie vinden voor welke ziekte dan ook. Heel cru gezegd: met God kun je geen ziekte genezen, met sommige medicijnen wel.



Noten

  1. Als ze wel van DNA gehoord heeft is het waarschijnlijk onbegrijpelijk ingewikkeld. Vervolgens ziet ze dat aan voor onbegrijpelijk in het algemeen. Ze kan als leek niet inschatten hoeveel biologen begrijpen van ontwikkelingsprocessen. Samengevoegd met Gods Alwetendheid en Wijsheid is het voor haar een wonder. Ze zegt dus eigenlijk: ik begrijp het niet en niemand kan het begrijpen, want wat God gemaakt heeft is nooit door mensen te bevatten. [ woensdag 15 mei ]
  2. In het nieuws: "Mensen die rauw vlees eten, kunnen de Toxoplasma-parasiet binnenkrijgen en de infectieziekte toxoplasmose krijgen. ... kankerpatiënten en zwangere vrouwen lopen meer risico. De infectieziekte kan leiden tot miskramen, vroeggeboorten en hersen- en oogafwijkingen bij het kind." (NOS 15 mei 2019). Wat heeft God dat toch mooi gemaakt die Toxoplasma parasiet! [ woensdag 15 mei ]


Bronnen

06 May 2019

Het ontstaan van het leven: een theoretische en een praktische benadering

In de laatste Nature verscheen een bespreking van het nieuwste boek van Stuart Kauffman A World Beyond Physics: The Emergence and Evolution of Life  over het ontstaan van het leven, en een onderzoek naar de chemie voorafgaand aan het ontstaan van het leven. Elders vond ik een nieuwe benadering om het leven te definiëren.

Stuart Kauffman is een theoretisch bioloog zoals er maar weinigen zijn. Hij is een bioloog, maar benadert het leven als een fysicus en wiskundige. De fysische benadering houdt in dat het leven bestaat uit dode atomen en moleculen, maar méér is dan atomen en moleculen. Tegelijk is het leven gebonden aan natuurkundige wetten. Want niets kan tegen die natuurwetten ingaan. 
De wiskundige benadering bekijkt het leven als een oneindig kleine deelverzameling van de oneindige grote hoeveelheid mogelijke configuraties van moleculen. Kauffman zet het verschijnsel leven in een groter perspectief dan biologen doorgaans doen. Ik weet niet hoeveel nieuws er in dit boek staat, want ik heb het nog niet gelezen. Zijn eerste boek over dit onderwerp verscheen in 1995.

De praktische, chemische benadering vinden we samengevat in het Nature News and Views artikel 'A possible non-biological reaction framework for metabolic processes on early Earth' in Nature, 1 mei. De onderzoekers gaan uit van de meest fundamentele moleculen die het leven gebruikt en stellen de vraag: hoe ver kom je met puur chemische reacties waarvoor géén enzymen (biologische katalysoren) en géén ATP (energiedrager die alleen in cellen voorkomt) nodig zijn? Met andere woorden: prebiotic chemistry. Het verschil tussen chemische en bio-chemische reacties. Dus ongeveer de vraag die Kauffman zich ook stelt, maar dan met behulp van experimentele chemie in de reageerbuis.

Dit is heel sterk: ze starten met het absoluut minimum aantal van drie atomen: C, H, O en daaruit ontstaan spontaan 5 belangrijke koolstof verbindingen (C). Twee daarvan ontstaan zonder ATP en de andere ontstaan met behulp van ijzer (Fe2+) als katalysator. Op deze manier kunnen ze alle reactieproducten produceren die in de biochemie bekend staan als de Krebs cyclus en de glyoxylate cyclus. Twee essentiële reactienetwerken die in al het leven voorkomen. Later voegen ze nog een abiotische stikstofverbinding (N) toe en zo ontstaan er 4 aminozuren. Als je dan nog abiotische verbindingen van S en P toevoegt krijg je een voorloper van een fundamenteel biochemische energie metabolisme.

Deze benadering is typisch een bottom-up methode. Het experiment lijkt eigenlijk zo elementair dat het net zo goed 10 of 20 of 30 jaar geleden uitgevoerd had kunnen worden zou je denken. Misschien ligt 'het geheim' van dit experiment in de omstandigheden waarin de reacties plaatsvinden, o.a. een temperatuur van 70 graden en ijzerhoudend water ('hydrothermal environment'). Technisch lijkt mij dat niet echt moeilijk te realiseren.

Tenslotte nog kort een interessant artikel over de definitie van het leven. Het is uit 2011, maar ik kende het nog niet. Tot nu toe waren de definities gericht op het classificeren van leven en niet-leven in twee elkaar uitsluitende categorieën. Iets is levend of niet. Er bestaat niets daartussen. Maar de auteurs van het artikel Prebiotic chemistry: A fuzzy field daarentegen hebben een 'scale of livingness' (mate van 'levendheid') voorgesteld. Dus de mate waarin iets levend is. Zeer interessante en nieuwe aanpak geïnspireerd door fuzzy logic. Dit is een winstpunt omdat je hierdoor geen geforceerde 'onnatuurlijke' classificatie meer krijgt. De Life index = 1 voor bacteriën, planten en dieren (niet verrassend!); Life index = 0 voor rotsen, water, abiotische verbindingen, etc. (niet verrassend!) en de Life index van ribosomen, genomen, membranen, chloroplasten en mitochondria ligt tussen 0 en 1. 

Mitochondriën zijn interessant omdat (1) ze zelfstandig replicerende eenheden zijn, (2) een membraan hebben (3) DNA bevatten, (4) ribosomen, eiwitsynthese, etc. Dit maakt ze tot intracellulaire parasitair levende eenheden. Vergelijkbaar met andere parasieten die in het lichaam van een organisme leven. De Life Index zou hoog moeten zijn, misschien zelfs 1.  [1]

Het wordt pas interessant in het grijze grensgebied tussen leven en niet-leven. De winst ligt vooral in de classificatie van pre-biotische systemen. Denk ook aan Artificial Life. Overigens bestaat het gevaar dat je met Life index = 1 een 'begging the question' probleem krijgt: je hebt nog steeds criteria nodig om te bepalen waarom de Life index = 1 voor planten en dieren. Dit is de eerste conceptuele verbetering van de aanpak van de door mij zeer bewonderde en onovertroffen definitie van het leven van Tibor Ganti. Hij geeft gedetailleerde en universele criteria voor leven, maar bij hem was alles te classificeren in leven of niet-leven.


Noten

  1. deze paragraaf toegevoegd op dinsdag 7 mei.

Bronnen

  • Het nieuwe boek van Kauffman is besproken in Nature 1 mei: 'The new physics needed to probe the origins of life'. De inleiding is gratis te lezen op amazon (Look Inside).
  • In 1995 verscheen Kauffman's boek At Home in the Universe. The Search for Laws of Self-Organization and Complexity. Dat heb ik besproken op mijn WDW website in 1998.
  • A possible non-biological reaction framework for metabolic processes on early Earth is het gratis redactionele artikel over het onderzoek.
  • Het originele research artikel is: 'Synthesis and breakdown of universal metabolic precursors promoted by iron' in Nature.
  • De 5 C-verbindingen zijn: acetate, pyruvate, oxaloacetate, succinate and α-ketoglutarate.
  • De publicatie over een nieuwe definitie van het leven is: Prebiotic chemistry: A fuzzy field, April 2011.  Zie de paragraaf: 4. On the conventional scale of “livingness.” 
  • Zie mijn review van Tibor Ganti op mijn WDW website. Ik moet die pagina nog aanvullen met dit nieuwe concept. En er nog eens goed over na denken hoe ik dit ga integreren!
  • "In fuzzy logic, an object A can be member of various fuzzy classes with, for each class, an index, which defines its level of membership. In the cases of the fuzzy classes “living” and “non living”, an object A will be characterized by a life index (li) equal to 1 if A is only in the class “living” and by a li of 0 if it only belongs the class “non living”. In all other situations, the li of A will be a number between 0 and 1."

 

Vorige blogs over dit onderwerp:

 

Plaatsen van commentaren:

Ik heb moderatie en woordverificatie voor comments op dit blog uitgezet. Desondanks moet U plaatjes beoordelen bij het inzenden van comments. Dat is niet om U te plagen! Ik kan dat niet uitzetten. Google dwingt dat af. Zie het als 'betaling' voor een gratis blog. Wordt U daar gek van, stuur het comment dan per email en dan plaats ik het.

29 April 2019

Kun je nog wel een redelijk gesprek voeren met Herman Finkers?

Herman Finkers in Adieu God

21 april was cabaretier Herman Finkers te gast bij Tijs van den Brink in het programma Adieu God. Finkers is bekend om zijn onsterfelijke uitspraken zoals:

Eén stoplicht springt op rood, een ander weer op groen. In Almelo is altijd wat te doen.

De cursus "Omgaan met teleurstellingen" gaat wederom niet door.

Als homoseksualiteit onnatuurlijk is, is lopen over water het zeker!

Kun je eigenlijk wel een redelijk gesprek voeren met Herman Finkers? Tijs van den Brink heeft het geprobeerd. Je weet nooit of hij serieus is of een grap maakt [1], [4]. Finkers is tenslotte een komiek. Hij vond op school wiskunde minder logisch dan godsdienst (!) en vindt het logischer dat God wel bestaat dan dat hij niet bestaat! Hij heeft niet uitgelegd waarom.

Hoe kun je een gesprek voeren met iemand die meent dat je  het absurde (het mysterie) centraal moet stellen in het geloof. Dan houdt toch ieder redelijk gesprek op?
Zijn eigen voorbeeld [11:50  – 12:37]:

  • God is het begin van alles [want God heeft alles geschapen] 
  • Vóór God was er niks [behalve God zelf]
  • Maria is Gods moeder, want Jezus en God zijn één
  • Maria heeft Jezus gebaard
  • Jezus heeft ook zijn moeder geschapen [want God heeft alles geschapen]
  • en dat is een irrationele stap die daardoor heel wijs is. 
  • [tussen haken mijn verduidelijking]

Dat irrationaliteit wijs is flapt hij er zomaar uit zonder enige toelichting! Als dit verhaal niet voldoende is om het (katholieke) geloof af te doen als onhoudbaar of gewoon onzin, dan  weet ik het ook niet meer! Hij deed geen enkele poging om deze ongerijmdheid te repareren. En je kreeg niet de indruk dat de ongerijmdheid reden was om deze scheppingstheorie te verwerpen. Juist deze absurditeit vindt Finkers fantastisch. Deze ongerijmdheid is voor hem de essentie van het geloof. En het bestaan. Hij vindt het bestaan ook ongerijmd. Het bestaan klopt niet, zegt hij. En toch is het er. Geloof en humor stellen het ongerijmde centraal. [20:30]. Is geloof een vorm van humor? [5]. Atheïsme vindt hij onzin. Hij ziet kennelijk niet in dat atheïsme deze hele ongerijmdheid, en nog vele andere, in één klap kan elimineren.


Als je ongerijmdheden omarmt, ja, dan is het geloof geen probleem, zelfs ideaal, want het geloof is een optelsom van ongerijmdheden.

Nu kun je zeggen: dit soort ongerijmdheden laat je alleen toe in religie en poëzie, niet in het dagelijks leven. Maar dan moet je aan een soort dubbeldenken doen. Maar lukt het om die scheiding van twee manieren van denken in één hoofd vol te houden? Heb je eenmaal een tolerantie of zelfs verering voor het ongerijmde opgebouwd, dan wordt het moeilijk om dat niet ook in het dagelijks leven toe te passen. Het wordt a.h.w. een tweede natuur, misschien zelfs wel een levensfilosofie. Een effect is dat je anderen die inconsequent redeneren moeilijk kunt kritiseren. Want je doet het zelf. Dit zou je een onbedoeld neveneffect van dubbeldenken kunnen noemen.

Finkers heeft leukemie gehad. Hij zegt daarover: 

het gebeurt nu eenmaal, net als het weer.  [3]
Maar dat is juist een atheïstische gedachte! In het atheïstische wereldbeeld gebeuren dingen nu eenmaal zonder bedoeling. Het heelal bestaat uit een eindeloze, zinloze, betekenisloze keten van oorzaken en gevolgen. Kanker is een random gebeurtenis. In de ogen van een gelovige is het leven van een atheïst zinloos.

Gelovigen denken juist dat er achter alles een bedoeling zit. God heeft het heelal bedacht en geschapen. Dus het heelal en het leven kunnen nooit zinloos zijn. Dat betekent dat zijn leukemie ook een bedoeling moet hebben. Zoals iedere ziekte, ongeluk of ramp. Maar kennelijk niet bij hem. Inconsequent. Mijn conclusie: In het dagelijkse leven denkt Finkers atheïstisch zonder het te weten.

Finkers gaat wel naar de dokter als hij leukemie heeft. Het ziekenhuis is de wereld van 2+2=4, de wereld van de wetenschap. Niet de wereld van het 'mysterie'. De wetenschap vindt hij nogal kortzichtig (dom?). Dat is niet consequent. Wat nu als de dokter zou zeggen: "Beste Herman, kanker is een groot mysterie!". Zou Finkers dat accepteren? Nee, natuurlijk niet. Hij zou tot Maria moeten bidden, of soortgelijke katholieke dingen die ik niet allemaal ken. Het is moeilijk die twee werelden van redelijkheid en onredelijkheid goed gescheiden te houden.

De clou van dit verhaal is: Finkers denkt op belangrijke momenten in zijn leven atheïstisch. Tegelijkertijd vindt hij atheïsme onzinnig en koestert hij religieuze mysteries. Een 'religieus mysterie' is een eufemisme voor ongerijmdheid.

De wetenschap legt zich niet neer bij mysteries en ongerijmdheden [6]. Wetenschap is geïnteresseerd in onverklaarde verschijnselen, maar niet in zgn. onverklaarbare verschijnselen. Zij heeft in de afgelopen eeuwen methodes ontwikkeld om problemen op te lossen. Religie heeft geen methodes om de waarheid te achterhalen. Zij moet genoegen nemen met mysteries [2].

Herman Finkers is een buitengewoon aardige man met een grappig soort humor. Maar: valt er überhaupt nog een redelijk gesprek te voeren met Herman Finkers?


Bronnen


Noten

  1. Over homoseksualiteit en de Bijbel zegt hij: homoseksualiteit onnatuurlijk? Ha! lopen over water is ook onnatuurlijk! Bijzonder gave opmerking. Is het een grap of godsdienstkritiek? of beide? Maar is zijn verhaal over de schepping (zie hierboven) dan ook een soort grap? of godsdienstkritiek? Maakt hij er zich vanaf met een grap omdat hij geen serieus antwoord heeft?
  2. Ik vond nog een oude uitspraak van Taede Smedes in een blog uit 2011: "De mysterieuze werkelijkheid achter onze waarneembare werkelijkheid noem ik God" (p.115).
  3. "Het overkomt zoveel mensen, waarom ik niet?" bron: Herman Finkers in College Tour, 2015.
  4. "Je moet een grap op een serieuze manier brengen, anders is het helemaal niet leuk." Je moet r niet bij lachen, je moet een strak gezicht hebben." Dat maakt het helemaal moeilijk om te ontcijferen of hij nu serieus is of niet! Over het geloof is Finkers half serieus half schertsend. bron: CT.
  5. Finkers in CT: "kunst, humor en religie: die drie kan ik niet los van elkaar zien. [22:22]
  6. Je kunt het woord mysterie zelfs in Nature terugvinden: "The mystery of the origins of life..." Daar heeft het de betekenis van een hardnekkig probleem waar vele wetenschappers zich jarenlang over gebogen hebben. Uiteraard menen wetenschappers dat het geen onoplosbaar probleem is, anders zouden ze er niet zo hard aan werken. [3 mei 2019 ]

 

Vorig blog over dit onderwerp


Plaatsen van commentaren:

Ik heb moderatie en woordverificatie voor comments op dit blog uitgezet. Desondanks moet U plaatjes beoordelen bij het inzenden van comments. Dat is niet om U te plagen! Ik kan dat niet uitzetten. Google dwingt dat af. Zie het als 'betaling' voor een gratis blog. Wordt U daar gek van, stuur het comment dan per email en dan plaats ik het.