Nieuws

5 Feb: Jane Goodall in College Tour NPO2 21:10
2 feb:
UK scientists given green light to ‘edit’ genes in human embryos (ft.com)
28 jan: The selfish gene van Richard Dawkins verscheen 40 jaar geleden. Matt Ridley blikt terug. (Nature)
27 jan: prof. Rene Bernards in DWDD: kanker is een oplosbaar probleem; geld en mankracht is nu nodig.
22 jan: een goed overzichtsartikel over de wereldwijde wetgeving tav het genetisch wijzigen van embryo's in Science vandaag.
8 jan D66 wil verwijzing naar God uit de wet halen nrc
6 jan Chemical evolution: creating life? zeer duidelijk filmpje! (met dank aan René Fransen)
*) zie hier. [ Archief Actualiteiten ]

03 februari 2016

Russische roulette baby's of Designer baby's? Introductie van een nieuwe term

Science 1 Feb: eerste vergunning om embryo's te editen

bericht in Financial Times 1 feb 2016

Gisteren in DWDD een discussie over het nieuws dat het nu in Engeland toegestaan is om het DNA van menselijke IVF embryo's te editen voor research doeleinden, dus zonder het embryo terug te plaatsen en een zwangerschap te initiëren. Matthijs van Nieuwkerken liet de Financial Times zien, maar het stond ook in Science en Nature.
Behalve de duidelijke voordelen, kwam ook weer de term designer baby's voorbij als groot risiko van deze techniek. Die term wordt al decennia in dit soort  discussies naar voren gebracht en ik erger mij er zo aan, dat ik ook een term voor de natuurlijke voortplanting wil introduceren: Russische roulette baby's.

©wikipedia

Ieder ouderpaar dat op een natuurlijke wijze kinderen maakt, gebruikt de Russische roulette methode. De Russische roulette methode gaat als volgt: een revolver wordt geladen met één patroon waarna de cilinder een zetje krijgt (als een rad van fortuin), zodat onbekend is waar de kogel zich bevindt. Vervolgens zet iemand de revolver tegen zijn hoofd en haalt de trekker over. Als de kogel in de betreffende kamer zat, wordt deze afgevuurd met de dood als gevolg. Je moet wel gek zijn om Russische roulette te spelen. Kinderen maken is Russische roulette spelen. Vervang 'dood' door een erfelijke ziekte, 'kogel' door mutatie, de kans van 1 op 6 door de kans op een mutatie in het embryo die tot een erfelijke ziekte lijdt, en je hebt de Russische roulette methode voor het maken van babies. Omdat iedere natuurlijke zwangerschap een kans heeft op een embryo met een erfelijke ziekte en men nalaat om dat van tevoren te checken, is de term Russische roulette baby gerechtvaardigd. 

Is dit niet overdreven? De kans op een kind met een erfelijke ziekte is toch klein? Dat de kans op erfelijke ziektes klein is, doet niets af aan het feit dat het een gok is. Het is Russische roulette met een kleinere kans. Russische roulette is een catchy term waarmee ik wil aangeven dat de natuurlijke voortplanting in wezen een gokspelletje is. Mutaties zijn het gevolg van de eigenschappen van DNA. Die zijn dus onvermijdelijk. Bij natuurlijke voortplanting heb je die niet onder controle. Je hebt er geen weet van. Terwijl je het wel zou kunnen weten.

Pas wanneer men prenatale diagnostiek doet of een baby maakt via IVF en een DNA diagnose uitvoert, is men niet meer aan het gokken. Het bizarre is dat men in de media de methode waarbij ouders uit voorzorg hun embryo laten checken op bekende erfelijke ziektes, en in de toekomst laten editen, 'designer baby' noemt. Zelfs het Science artikel noemt dat woord. Baby's worden niet ontworpen als je een fout in het DNA corrigeert, net zo min als een oncoloog een patient ontwerpt als hij een tumor verwijderd. En net zo min als je bloeddrukverlagende middelen gebruikt. Niemand hoeft van mij zijn baby te laten checken, maar wees dan zo eerlijk te erkennen dat je in principe Russische roulette aan het spelen bent met je baby. Iedere keer wanneer ik dat woord 'designer baby' hoor, roep ik: Wat wilt U: een designer baby of een Russische roulette baby?

*) de enige kanttekening die je kunt maken is: is dat editen van het DNA van het embryo zelf niet een Russische roulette? Introduceert die methode zelf niet grotere risico's dan die probeert te corrigeren? Precies daarvoor is nu groen licht gegeven om de risico's vast te stellen en de methode te verbeteren. Wanneer onderzoekers en wetgevers overtuigt zijn van de betrouwbaarheid van de techniek zal pas de toelating komen om die ge-edite embryo's terug te plaatsen.

5 Feb: kleine verbetering in de tekst aangebracht

Bronnen:

01 februari 2016

The Selfish Gene van Richard Dawkins 40 jaar geleden verschenen. Een terugblik

Omslag van mijn exemplaar van The Selfish Gene, OUP 1977

In 1976 verscheen de The Selfish Gene van Richard Dawkins. Dat is nu 40 jaar geleden. Matt Ridley mocht een terugblik schrijven voor Nature. Richard Dawkins is niet alleen controversieel buiten wetenschappelijke kringen vanwege zijn compromisloze atheïsme, maar in wetenschappelijke kringen bestaat er kritiek op bepaalde aspecten van zijn selfish gene concept.

Zo beschrijft Matt Ridley de centrale boodschap van The Selfish Gene: individuen  doen alles om in leven te blijven en zich voort te planten. Ze doen dat niet voor zichzelf, maar om hun genen door te geven. De heersende gedachte binnen de biologie vóórdat de The Selfish Gene verscheen, was dat organismen alles doen, hun leven riskeren, zich uitsloven om een partner te veroveren, en hun kroost van voedsel te voorzien en te beschermen, om de soort in stand te houden. Het selfish gene concept verving dat door een gene-centered view. Organismen bestaan (zie vorig blog over de vraag: Waarom bestaan muggen?) omdat ze gevormd zijn door genen die organismen aanzetten zich voort te planten. Dit verhaal heeft het overleefd schrijft Ridley ondanks een aantal wetenschappers die een iets gewijzigde versie van het verhaal vertellen.

Genen zijn de eenheden die blijven bestaan, géén chromosomen, géén individuen, géén groepen, géén soorten. Individuen zijn tijdelijke voertuigen voor genen. Organismen vergaan, genen blijven bestaan.

In het derde hoofdstuk merkte Dawkins terloops op dat het verschijnsel dat er veel meer DNA in organismes zit dan nodig is om voor eiwitten te coderen, verklaard moet worden als parasitair DNA. Het heeft geen functie, het is er domweg omdat het zichzelf vermenigvuldigd heeft. De paradox van het surplus aan DNA was opgelost.
Een paar jaar later vonden andere onderzoekers inderdaad stukken DNA die  zichzelf vermenigvulden blijkbaar zonder enig nut voor het organisme. Dat moet toch schadelijk zijn? Ondanks de enorme groei van kennis van DNA blijft het centrale idee dat het gen de eenheid van erfelijke informatie is overeind tot op de dag van vandaag, schrijft Ridley.

Dawkins erkende dat hij zijn Selfish Gene gebaseerd had op inzichten van William Hamilton, George Williams, John Maynard Smith en Robert Trivers. Maar deze evolutiebiologen erkenden op hun beurt dat Dawkins door zijn populair-wetenschappelijk boek de wetenschap vooruit had gebracht. 

Ook erkent Dawkins dat de titel die zijn uitgever suggereerde The Immortal Gene veel beter was geweest omdat het de aanhoudende kritiek dat levenloze moleculen niet egoïstisch kunnen zijn, omzeild had.


Ik zelf zet kritische kanttekeningen bij de bewering dat de paradox van het surplus aan DNA opgelost wordt door het simpelweg 'parasitair DNA' te noemen. Om de roeiboot metafoor te gebruiken: acht roeiers en één stuurman kan functioneel zijn, maar 2 roeiers met 25 niet-roeiers die vooral bier zitten te drinken en zelf helemaal niets bijdragen aan het geheel, zijn evident ballast. Zo'n boot gaat het echt niet winnen van een boot waar alle personen roeien. Waarom wordt die ballast niet overboord gegooid? Je zult dus met iets beters moeten komen om die ballast te verklaren. Te meer omdat het in toenemende mate duidelijk wordt dat 90 tot 95% van het menselijk DNA niet voor eiwitten codeert of überhaupt iets nuttigs zit te doen. Ondanks luidruchtige pogingen om de meerderheid van DNA functioneel te verklaren. Daarover een volgende keer...


Matt Ridley: 'In retrospect: The selfish gene', Nature 28 January 2016. – Matt Ridley reassesses Richard Dawkins's pivotal reframing of evolution, 40 years on.
( is nu gratis te lezen! )

30 januari 2016

Waarom bestaat Eva Jinek? Over de meest fundamentele filosofische vraag die je kunt stellen

Waarom bestaan er muggen?


Eva Jinek: Waarom bestaan er muggen?

Een kostelijk fragment in de talkshow van woensdag 27 januari:

Eva Jinek
"Bart Knols, zo'n klein beest, zoveel ellende. 
Ik heb maar één grote vraag: 
Waarom bestaan er muggen?"


Zou die vraag werkelijk voortkomen uit levensbeschouwelijke en wetenschappelijke naïviteit? Of is dit een leuke introductie van het onderwerp?

Mijn antwoord zou zijn: Eva, er zijn 2 optie's: 
1) als je gelooft, dan heeft God die mug geschapen. 
2) als je wetenschappelijk denkt, dan is die mug door evolutie ontstaan.

Bart Knols geeft een antwoord in de trant van die mug bestaat om zoveel mogelijk bloed te zuigen als voedsel en om zich voort te planten.

Jammer, dat hij niet inging op het nauwelijks verhullend antropocentrisch denken dat achter die vraag schuil gaat. Alsof de mens de maat der dingen is. Alsof alles wat bestaat beoordeeld moet worden met het criterium of het nut heeft voor de mens! Hoe naïef! De mens zou die mug moeten uitroeien omdat die schadelijk is voor de mens. 

Met hetzelfde recht zouden dieren kunnen vragen: De mens: zoveel elllende! Waarom bestaat de mens? Met name dieren in de bioindustrie die vreselijk te lijden hebben onder de mens. De mens die tevens hele diersoorten heeft uitgeroeid of gedecimeerd: de dodo, de Amerikaanse trekduif, etc. De mens die regenwouden met alles wat daar in leeft in een ongekend tempo aan het vernietigen is. Wat een ellendig dier, die mens!

Het is trouwens niet die mug maar het zika virus dat het bij zich draagt. De mug zorgt ongewild voor de verspreiding van het virus.



TV fragment:

Killermug ook bedreiging voor Europa volgens expert Bart Knols
( 15:15)

Die vraag: Waarom bestaan er muggen? is toepasbaar op alle schadelijke dieren, of zgn 'ongedierte'. Bijvoorbeeld de muizenplaag in Friesland: waarom bestaan er muizen?  ('Landbouw zelf schiep dit muizenparadijs', Marianne Thieme in de Trouw 30 Januari 2016)

Waarom bestaat de mens?

Vanuit het perspectief van de natuur is de mens de grootste bedreiging door middel van: landbouw, bioindustrie, boskap, veroorzaker van invasieve soorten, jacht, stroperij, stadsuitbreiding, bosbranden, klimaatopwarming, mijnbouw, infrastructuur (autowegen, spoorlijnen, luchthavens, kanalen, dammen), lucht- , water- en bodem verontreiniging, plastic soep in de oceanen, visserij, radioactief afval, dieren als verkeerslachtoffers, circussen, dierentuinen, dolfinaria, roofvogelshows, valkerij, etc. Pas op voor de Killermens!