21 April 2019

Zangvogel inventarisatie voor het 22e jaar

zangvogel inventarisatie webpagina
Eigenlijk is het niet 'inventarisatie' maar 'fenologie', de relatie van natuurverschijnselen met jaargetijden. Maar ik doe het niet voor de wetenschap, maar als hobby. 
In april en mei is het de tijd van de aankomst van trekvogels. Ik houd al ruim 20 jaar van zo'n 30 soorten zangvogels de aankomsttijden bij. Daarvoor deed ik het ook al, maar dan in notitieboekjes. 
Je moet dan het veld in. Liefst 's ochtends vroeg want dan zingen ze het meest fanatiek. Identificatie gaat hoofdzakelijk op geluid. Zien is leuk, maar niet altijd mogelijk o.a. vanwege dichte struikgewas of te grote afstand. Zang draagt ver, denk aan de grote lijster.
Omdat ik dan in het veld rondhangen heb ik niet of nauwelijks tijd om te bloggen.
Op 19 april de nachtegaal op zeer grote afstand gehoord op de grens van het hoorbare. Dus daar gaan we nog een keer naar toe voor de zekerheid en om er van te genieten.

Even geduld aub tot het volgende blog!


Bronnen

01 April 2019

Afzien van kinderen is de hoogste vorm van altruisme

Nederlandse klimaatblogger Lindsey (Nieuwsuur, )

In Nieuwsuur van 24 maart een item over vrouwen die vrijwillig afzien van kinderen omdat nog meer mensen de aarde onleefbaar maken. De 27-jarige Nederlandse klimaatblogger Lindsey meent dat ze daardoor haar kind geen goede toekomst kan bieden. Een extra kind is extra vervuiling, zegt ze.

Uit evolutionair oogpunt is afzien van kinderen de hoogste vorm van altruïsme. Hoger nog dan wat standaard als altruïsme wordt gedefinieerd, nl. verwanten helpen ten koste van jezelf en ten koste van je eigen voortplanting [1]. De begunstigde is in dit geval de hele mensheid plus de hele biosfeer op aarde.

Kunstenares Tinkebell (Nieuwsuur)
De allerhoogste vorm van altruïsme heeft kunstenares Tinkebell bereikt door zichzelf te laten steriliseren.

Birth Strike oprichtster Blythe Pepino (Nieuwsuur)

Klimaatwetenschapper-blogger Bart Verheggen heeft een heel nuchtere kijk op de zaak:


Klimaatwetenschapper Bart Verheggen (Nieuwsuur)
"Geboortestaking heeft op korte termijn weinig effect. Er valt meer winst te behalen door het verduurzamen van het energiesysteem".

Maar kan hij het energiesysteem van de een op de andere dag veranderen? Nee. Natuurlijk niet. Hij kan als individu ook niets verrichten met grote effecten. Er bestaan helemaal geen maatregelen die op korte termijn een groot effect sorteren!

Zijn reactie op vrouwen die om idealistische redenen afzien van kinderen is daarom onterecht. Hij slaat de plank mis. Ik heb grote bewondering voor deze vrouwen omdat afzien van kinderen de hoogste vorm van altruïsme is. Zonnepanelen zijn een groot financieel offer. Maar, het is niet een echt financieel offer,  omdat je de investering kunt terugverdienen. Als jonge vrouwen in de vruchtbare leeftijd vrijwillig afzien van kinderen, is dat een persoonlijk offer. Het tegenovergestelde van egoïsme. Daar heeft Verheggen totaal geen oog voor. Als dat offer sterilisatie is, dan is het een onomkeerbaar offer. Het zegt iets over je persoonlijkheid en karakter.

Paradox: een vrouw die geen kinderen wil uit idealisme, zou de ideale moeder zijn om haar kinderen milieubewust op te voeden. Maar kinderen is nu juist wat ze niet wil. Als lerares of docent zou ze het goed doen.

Tenslotte: klimaatwetenschapper Bart Verheggen is niet helemaal zonder 'belangenverstrengeling': hij heeft 2 kinderen. Dat beïnvloedt zijn mening op subtiele wijze, denk ik. Iemand die geen kinderen wil vanwege het klimaat vormt dan- als het ware- een bedreiging voor zijn morele identiteit. Immers: die heeft een hogere morele waarde èn handelt er naar. (zie: Naomi Ellemers, 2019). En dus heeft hij intuïtief de neiging dat af te keuren. Ook ik ben niet geheel vrij van belangenverstrengeling: ik heb geen kinderen! Dus vrouwen die geen kinderen willen zie ik misschien juist daarom onbewust als positief?


Noten

  1. Een voorbeeld van altruïsme bij dieren is dat je een broer of zus helpt met voedsel voor hun kinderen of bescherming tegen roofdieren, ten koste van je eigen kinderen, zodat jij bijvoorbeeld uiteindelijk een kind minder grootbrengt en je broer of zus een kind meer. [ toegevoegd 12 april 2019 ]

Bronnen:


Nieuwsuur uitzending staat op youtube: Sommige vrouwen willen geen kinderen vanwege de klimaatverandering. De commentaren op youtube zijn gruwelijk, grof, beledigend. Dat moet enorm pijnlijk voor die vrouwen zijn.

Ik heb het blog van klimaatblogger Lindsey niet gevonden. Als iemand het blog kent, even een comment hieronder aub.

4 april: Inmiddels heb ik haar blog gevonden via het blog van Bart Verheggen:
Lindsey: Klimaatverandering: Is het nog verstandig om kinderen te krijgen?

Blog van Bart Verheggen : Klimaatverandering, Kinderen en Bevolkingsgroei

Naomi Ellemers  (2019) 'Morality and the Regulation of Social Behavior.
Groups as Moral Anchors'.


Verder lezen


Is het nog wel verantwoord een kind op de wereld te zetten? Nee, zegt filosoof David Benatar, Trouw 6 april 2019

Comments:

Ik heb moderatie en woordverificatie voor comments op dit blog uitgezet. Desondanks moet U plaatjes beoordelen bij het inzenden van comments. Ik kan dat niet uitzetten. Google dwingt dat af. Zie het als 'betaling'  voor een gratis blog. Wordt U daar gek van, stuur het comment dan per email en dan plaats ik het.

11 March 2019

Nobelprijswinnaar Ben Feringa maakt een foutje

belangrijke update 11 april 2019:  noot 18

Ben Feringa, Nobelprijs chemie 2016

Op 9 januari 2019 trad de Nederlandse Nobelprijswinnar Ben Feringa op in het tweede college van de DWDD University 'De toekomst van de Technologie' als gast van Robbert Dijkgraaf en Matthijs van Nieuwkerk [1]. Hij was aanwezig om zijn eigen werk uit te leggen en te filosoferen over de toekomst van de techniek. Met twee uitspraken van Feringa heb ik een probleem: over vliegen en over fotosynthese.

Volgens Feringa is het heel knap dat vogels kunnen vliegen, etc., maar de mens heeft iets gemaakt dat in de natuur niet voorkomt en dat verre overtreft: een 170.000 kg wegend vliegtuig dat 500 mensen kan vervoeren met een snelheid van 900 km/u en meer dan 13.000 km bereik heeft. Dat kunnen vogels niet [18].

bron

Om trots op te zijn?

Sorry, maar dit is appels met peren vergelijken. Vogels zitten helemaal niet in de business van passagiersvervoer. Vogels vliegen met behulp van eigen spierkracht. Mensen, desgewenst obesitas patiënten, zitten in een vliegtuigstoel. Een piloot bedient de knoppen, zet de autopilot aan. Een vliegtuig besturen is iets anders dan vliegen. Mensen vliegen niet. Een mens is te zwaar om op eigen spierkracht te kunnen vliegen. Er zijn wel een-persoons 'vliegmachines' die uitsluitend met menselijke spierkracht kunnen vliegen [2], maar die noemt hij niet. Te weinig technologie om trots op te zijn? Wat hij ook niet noemde is een technologisch hoogstandje zoals de Concorde. Misschien omdat de laatste Concorde in brand vloog en neerstortte? Wat hij ook niet noemt zijn straaljagers en bommenwerpers. Ook niets om trots op te zijn? Nee, hij noemt een vredelievend voorbeeld uit de burgerluchtvaart. Daar kun je trots op zijn. Tenminste, als je vliegtuigcrashes buiten beschouwing laat [3],[11].

Vogels als machines

Goed, als je een vogel beschouwt als een machine, dan kun je vogels met vliegtuigen vergelijken [18]. Beide zijn dan actief vliegende machines die zwaarder zijn dan lucht. Dat is waarschijnlijk wat Feringa bedoelt.
Het is waar dat een Boeing vele malen zwaarder is dan de zwaarste vliegende vogel, de Koritrap, die een gewicht van 20 kg kan bereiken [4], maar dan nog vallen vliegtuigen door de mand in een groot aantal opzichten. 

NOS 10 maart 2019
13 maart: ondertussen hebben tientallen landen het luchtruim voor de Boeing 737 MAX gesloten.
14 maart: uiteindelijk gaat Boeing overstag en adviseert de toestellen aan de grond te houden
16 maart: Er was een probleem met het automatische veiligheidssysteem.

Bijvoorbeeld: moderne passagiersvliegtuigen hebben enorm lange, schone, geasfalteerde landing- en startbanen nodig van 2,5 km. Dat hebben vogels niet nodig. Door de plaatsing van de motoren kunnen vliegtuigen alleen recht vooruit (uitzondering: helikopter of drone, maar die kunnen dan weer geen 500 mensen vervoeren). Vogels daarentegen zijn ontzettend wendbaar (kolibrie). Het hele vliegverkeer valt stil als die landingsbanen te nat of te glad zijn door regen of sneeuw. Een beetje storm en vluchten worden geannuleerd [9]. Ook ijsafzetting op de vleugels is gevaarlijk. Verder verdwijnt het vliegvermogen als een vliegtuig te veel met de neus ophoog wijst of te ver naar links of rechts helt. Het valt dan als een baksteen naar beneden. Een vliegtuig is niet inherent stabiel [13].

Tenslotte: een vliegtuig maakt zo veel lawaai dat Ben Feringa waarschijnlijk niet in de buurt van een steeds drukkere luchthaven als Schiphol zou willen wonen [10]. Vliegende vogels maken geen lawaai. En zo zijn er meer technische beperkingen van een vliegtuig op te merken [5].

klimaat

Maar, wat mij betreft is het grootste probleem dat die vliegtuigen met hun CO2 uitstoot het klimaat op planeet aarde in toenemende mate aan het opwarmen zijn [6]. Dat doen vogels niet! Voorbeeld: een Boeing 747 verbrandt ongeveer 70.000 liter (!) fossiele (!) brandgevaarlijke (!) brandstof voor een enkeltje Amsterdam - New York.
Hier zie je een Nobelprijswinnaar die even 'vergat' dat die fantastische vliegmachines een groot nadeel hebben. Het was misschien maar een losse opmerking, geen onderdeel van een betoog, maar het was duidelijk dat hij zonder bedenking een Boeing bewonderde. Als hij het klimaat effect van vliegen echt belangrijk vind, zou hij dat niet als voorbeeld genoemd hebben.

In College Tour (van Twan Huys) [7,8] zegt Ben Feringa dat hij zich bezig houdt met "het maken van moleculen die nooit eerder bestaan hebben". Feringa is dus een soort ingenieur. Ingenieurs willen de natuur 'verbeteren'. De vraag is: voor wie is het beter? Vanuit welk perspectief bekijk je het? Ik vrees dat 'beter' hier uitsluitend vanuit menselijk perspectief wordt beoordeeld. Maar zelfs als je het vanuit het menselijk perspectief bekijkt, kun je je afvragen: is klimaatopwarming 'beter' voor de mens?

Evolutie

Wat ik bewonderenswaardig vind is het feit dat een blind evolutieproces in de loop van miljoenen jaren wezens kan voortbrengen die vliegen zoals vogels, of wezens die vliegtuigen [12] kunnen bouwen.

Wat je ook vindt van de superioriteit van vliegtuigen, vogels hadden 100 miljoen jaar éérder het vliegen uitgevonden. Mensen hebben dat geprobeerd te imiteren.

De prestaties van een vliegtuig zijn zeer eenzijdig: vliegtuigen kunnen zichzelf niet bouwen, kunnen zich niet voortplanten, kunnen zichzelf niet voeden, kunnen niet zingen. Een vogel kan dat allemaal en nog meer, plus dat ze ook nog vliegen.


Fotosynthese

Een tweede voorbeeld dat hij gaf is dat de efficiëntie van fotosynthese vreselijk laag is [8]. Dat moet beter kunnen. Bijvoorbeeld zonnepanelen. Dit is ook weer appels met peren vergelijken. Planten zitten niet in de business van elektriciteitsproductie. Ik heb al eerder geblogd over de zgn. lage fotosynthese efficiëntie in het blog over de fysicus Karo Michaelian en de fysicus Robbert Dijkgraaf.
Als onze menselijke ingenieurs zo goed waren om lage concentraties CO2 (want dat is een cruciale factor) af te vangen hadden we succes kunnen boeken met het terugdringen van CO2. Ingenieurs zijn (nog) niet in staat om efficiëntere fotosynthese uit te voeren bij lage CO2 concentraties zoals die nu in de atmosfeer voorkomen. Ter herinnering: die hele klimaat problematiek is door ingenieurs veroorzaakt: o.a. door die wonderbaarlijke vliegende machines.


Conclusie

Feringa wilde voorbeelden van menselijke technologie geven waar je trots op kunt zijn. Dat mislukte. Hoe kun je trots zijn op een uitvinding die de aarde onleefbaar maakt? Feringa's voorbeeld negeerde dit. Het was een slecht voorbeeld. Typerend: er bestaan geen CO2-neutrale vliegtuigen [6]. Wat dan? Plastic is ook geen goed voorbeeld. Medicijnen [16]: Antibiotica? Vaccinatie? Chemotherapie? Dynamiet? Verbrandingsmotor? Kernenergie? Computer? Internet? Artificial Intelligence? Kankerimmunotherapie? [14]. De meest ongecompliceerde simpele uitvinding allertijden: de stoel? [17]
Beter was het geweest als Feringa menselijke uitvindingen had genoemd die géén nadelen hebben. En waar je dus terecht trots op kunt zijn.


Maar dat is nog niet zo eenvoudig! Welke menselijke uitvinding is superieur aan wat er al in de natuur bestaat en heeft geen nadelen of schadelijke effecten?



Tenslotte: het is onvergefelijk dat Ben Feringa niet is uitgenodigd voor de Paradisolezingen dit jaar. Ik had graag een populaire lezing van hem bijgewoond waarin hij uitlegt waarom zijn onderzoek een Nobelprijs heeft gekregen. Een Nobelprijswinnaar overslaan! Een Nederlandse Nobelprijswinnaar! Onvergefelijk!



Vorige blogs over dit onderwerp:


Noten

  1. De uitzending is helaas niet meer terug te vinden en mijn eigen opname is verloren gegaan. Ik geef zijn opmerking bij benadering weer en een aanvulling met wat feitjes.
  2. 'man powered flight' is mogelijk: Daedalus Maar dat wordt toch niet als technische prestatie gezien, maar als sport met een hulpmiddel zoals fietsen of schansspringen.
  3. Terwijl ik dit schrijf is een Boeing 737 neergestort met 157 mensen aan boord. (NOS, 10 maart 2019). Het toestel was nog maar enkele maanden geleden geleverd aan de luchtvaartmaatschappij. "China houdt Boeing 737 MAX 8-toestellen aan de grond na ramp, TUI vliegt door" (NOS, vandaag). Vliegtuigcrashes zijn dus niet iets uit het verleden. Ze gebeuren nog jaarlijks.
  4. Op één punt moet ik toegeven: vooral de grootste vliegtuigen, met name een vliegtuig als de Antonov van 600.000 kg spotten met de zwaartekracht! Het is zeker indrukwekkend dat zoiets kan vliegen. 
  5. Nieuws 10 Mar 2019: 'Turbulence injures 30 on flight from Istanbul to New York'. Een ander probleem is dat de kosmische straling (neutronen, protonen) op vlieghoogte groter is dan op het aardoppervlak (bron). Piloten worden dus aan een hogere dosis straling blootgesteld. [14 maart 2019 ]
  6. Bestaan er duurzame vliegtuigen? Er bestaan al kleine 2-persoons volledig elektrische vliegtuigjes. Maar zijn die op te schalen? En waar ik me al lang over verbaas: in Godsnaam waarom geen zonnepanelen (folie) op dat enorme vleugeloppervlak van die Boeings? Ze vliegen altijd boven de wolken en hebben dus altijd zon! Er zijn vliegtuigen gecrasht doordat de brandstof op was. Echt gebeurd.
  7. College Tour 28 apr 2017. Feringa heeft gewerkt voor Shell vertelt Twan Huys. Zou dat verklaren waarom hij niets geeft om duurzaamheid?
  8. College Tour: "Mensen rijden graag auto en we hebben heel weinig alternatief" [28:50]. Zou dat verklaren waarom hij de elektrische auto 'vergeet'?  Fotosynthese [29:10]: "heel weinig efficiënt, minder dan 1% heb ik begrepen. Wij moeten dat veel beter kunnen". Doe het dan!
  9. Vandaag op NOS: Slecht weer speelt verkeer parten, tientallen vluchten geannuleerd: Op Schiphol heeft de KLM 62 vluchten geannuleerd vanwege de weersomstandigheden.
  10. In het nieuws: "Noorse defensie betaalt flinke compensatie voor lawaai F-35. Na jarenlang geruzie, komt defensie in Noorwegen bewoners bij een vliegbasis tegemoet. De nieuwe JSF-vliegtuigen maken veel meer lawaai dan de bewoners hadden verwacht." (NOS) 13 maart 2019
  11. 18 maart 2019: er verscheen een interessant artikel op Kennislink: Twee crashes van de Boeing 737 MAX, toeval of niet? hieruit blijkt: dat er gemiddeld 4,5 keer per jaar een grote ramp gebeurd met een passagiersvliegtuig. Schatting: in totaal vliegen er 20.000 grote passagiersvliegtuigen op aarde rond! Iets om trots op te zijn?
  12. Harry merkt terecht op dat een vliegtuig kunnen bouwen nu juist niet zo'n goed voorbeeld is. Beter: een man op de maan zetten? Helaas zijn er 18 bemanningsleden omgekomen tijdens een ruimtemissie (wiki). [15]. Overigens: een eerlijke vergelijking menselijke uitvinding en evolutie zou ook alle lichamelijke gebreken van het menselijk lichaam moeten meenemen. De natuur is ook niet perfect! Ieder organisme heeft te maken met evolutionaire trade-offs. 22 maart 2019 / 31 maart 2019
  13. In de krant: "Om te voorkomen dat het vliegtuig in uitzonderlijke situaties te veel achterover helt en vervolgens uit de lucht valt, is er in het vliegtuig een veiligheidssysteem, genaamd MCAS, ingebouwd dat er voor zorgt dat de neus van het vliegtuig naar beneden wordt geduwd." Juist daar is het fout gegaan. De bouwers waren zo overtuigd van de onfeilbaarheid van hun systeem dat ze handmatig ingrijpen door de piloot hadden bemoeilijkt of zelfs uitgeschakeld! Conclusie: een vliegtuig is niet inherent stabiel. [ 24 maart 2019 ] Ook omdat de vleugels niet draaibaar zijn –zoals bij vogels–, blijft een vliegtuig alleen in de lucht als het –binnen een bepaalde hellingshoek– een horizontale positie aanhoudt. De lift die vleugels geven werkt het beste als ze horizontaal staan. zie: Anti-Stall Systems [ 4 april 2019 ]
  14. Kankerimmunotherapie waar ik eerder over geblogd heb, leek in sommige patienten een wondermiddel, maar nu zijn er berichten dat in sommige patienten de tumorgroei juist explosief toeneemt. ('Cancer immunotherapy may have a dark side', Science, 29 Mar 2019)
  15. Ruimteafval (space debris) vormt een toenemend gevaar voor de bemande ruimtevaart en communicatiesallieten. Niemand voelt zich verantwoordelijk om die zooi op te ruimen! Knap hè, die ingenieurs! [1 april 2019 ]
  16. Zelfs als geneesmiddelen werken, dan heb je nog het tamelijk onbeheersbare probleem van 140.000 kilo medicijnresten per jaar in ons water. Te duur en technisch te moeilijk om te zuiveren. (nrc) [1 april 2019 ]
  17. De stoel: dat is een uitvinding zonder nadelen? Zitten is het nieuwe roken. We bewegen te weinig. [2 april 2019
  18. Een klein 15 gram wegend Noord-Amerikaans insecten-etend zangvogeltje zwartkopzanger migreert ieder seizoen tweemaal 2500 km. Een Boeing kan dus verder, maar als je het aantal gevlogen km per lichaamsgewicht uitrekent dan winnen vogels het: 210–280 km/gram. Een Boeing haalt 13.000 km met een gewicht van 170.000 kg, dat is 0,076 km/kg of 0.0000764 km/gram. Een vogel is dus 1000x efficiënter! en wint het dus glansrijk! Dat ik daar niet eerder aan gedacht heb! En dat maakt een Boeing tot een hopeloos lompe en domme machine. [ 11 april 2019 ]