30 November 2023

Dutch consumer organization 'De Consumentenbond': iPhone is more sustainable than Fairphone

According to the Dutch consumer organization 'De Consumentenbond', the iPhone is more sustainable than the Fairphone.

In my previous blog (Dutch) I gave a detailed analysis of how the Dutch consumer organization 'De Consumentenbond' tests the sustainability of smartphones. My focus was on the methodology of testing and the presentation of the results. Here I add a new surprising discovery and a summary of the analysis in my previous blog.

Strange results!

The smartphone test of De Consumentenbond is a one-dimensional ranking of 311 smartphones based on a large number of criteria. This results in one top-ranking smartphone: 'The Best in the test'. The winner is the iPhone. Most criteria they use have to do with technical performance and features such as camera, screen, sound, battery longevity, etc. Each property contributes with a fixed percentage to the total score (100%). The sustainability filter was introduced only this year on the website in tests of smartphones. Sustainability is defined by properties such as conflict minerals, child labour [6], durability, etc. These properties (if known) are listed for each phone and are given either a quantitative (if possible) or a qualitative value. Surprisingly, sustainability is not included in the ranking of the phones (0%). (see my previous blog). The result is that the 'Best of the test' is not (automatically) the most sustainable smartphone because sustainability contributes only for a small percentage (if not zero!) to the total score. That is how 'De Consumentenbond' defines the total score. It is good to realize that this is a choice, not a test result.

Confusingly, their Sustainability evaluation method gives the iPhone a 9.3 and the Fairphone a 8.4 [1]. This is a mind-blowing result. So, the iPhone is not only 'The Best', but also the 'Most Sustainable' smartphone in the world. If true, than what was the point of bringing Fairphone to the market, if smartphones were already sustainably produced? It would be economic suicide for a start-up. The result of their evaluation method It is contrary to what is generally accepted in the smartphone community, namely that the Fairphone is the most sustainable smartphone [2]. For example, the company Fairphone is a member of the Fair Cobalt Alliance. Apple is not a member. So, how does De Consumentbond arrive at this conclusion? In my previous blog I noted that a replaceable battery was not included in the Sustainability filter on the website, but it is present as a separate property. Again, this is a choice. Since the iPhone has no replaceable battery, this decision results in the inclusion of the iPhone in the group of sustainable smartphones. How wonderful! If they had chosen to include a 'replaceable battery' in the definition of sustainability, and implement it in the software on the website, than only 4 or 5 smartphones, including Fairphone, but excluding iPhone, would have ended up in the group of sustainable smartphones. 



Apple doesn't want you to repair it. (source)

Later I discovered another shocking fact: Repairability is not included in the definition of sustainability! Even worse, the whole concept is absent [4]. Again, this is a choice, not a test result. Repairability means that the owner of the phone can replace modules. In the case of Fairphone no less than 11 modules. Clearly, repairability is connected with the modularity of the phone. Repairability and modularity are the most important sustainability features. If the owner can replace modules the phone will last longer. And that is good from a sustainability perspective. It is well-known that Apple has gone to extreme levels to make their phones un-repairable by design by gluing parts together so that the owner of the phone cannot replace them [3]. This is summarized in the discovery of smartphone expert Hugh Jeffreys:  'Astonishing Anti Repair Practices By Apple In the Last 15 Years' [3]. In 2009 Apple introduced the infamous anti-repair Pentalobe screw. On the other hand, it is no secret that Fairphone is the most repairable smartphone on the market [3]. It makes the Fairphone product unique. It is the raison d'être of the company.  Doesn't De Consumentenbond know this? As professionals they ought to know these facts. In fact, they know of the existence of the Fairphone. They published about the Fairphone back in 2016 in their magazine De Consumentengids [1]. 

Right to repair:  Right to repair: Commission introduces new consumer rights for easy and attractive repairs.  [19 Jan 2024]

Planned obsolescence is an important Wikipedia page in which iPhone is mentioned several times! Read it!  [19 jan 2024]


Third party Certifications

 [added: 30 dec 2023]

An objective way of rating smartphones is by independent organizations. A number of third parties rated the sustainability of the Fairphone company: 

  • EcoVadis
  • Benefit Corporations (B Corps)
  • iFixit: Fairphone-5: 10, iPhone-15: 4.
  • French Repairability Index
  • Eco Rating: Fairphone on top of list.

Source: What do all our certifications mean? Fairphone 29 December 2023 

Fairphone is #1 on Mobile Phones: Ethical Comparison Ratings Table and iPhone is #12.


It is one of two things: either the testing of smartphones is a work in progress and De Consumentenbond struggles to include 'Sustainability' in a straightforward and consistent way in their tests, or, God forbid it, we see here a bias against sustainable smartphones disguised as a neutral, independent, objective, and quantitative test method. It doesn't help to add: "Our tests are professional". It is beside the point that the tests are being done in highly sophisticated professional labs. My point here is that a bias creeps in through the value they give to certain test parameters, the weight they give it in a percentage of the total, and/or the omission of important parameters such as repairability. If it is not explained how those values are established, what the sources are, the values are subjective. That creates opportunity for personal preferences for a particular smartphone by the person who writes the reviews. Certifications by independent organizations should be included as much as possible.

Although I personally value sustainability very high, maybe the highest of all features, I do not ask 'De Consumentenbond' to do the same. That would be subjective too [7]. However, if consumers are using the test results as a guide for buying smartphones, the tests should be objective and bias-free. And for consumers who value sustainability and repairability, it should  be easy to select the most sustainable smartphone from the test results.


Update 3 Dec 23: small edits to eliminate potentially confusing text and improving and clarifying my point.

Update 30 Dec 23: Added paragraph Third party certifications. 


Note [1] I am not allowed to quote any of the test results because they are for members only. Maybe I have revealed already too much. This makes it risky to discuss their method in public at all!

The Consumentenbond knew of the existence of the Fairphone back in 2016 (see my blog).

Marleen Bekker in
Consumentengids okt 2016.

The Consumentengids published an interview with a disappointed user of a Fairphone 1 (see picture above), she owned a Fairphone 1 but hesitated to buy a Fairphone 2 because its price (500 euro). The first fair phone was the most fair, but did not have the same features as other smartphones on the market at the time. They could have interviewed a happy Fairphone 2 user, but did not. In 2016 the Consumentenbond did not include any ethical criteria in their tests. Apparently, a fingerprint scanner was of higher value than ethical manufacturing practices.

[2] For example:

- Clove Technology Fairphone 5 - The World's Most Sustainable Phone (YouTube, 31 Aug 2023).

- TechAltar: Is Fairphone really fair? (YouTube, 13 Oct 2023) 

Is Fairphone really fair?

- About the battery: How we made our fairest battery yet for the Fairphone 5  (Dec 7 2023) added 10 Dec 2023

- Android authority: All smartphones, including iPhones, must have replaceable batteries by 2027 in the EU. July 13, 2023.

- Tweakers: (Dutch) Duurzaamheid gaat gepaard met offers. Fairphone 5 Review (16-09-2023)

- Fraunhofer Institute report 'Life CycleAssessment of the Fairphone 4', March 2022.

- Fraunhofer Institute: Keeping phones for 5 years cuts yearly impact on global warming by around 31%, finds Fairphone’s latest life cycle assessment May 03, 2022

- Fair Cobalt Alliance: members are Fairphone, Google, Tesla, LG. Not: Apple!

- Mobile Phones: Ethical Comparison Ratings Table. Recommended reading. 


[3] Hugh Jeffreys (18 Sept 2022) iPhone 14 Pro Programmed To Reject Repair - Teardown and Repair Assessment. (youtube 16 min) Most detailed test of the unrepairability of the iPhone (swapping parts between two identical iPhones!). Recommended!

Hugh Jeffreys (5 Nov 2023) Astonishing Anti Repair Practices By Apple In the Last 15 Years (youtube 13:19 min)

Hugh Jeffreys (29 May 2022) Apples Self Repair Program Is Not What It Seems (youtube 18:00 min)

Hugh Jeffreys (18 Jun 2023) New Laptop Brand Shocked Whole Computer Industry - Framework Laptop - Teardown And Repair Assessment.
This a review of the most repairable and upgradable Notebook on the planet. 

Hugh Jeffreys (21 aug 2022) If Apple Really Cared About The Environment They Would Stop Doing This.  (problems with Activation Lock, e-waste issue)

[4] A work in progress? The repairability of Notebooks.

De Dutch consumer organization 'De Consumentenbond' tested the repairability of 24 laptops/Notebooks in the December issue of the Consumentengids ('Repareren? Vergeet het maar!', page 16-19). The test did not include the Framework laptop (why?), although it is mentioned in the text. Repairability was included in the ranking (good!), but contributed only for 5%. Despite the lowest value for Repairability, Apple MacBook Air was 'The Best of the Test'! So, in practice repairability is not valued at all. The author Eric Verlooij wrote that repairability is fine, but the higher price as an obstacle (!). He is not alone. This is short-time thinking. He did not think of the consequences of an unrepairable laptop with a broken component.
See my blog: The Framework laptop: an upgradeable, modular, customizable, user-repairable laptop, 5 April 2022.

[5] Alex Alderson: Fairphone 5: World's most repairable smartphone survives savage durability tests. notebookcheck.net (Published 08/30/2023)

[6] 'De Consumentenbond' says of the Fairphone: 'Child labour' 'not tested', however Child labour is mentioned on these pages:

[7] There are reviewers of the Fairphone 5 who understand and accept that Fairphone is a  sustainable smartphone, maybe even the most sustainable smartphone, but in the end prefer a 'better' phone such as the Google Pixel 7A because it has a better camera, battery, and price! A guy from CNET claims this choice is 'objective journalism': Fairphone 5 Review: A Noble Cause, an Imperfect Phone, 30 Aug 2023. Imperfect? Nonsense! All other smartphones are imperfect according sustainability criteria. Are 'objective journalists' prepared to state that they don't care about the environmental impact of the 'best' smartphones? In the very last minute of his video CNET reporter states that "the Fairphone could actually work out much better value in the period of its life". Precisely! What is cheap! What is expensive! [ added: 6 Dec 2023 ]

Further Reading

Previous blog

08 November 2023

Consumentenbond test duurzaamheid smartphones: Apple iPhone is duurzamer dan Fairphone!

Op de website van de Consumentenbond staan op dit moment de testuitslagen van 312 smartphones. Er is ook gekeken naar duurzaamheid. Wat blijkt? Apple iPhone is duurzamer dan Fairphone! Dat vinden wij vreemd. Reden om op onderzoek te gaan.

Fokke & Sukke vinden dat vreemd!

De feiten

Dit zijn de testresultaten op de website van de Consumentenbond:

  • de 'Beste uit de Test' van 312 smartphones: Apple iPhone 15 (3 modellen).
  • de nieuwste Apple iPhones hebben duurzaamheidsscores van 9,1 tot 9,3
  • de nieuwste Fairphone 5 krijgt een 8,4 voor duurzaamheid. 
  • de website heeft een filter voor 'duurzamere keuze': dat levert 96 smartphones (30% van het totaal). Op 8 Nov: 95 smartphones.
  • bij de 'Beste uit de Test' telt 'duurzaamheid' voor 0% mee.
  • De 'Groen Keuze' wordt toegekend aan producten die op het testonderdeel duurzaamheid minimaal een 7 scoren.
  • De 'Groen Keuze' is (nog) niet toegekend aan smartphones, maar volgens hun eigen maatstaven zouden alle iPhones een Groene Keuze zijn. 

Consumentenbond Groene Keuze [4]. (bron)

Wat is duurzaamheid?

Duurzaamheid (iPhone 15 Pro Max) Screenshot 8 Nov 23 ©Consumentenbond

De definitie van 'Duurzaamheid' van de Consumentenbond bestaat uit 2 delen:

  • Duurzaamheid van het bedrijf: Conflictmineralen, Kinderrechten, Elektriciteit, Rapportage
  • Duurzaamheid van het product: Bestendigheid, Accessoires, Stroomefficiëntie, Verwisselbare batterij, eSIM, Bovengemiddeld, Duurzamere keuze.

Hoe wordt het duurzaamheids cijfer berekend?

Sommige onderdelen krijgen een cijfer, andere een vinkje. Kwantitatief en kwalitatief lopen door elkaar. Dat geeft problemen bij het berekenen van de score. Feitelijk kun je dan geen eindcijfer berekenen. Toch geeft de Consumentenbond een kwantitatief eindcijfer en er wordt niet uitgelegd hoe ze dat doen. Niet transparant en dus onbetrouwbaar.

De resultaten

Het blijkt dat de Apple iPhone 15 Pro Max niet alleen 'De Beste uit de Test' is, maar ook een ongekend hoog rapportcijfer van 9,3 voor duurzaamheid krijgt. Dat is opmerkelijk want Fairphone als bedrijf is in 2014 opgericht om een duurzame smartphone op de markt te brengen [5],[6]. Dat was revolutionair in die tijd. Maar bij de Consumentenbond heeft Fairphone 5 nota bene een lager rapportcijfer van 8,4 voor duurzaamheid. Alle iPhones hebben 9,1 of hoger voor duurzaamheid.  Apple iPhone is duurzamer dan Fairphone?! Dat vinden wij vreemd [2].

Het blijkt dat iPhone op alle duurzaamheids punten beter scoort, behalve 'Accessoires' en 'verwisselbare batterij'. De iPhone heeft géén verwisselbare batterij, Fairphone wel [3]. Maar volgens hun eigen criteria is 'verwisselbare batterij' een van de duurzaamheidskenmerken! Het weglaten van 'verwisselbare batterij' uit de duurzaamheidsscore is dus de verklaring waarom iPhone zo hoog scoort. Ja, zo kan ik ook smartphones testen!

Duurzaamheid telt niet mee

Hoe het testoordeel wordt berekend.
Pop-up op website
NB: let op Duurzaamheid!

Het verwarrende is dat Duurzaamheid helemaal niet mee telt voor het predicaat 'Beste uit de Test'! (zie screenshot hierboven). Een telefoon kan dus 'de beste' zijn zonder dat duurzaamheid überhaupt wordt meegewogen. Waarom niet? De iPhone heeft de hoogste duurzaamheids scores en die staan ook vermeld bij de kenmerken van de smartphones op de website, maar dit telt kennelijk niet mee bij het eindoordeel. Op grond van die score zouden de iPhones het predicaat 'Groene Keuze' moeten krijgen. Maar geen enkele smartphone heeft dat predicaat. Verwarrend en onbegrijpelijk.


Verwisselbare batterij: 4 van de 95 Duurzamere keuzes!
screenshot 8 Nov 2023
Het nieuwe duurzaamheidsfilter op de website levert 96 smartphones op van de 311 totaal (=30%). Op 8 november zie ik 95 smartphones: Apple (45), Fairphone (3), Google (5), Samsung (34), Sony (8). Best een groot aantal. Nadeel: het is onmogelijk om ze te sorteren op duurzaamheid. Er wordt gesorteerd op de 'eindscore' (waarin duurzaamheid niet mee telt!). Dus met dit filter kun je niet de meest duurzame smartphone selecteren. Maar dat is wel wat je verwacht van een duurzaamheidsfilter. 

Bovendien worden de kenmerken van duurzaamheid niet consequent toegepast in het duurzaamheidsfilter: 'verwisselbare batterij' telt op eens niet meer mee met als resultaat dat Apple, Fairphone, Google, Samsung, Sony duurzaam zijn, terwijl alleen Fairphone, Samsung en Shift een verwisselbare batterij hebben. Klopt dus niet.

Eerlijke informatie? (Consumentenbond 5 dec 23)


  • De test scores moeten volledig na te rekenen zijn, er mogen geen geheime factoren zijn die alleen de Consumentenbond kent
  • De duurzaamheids onderdelen moeten transparant zijn: er moet voor iedere fabrikant, product of testonderdeel een link staan naar de webpagina waar de informatie staat met datum van bezoek van die pagina. Het liefst een link naar een rapport van een onafhankelijk certificering/keurmerken instituut. Alleen op die manier zijn beoordelingen controleerbaar.
  • Het duurzaamheidsfilter moet alle duurzaamheidskenmerken meenemen
  • Alle telefoons moeten onpartijdig beoordeeld worden, daarom mogen er geen subjectieve factoren binnensluipen.


Het is goed dat de Consumentenbond duurzaamheid probeert mee te nemen in haar testen. Maar: het is een raadsel waarom duurzaamheid nog steeds niet mee telt de 'Beste uit de Test' bij smartphones. Het is ook een raadsel waarom iPhones duurzamer zijn dan Fairphones. Het is een raadsel waarom het duurzaamheidsfilter niet 'verwisselbare batterij' meeneemt.

De berekening van de eindscores is een mengeling van kwantitatieve en kwalitatieve scores. Die kun je niet optellen en middelen. Deze methode is quasi objectief. Er wordt niet uitgelegd hoe daar mee om gegaan wordt. Zelfs als je je beperkt tot de kwantitatieve scores, dan kloppen de gemiddelden niet [2]. 

Het resultaat van dit alles is dat de testen van de Consumentenbond niet te controleren zijn. Er is geen verantwoording van hoe de Consumentenbond de duurzaamheid van een smartphone (product en en bedrijf) wordt vastgesteld.  Ze zijn ondoorzichtig en daardoor is de waarde van de testresultaten dubieus. De Consumentenbond neemt producenten de maat, maar wie neemt de Consumentenbond de maat? 



Ondertussen heb ik een mail naar Jorien van Hoogen (Consumentenbond, expert duurzaamheid) gestuurd (9 nov 23). Ondertussen (16 nov) heb ik een 'formele' reactie van de Consumentenbond (zie hieronder), maar nog geen inhoudelijke reactie. Ik weet niet of de mail daadwerkelijk is doorgestuurd naar Jorien van Hoogen, want ik heb tot nu toe nog geen reactie van haar. 

Het is me nog niet gelukt een bericht bij Fairphone of Fairphone Community achter te laten, want er zijn allemaal barrières en drempels ingebouwd. Als iemand anders een mogelijkheid ziet om Fairphone op de hoogte te brengen van dit blog, heel graag! PS: ondertussen is het me gelukt om een bericht op het Fairhone forum 'The Industry' te posten (19 nov).    

Op 19 nov 2023 verscheen op de website van de Consumentenbond: De beste smartphone voor jou, door ons getest.  "Wij hebben 290 smartphones voor je getest". Laatste update van de test: 9 november 2023. Op 22 nov 23 waren 287 smartphones getest:

Duurzaamheid 22 Nov 2023 ©Consumentenbond
De papieren Consumentengids December 2023 heeft op pagina 8 een korte bespreking van de Fairphone 5.
Op 23 Nov zie ik 270 resultaten in de smartphone vergelijker, gisteren waren dat er 287, dus vandaag zijn er 17 minder. 

Postscript 16 nov 2023

Antwoord Consumentenbond:

Geachte heer Korthof,

Dank u voor uw bericht. 

Dank u voor het sturen van deze vergelijking. Ik heb uw bericht ter informatie doorgestuurd naar de verantwoordelijke redacteur onderzoeker. Als mijn collega's aanvullende informatie nodig hebben, nemen zij contact met u op. Omdat wij dagelijks veel meldingen ontvangen, kunnen we helaas niet garanderen dat wij actie ondernemen op uw blog. 

U gebruikt in uw blog een afbeelding van testresultaten van onze website die alleen toegankelijk zijn voor onze leden. Volgens Artikel 21 van onze Algemene Voorwaarden "mag de inhoud van onze periodieke en eenmalige uitgaven, de inhoud van onze website of de inhoud van enige andere onder het Auteursrecht vallende door ons verstrekte of openbaar gemaakte informatie zonder onze toestemming niet vermenigvuldigen en/of voor commerciële doeleinden inzetten." Dit stuur ik door naar onze verantwoordelijke afdeling. Mogelijk nemen zij hierover nog contact met u op.

Heeft u nog vragen? Neemt u dan contact op met de afdeling Dienstverlening & Advisering. U bereikt ons op werkdagen tussen 9:00 en 17:30 uur via telefoonnummer (070) 445 45 45.

Met vriendelijke groet,


Postscript 19 jan 2024

 Techniek Nederland: schaf btw op reparaties af, NOS, 19 jan 2024

Het heffen van btw belasting op reparatie is een perverse prikkel om een elektronisch apparaat niet te repareren maar weg te gooien en een nieuwe te kopen. In de Europese Unie geldt vanaf volgend jaar het wettelijke recht op reparatie. Met die wet, Right to Repair, moeten apparaten makkelijker te repareren zijn.



  1. De kosten van een beter milieu mogen niet volledig op het bordje van de consument komen? Dat is merkwaardig! Dus als consumenten energie slurpende apparaten kopen, moet de overheid en het bedrijfsleven hen daarbij helpen? subsidiëren? In tegendeel: de overheid zou energiezuinige apparaten moeten stimuleren! en energieslurpers belasten! (zie Consumentengids Nov 2023 pagina 58 Jorien van Hoogen). Noot staat niet meer in tekst.
  2. Ga je de berekening van de scores narekenen dan kloppen ze niet. De duurzaamheid heeft 2 onderdelen: duurzaamheid van het bedrijf en duurzaamheid van het product: 
    • duurzaamheid van het bedrijf = 9,8
    • duurzaamheid van het product = 8,3
      gemiddelde =  9,05 terwijl de CB geeft 9,3. Dat is dus te hoog.
    • het is onduidelijk hoe er geteld wordt als een item zoals Kinderrechten niet bekend is
  3. De batterij is nogal belangrijk: wat doen we met de iPhone van €1479 tot 1980 als de batterij degradeert? Een nieuwe smartphone is de enige optie als je de batterij niet kunt vervangen. De vervangbaarheid van de batterij zit niet in het duurzaamheidsfilter voor smartphones! Filter je bovendien op 'verwisselbare batterij' dan houd je maar 4 smartphones en daar zit dus geen  iPhone bij.
  4. Vorig jaar mei heeft de Consumentenbond het predicaat 'Groene Keuze' gelanceerd. Zie: Onze blik op duurzaamheid, 5 mei 2022.
  5. Het bedrijf Fairphone heeft sinds april 2015 een 'B-Corporation' certificaat. Dat vindt U op de website van het bedrijf dat de certificering uitvoert: B lab Europe. "A Certified B Corporation is a company that has voluntarily met the highest standards for social and environmental performance." Toegevoegd 12 nov 2023.  
  6. Helemaal onverwachts is het niet. In een smartphone test uit 2021 gaf Wouter Rensink de Apple iPhone 12 Pro (MAX) naast de Fairphone 3+ een vinkje voor duurzaamheid. Helaas, duurzaamheid telde niet mee voor de berekening van de 'Beste uit de Test'! (er tellen in totaal 13 kenmerken mee). Toegevoegd 16 dec 2023.  













Mobile Phones: Ethical Comparison Ratings Table !!!

Tweakers: Is dit de duurzaamste telefoon ooit? - Fairphone 5 Review. 15 Sep 2023. Geeft een goed overzicht van de voor- en nadelen.


Vorige blogs over Consumentenbond