Na een bewolkte en regenachtige dag met zo nu en dan hevige stortbuien, begint 's avonds de zon door te breken. Dan spot ik een ree die zich van niemand iets lijkt aan te trekken.
Hij doet gewoon zijn ding. Hij is kennelijk gewend dat mensen hem niet dicht kunnen naderen vanwege een sloot. Het is een klein landgoed van het Utrechts Landschap en ligt ingeklemd tussen drukke wegen. Er wordt sowieso niet gejaagd en zijn er geen wolven. Het gebied is niet toegankelijk voor honden. De rustige sfeer komt goed tot uiting in de zang van merels en andere vogels op de achtergrond. Iedereen, mens en dier, is blij met een uurtje zon na een regenachtige dag. Na een paar hapjes bladeren van de struiken verdwijnt het dier weer in het dichte struikgewas.
Technische gegevens
Deze video is ook een aardige demonstratie van het zoombereik van de Sony RX10-iv(een 24 - 600mm zoom bridgecamera). Opname 28 mei 2025.
Dit staat op de website van et Utrechts Landschap:
"Utrechts Landschap start vanaf vandaag
vrijdag 20 mei 2022 een actie om nieuwe
donateurs te werven. Met de slogan ‘Bewaar de rust’ roept de Utrechtse natuurorganisatie bewoners in de provincie op om te
helpen de natuur om de hoek uit te breiden en te behouden." (citaat)
"De landgoederen en natuurgebieden van de stichting zijn
oases van rust in de drukste provincie van Nederland. Je kunt er
tijdens een wandeling genieten van een vogelconcert, zomaar oog in
oog staan met een ree of dassensporen je pad zien kruisen."
(citaat)
Twee 'attracties' van het landgoed
Moersbergen! "Het bos op zijn mooist is op de plekken waar geen bos is." (citaat)
Uit de video blijkt overduidelijk dat Utrechts Landschap rust-verstorende
agrarische activiteiten toelaat in hun natuurgebieden. De video is het
bewijs. Utrechts Landschap: stop met boeren in natuurgebieden! Als je
stukken land midden in natuurgebieden verpacht aan boeren, dan krijg je
problemen zoals het veel te vroeg maaien van hoog grasland en zware en
grote landbouwmachines die gif of kunstmest spuiten! 'Handhaven' is
problematisch. je kunt er niet permanent een boswachter bijzetten om te
controleren of boeren of ingehuurde bedrijven zich aan de regels houden.
Daarom moeten alle landbouw activiteiten geweerd worden uit
natuurgebieden. Utrechts Landschap koop die stukken land. Koop die boeren
uit. Die natuurgebieden moeten weer een oase van rust worden zoals op uw
website staat.
Verstorende landbouwactiviteiten midden in een natuurgebied zijn niet uit
te leggen aan het publiek. Tegelijk vraagt U aan het publiek om zich aan
de regels te houden: geen auto's, brommers,
wel/niet mountainbikes/fietsers, wel/geen honden, honden aan de lijn, helemaal geen honden,
ruiters alleen op ruiterpaden. Ik accepteer dat delen in het broedseizoen
afgesloten worden voor het publiek. Voor de rust van de dieren natuurlijk!
Maar dan moet het Utrechts Landschap zelf ook geen landbouwvoertuigen
toestaan in haar natuurgebieden. Dit zou vanzelfsprekend moeten zijn!
Utrechts Landschap zou om te beginnen het veld met het hoge gras en
bloemenweide waar reeën op af komen niet meer zo vroeg in het voorjaar (12
mei!) maaien [1]. Waarom moet het überhaupt gemaaid worden? Het is een
hotspot voor biodiversiteit en reeën en andere dieren vinden er voedsel en
een schuilplaats. Of tenminste een bufferzone aanhouden van 1 - 2 meter
aan de randen. De uitvoerder
Lokhorst Langbroek
maait het grasland tot centimeters van de rand. Dit agrarisch bedrijf
heeft geen enkel respect voor de natuur. Dat bedrijf doet o.a. ook
sloopwerk! Het 'slopen van natuurgebieden' is wel een rake typering. Nog
beter natuurlijk om helemaal te stoppen met maaien in het broedseizoen!
Reeën verliezen hun dekking. Vogelnesten? Weidevogels? Biodiversiteit
wordt vernietigd. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
Het andere veld was ingezaaid met een landbouwgewas (mais?). Kennelijk
wordt dat commercieel geëxploiteerd. Het besproeiingsvoertuig is van
FJ & J de Kruijf
die "Gewasbescherming; Vloeibare meststoffen & bodemverbetering" in
zijn programma heeft. Dat hoort niet in een natuurgebied! Al helemaal niet
een machine die pesticiden of vloeibare mest komt sproeien. Wat het
Utrechts Landschap van zijn bezoekers verwacht, daar moet zij zichzelf ook
aan houden!
Hou ook op met mooie maar hypocriete teksten op je website zoals
"Het bos op zijn mooist is op de plekken waar geen bos is."
(wat een bullshit tekst!) of "De landgoederen en natuurgebieden van de stichting zijn oases van
rust."
(niet liegen aub). Utrechts Landschap hou je aan je eigen uitspraken! Doe
wat je zegt! Zeg wat je doet! Bescherm de natuur! Bewaar de rust!
Noten
Volgens de Vogelbescherming: “Het kruidenrijke gras mag bijvoorbeeld niet
vóór 15 juni worden gemaaid,"
Nature Today
31 mei 2022
Op 11 oktober 2022 stuurt Het Utrechts Landschap een donateurswerving brief
rond onder het motto: "Bescherm het Utrechts Landschap en geniet van de
rust." met een machtigingskaart voor automatische afschrijving. In de brief:
"Ondertussen dichtbij Bilthoven genieten de reeën van de rust in de natuur."
"Ook reeën, insecten, dassen en vogels waarderen de rust die heidevelden, bossen en uiterwaarden brengen."
"Natuurgebieden zijn oases van rust in de drukste provincie van Nederland."
"Bewaar de rust ... voor altijd."
"Wilt U ons helpen de rust te bewaren?"
"Aantrekkelijk aanbod: Als U nu Beschermer wordt helpt U ons de rust in de natuur te bewaren."
"PS. Meld U snel aan als Beschermer en ontdek nog deze herfst de rust en ruimte in de natuur bij U in de buurt".
De onderwater opnames uit Blue Planet II Open Zee (18 januari 2018) hebben een sprookjesachtige sfeer. Door de lichtinval en de lichtbreking worden details vager, de contrasten worden kleiner, en het kleurpalet wordt ingeperkt en verschuift naar het blauwe. Het zijn impressionistische beelden zonder dat je er ook maar iets aan hoeft te doen.
De beelden inspireerden mij om met beeldbewerking er kunst van te maken, maar tot nu toe is het resultaat minder dan de originele, pure beelden van de BBC. Sowieso moet je de beelden in groot formaat zien. En het zou uitstekend als 3D in het Omniversum passen.
artistieke bewerking van de geelvintonijnen
Het lijkt niet alleen alsof je midden door de groep heen zwemt,
de cameraman deed het letterlijk.
kwallen: buitenaardse schoonheid, dit is abstracte kunst.
Het me doet denken aan Kunstwerke der Natur (licht bewerkt beeld)
bijzonder fraaie kwal
langsnuitdolfijnen met fraaie lichtpatronen op hun lichaam.
Voor alle plaatjes geldt altijd: klik er op om te vergroten.
De uitzending is nu nog terug te zien op uitzending gemist. Mis het niet, want hij staat er maar kort op. The making of Blue Planet II Open Zee laat de enorme uitdagingen zien waarvoor het film team stond. Deze zal waarschijnlijk langer blijven staan.
Lang leve de Altruistische Revolutie! is een oproep die de ex-moleculair bioloog en boeddhistische monnik Matthieu Ricard tijdens een lezing in de documentaire deed. Dat leek me een leuke titel voor een blog over de documentaire 'The Altruism Revolution' [1]. De documentaire mag wel wat meer bekendheid krijgen, want hij is niet eens terug te vinden in de Engelse, Franse en Nederlandse wikipedia.
In deze documentaire laten een aantal toponderzoekers de resultaten van hun onderzoek naar altruisme zien. Met name de experimenten met babies en kleuters waar de uitzending mee begint, vond ik bijzonder verhelderend en verbazingwekkend.
experiment: baby kiest uit twee beren (zie tekst)
Psycholoog Daniel Batson was één van de eersten die vraagtekens plaatste bij 'de theorie van universeel egoïsme'. Hij ontdekte (tientallen jaren geleden) dat proefpersonen wel wilden ruilen met een voor hen onbekende proefpersoon die (schijnbaar) schokken toegediend kreeg bij foute antwoorden. Dat was een verrassende vorm van altruïsme. Empathie is het vermogen om te voelen wat een ander persoon voelt (Emma Seppala). Empathie is een voorwaarde voor altruïstisch gedrag. Tania Singer toonde aan dat er in de hersenen van een proefpersoon een soort pijnsensatie optreedt wanneer zijn/haar partner een elektrische schok krijgt. Dus, de proefpersoon voelt ongeveer hetzelfde als zijn/haar partner zonder dat hij/zij zelf een schok krijgt. Lijden of zien lijden is voor de hersenen bijna hetzelfde.
Felix Warneken en de bekende neurowetenschapper Michael Tomasello toonden aan dat jonge kinderen van 15 - 18 maanden al begrijpen wat een volwassene in een experimentele setting wil en helpen spontaan wanneer ze zien dat hun hulp nodig is. Bijvoorbeeld een potlood dat gevallen is, een kastdeur openmaken voor iemand met de handen vol. Dit zijn eenvoudige dingen. Maar, zelfs als ze op dat moment aan het spelen zijn, onderbreken ze bezigheden om de proefleider even te helpen. Dat deden ze zonder enige beloning. In vervolgexperimenten bleek dat kinderen die wel beloning kregen daarna juist minder altruïstische hulp geven. Tegen de logica van het gezonde verstand in werkt beloning hier dus contraproductief.
kinderen (15-18 maanden) rapen spontaan knijper op die een
acteur 'per ongeluk' heeft laten vallen
Paul Bloom (Yale University) wil uitzoeken of een baby "onderscheid kan maken tussen goed en kwaad". Ze hebben ondertussen al honderden babies van 3 - 6 maanden getest, en de meerheid kiest voor de 'goede', aardige knuffelbeer (= helpt een ander). Ze concluderen uit de resultaten dat babies van die leeftijd een moreel oordeel hebben. En zelfs dat dit een aangeboren vermogen is. Redenering is als volgt: als chimpanzees en mensen op jonge leeftijd empathie bezitten, dan moet dat evolutionair 5-7 miljoen jaar oud zijn. Onze gemeenschappelijke voorouder moet dat gehad hebben. En kan dus niet toegeschreven worden aan kulturele invloeden. Dus altruïsme is in de loop der evolutie ontstaan.
experiment waarin altruisme wordt getest bij baby
Voice-over:
"Maar deze these is in strijd met wat volgelingen van Darwin beweren, namenlijk dat natuurlijke selectie en mutatie de sturende krachten achter de evolutie zijn". (20e min)
Martin Nowark: "Evolutie is méér dan alleen maar de strijd om het bestaan en competitie, er is ook samenwerking!. Samenwerking heeft onze hersenen beïnvloed en gevormd. Maar als samenwerken effectiever is dan concurreren, zegt de voice-over, waarom heeft dat niet altijd de voorkeur? Waarom zijn er dan steeds conflicten die de aarde dreigen te vernietigen? Paul Bloom: als babies geboren worden met een moreel besef van goed en kwaad, waarom zijn sommige volwassenen dan zo slecht? Inderdaad, dit is een cruciale vraag! Het antwoord zoekt hij in het feit dat zeer jonge kinderen de wereld al verdelen in 'wij versus de anderen' en geven de voorkeur aan een knuffel die dezelfde smaak heeft als zijzelf, ook al deed die gemeen in het zojuist uitgevoerde experiment. Het kind kiest in die situatie een 'slechte' knuffel! En dit gedrag is al te zien in de jongste kinderen die we hebben getest. Nu volgt een belangrijke, cruciale opmerking vanPaul Bloom:
Paul Bloom: "Het meeste kwaad in de wereld komt
voort uit het onderscheid dat we maken tussen
mensen die we mogen en mensen die we niet mogen."
"In a sense most of the evil in the world is caused by our willingness to distinguish between people we care about and people we don't." (24e min)
Inderdaad: we maken onderscheid tussen vriend en vijand die wij anders behandelen. Niks empathie voor vreemden. Experimenteel is aangetoond dat 'de vijand' zien lijden niet het pijncentrum in de hersenen activeert, maar juist het genot centrum. Een sadistisch genoegen... Onthullend. Hoe breken we uit die kleine morele cirkel en kunnen we vreemden, en tegenstanders opnemen in onze morele cirkel? Richard Davidson ging meditatie onderzoeken als oplossing voor het gebrek aan universele empathie. Bij Matthieu Ricard heeft (langdurige) meditatie geholpen. Maar ook bij mensen die slechts 2 weken met 30 min. per dag mediteren waren er wijzigingen in de hersenen te zien. Emma Seppala: er kan een kettingreactie van 'goedheid' ontstaan: als iemand een (kleine) daad van aardigheid/vriendelijkheid/behulpzaamheid doet tegen een vreemde, dan kan zich dat voortplanten van persoon tot persoon (een sociale kettingreactie; 'chain reaction'). Een interessant idee.
Commentaar
(Iets aangepast woensdag 8 maart)
Ondanks het feit dat ik deze documentaire van harte kan aanbevelen voor iedereen die inzicht wil hebben in empathie, altruïsme en waarom er zoveel ellende in de wereld is, toch nog enige kanttekeningen. Ik heb bezwaar tegen de uitspraak: "Maar deze these is in strijd met wat volgelingen van Darwin beweren, namelijk dat natuurlijke selectie en mutatie de sturende krachten achter de evolutie zijn." Ten eerste: 'Volgelingen van Darwin' is natuurlijk een verkeerde uitdrukking! Jezus heeft volgelingen. Wetenschappers volgen elkaar niet blindelings, anders zouden er bijvoorbeeld geen nieuwe ontdekkingen gedaan kunnen worden. Ten tweede: mutatie en selectie hebben behalve egoïsme ook samenwerking en altruïsme voortgebracht. Samenwerking is overigens is iets dan altruïsme, want bij samenwerking hebben beiden voordeel, en bij altruïsme heeft 1 individu nadeel en de ander voordeel. (Zie verder Frans de Waal die daar uitgebreid over geschreven heeft. Hij komt overigens niet voor in de uitzending! Wat opzich opmerkelijk is).
Martin Nowark is een vooraanstaand wetenschapper (ik heb zijn boek 'Supercooperators' gelezen; het is degelijk onderzoek, maar vooral theoretisch). Het is een aanval op het simpele selfish gene denken van Richard Dawkins, wat Dawkins ondertussen zelf al heeft gecorrigeerd (een beetje laat, maar toch). Ook hier geldt: helpen dat voor jezelf niet 'kostbaar' is, is wat anders dan helpen dat 'kostbaar' vor jezelf is. Hebben babies echt een moreel besef? Ik zou de experimenten interpreteren als: ze kiezen gewoon voor een aardige knuffel, omdat ze bijvoorbeeld bang zijn voor of een intuitïeve hekel hebben aan een onaardig persoon. 'Kwaad' betekent een persoon waar je bang voor bent, 'goed' betekent een persoon die aardig tegen je doet. Wie wil er niet aardig behandeld worden? Een baby wil onaardige personen mijden. Dat lijkt me de simpelste verklaring. En dan is ook niet meer zo verbazingwekkend wat die babies doen in de experimenten. Dat babies in de experimenten altruïstisch reageren kan komen omdat ze niets dan liefde en aandacht ervaren hebben in hun jonge leventje en nog geen slechte ervaringen met gemene mensen hebben. Ze worden vertroeteld en verzorgd, ze krijgen hun eten en drinken op tijd. De babytijd is een paradijsje op aarde. Pas later komt teleurstelling in anderen, eigenbelang en competitie. Het probleem is, denk ik, dat de geteste babies uit welgestelde gezinnen met hoogopgeleide ouders, goed huwelijk, goed inkomen, ideale opvoeding afkomstig zijn. Hoe zit het met kinderen die van jongsaf aan minder liefde hebben ontvangen;
probleemgezinnen, gediscrimineerde minderheidsgroeperingen, achterstandsbuurten, werkeloze ouders, bijstandsgezinnen? Zijn die kinderen getest? en hoe reageren die?
Wat ik pas bij een tweede keer kijken besefte is dat jonge kinderen heel makkelijk 'immorele' keuzes maken en kiezen op basis van sympathie en antipathie die op hun beurt gebaseerd zijn op trivialiteiten zoals overeenkomst met hun eigen subjectieve voorkeur voor snoepjes. Trivialiteiten die als groepskenmerken gaan fungeren, kunnen 'morele' keuzes overrulen! Maar als dat zo is, is het ook helemaal niet verbazingwekkend dat onze samenleving niet zo altruïstisch is. Dan is racisme ook verklaarbaar. Het zijn de 'anderen' die je anders behandeld.
Met die meditatie als oplossing heb ik wat problemen. Werkt dat echt? Gewoon stilzitten en dan wordt je een altruïst? Kan het niet met een meer doelgerichte empathie oefeningen zoals die van Roman Krznaric die vreemdelingen bij elkaar brengt? Overigens: als empathie en altruïsme zijn aangeboren, waarom heb je dan überhaupt training nodig? Misschien moet uitgezocht worden hoe het altruïsme van de baby in de loop van zijn leven verloren gaat? Of misschien dat een gebrek aan liefde in de babyjaren zich vertaalt in gebrek aan empathie en altruïsme in het latere leven?
Noten
'The Altruisme Revolution' is een Franse documentaire, op zondag 26 feb 2016 uitgezonden door de KRO/NCRV, en herhaald woensdagnacht 1 maart 2017 0:15 op NPO2 (NTR/NOS). Is hierterug te kijken zolang het duurt! Want waarschijnlijk vanwege contract omroep met producent mag de docu niet onbeperkt online staan. Volgens Bodhitv is de documentaire The Altruism revolution een productie van "de boeddhistische stroming van de KRO-NCRV" en is geregisseerd door Sylvie Gilman en Thierry de Lestrade.
Arm, arm Holland! Weg is de tolerantie! Weg is de verdraagzaamheid! Waarom mensen omvormen tot getemde beesten of volgzame slaven? Dat kan niet de bedoeling zijn! Nee, het doel is mensen in staat te stellen hun lichamelijke en geestelijke vermogens ongehinderd te ontwikkelen, zodat ze in vrijheid hun verstand kunnen gebruiken. Alleen in een samenleving met redelijk denkende burgers zijn we elkaar niet vijandig gezind en bestrijden we elkaar niet achterbaks uit haat of woede. Weg met de politieke macht van de godsdiensten. Democratie wil ik, waarin goedsdiensten aan wetgeving gehouden zijn, en een samenleving waarin vrijheid van meningsuiting en vrijheid van denken gewaarbord is. Het doel van de staat of politiek is daarom: vrijheid creeëren. Vrijheid maakt een samenleving uiteindelijk sterker, en gunt iedereen een plaats. Iedereen. (46e – 47e min.)
Spinoza (gespeeld door Rowin Prins, komt zelf niet aan het woord!)
Een belangrijk fragment uit de bekroonde documentaire/speelfilm 'Spinoza: een vrije denker' van Robin Lutz. De dag vóór de uitzending, 13 oktober, ontving producent Robin Lutz de ‘gouden dolfijn’ voor deze film (hier). Hoogleraar geschiedenis van de filosofie en Spinozakenner Wiep van Bunge, die tevens als presentator optreedt, staat garant voor de filosofische betrouwbaarheid. We zien Spinoza (gespeeld door de acteur Rowin Prins) in actie: schrijvend, lenzend slijpend, lopend in een 17e eeuws decor, maar altijd zwijgend. De regisseur heeft er voor gekozen Spinoza zelf niet aan het woord te laten (was de impact van de film niet groter geweest als Spinoza zijn eigen verhaal deed?). Ook zien we rabbijn Awraham Soetendorp, prof. dr. Peter Hagoort en prof. dr. Vincent Icke. Het optreden van de Nederlandse ambassadeur in de VS, Rudolf Bekink, vond ik minder geslaagd (stem!).
Het fragment waarmee ik dit blog opende is onvermijdelijk uit zijn historische context gehaald. Wat was de aanleiding? Waar gaat dit over? U moet de film zien (hier, ik weet niet hoelang het daar blijft staan!) om die context te begrijpen. Ëén ding is duidelijk: om de moderne Nederlandse politiek en wetgeving, de verhouding tussen kerk en staat, de vrijheid van geloof en meningsuiting, etc. te begrijpen moet je Spinoza leren kennen. De film geeft een laagdrempelige toegang tot de tijd en gedachtenwereld van Spinoza. Is spannend en onderhoudend en heeft ook nog een onthulling over het Vaticaan in petto. Spinoza was behalve theoloog, politicoloog, filosoof ook wetenschapper en lenzenslijper. Al deze kanten komen aan bod. Het is daardoor zeker geen oppervlakkige documentaire geworden.
Spinoza laat zien hoe gevaarlijk het is om geestelijken politieke macht te geven. De macht van de kerk dient onderworpen te zijn aan de macht van de Staat. (50e min)
Ik heb nog geen blogs gezien over deze fantastische (computeranimatietechnieken!) en indrukwekkende documentaire. Elders las ik dat er nog gediscussieerd wordt over de vraag of je de 4 pilaren onder de aarde (in de Bijbel) letterlijk of figuurlijk moet lezen. Spinoza was zijn tijd 350 jaar vooruit. Sommigen zijn hun tijd 350 jaar achteruit (als je dat zo kan noemen!).
"Alles wat voortreffelijk is,
is even moeilijk als zeldzaam"
PS: Ik laat het aan de lezer over om uit te vinden waarom uitgerekend de EO deze documentaire uitgezonden heeft. Om 10 over 12 's nachts... Zie de documentaire hier voordat ie verdwenen is!
Marijn Frank maakte de documentaire Vleesverlangen over haar eigen vleesverslaving naar aanleiding van de geboorte van haar dochter. Moet ze haar dochter vlees geven? Ze erkent openlijk dat ze verslaafd is aan vlees. Het wordt wetenschappelijk bevestigd in een hersenscan. De hersenonderzoekers concluderen dat haar brein uitzonderlijk sterk reageert op beelden van vlees. Nog meer dan op erotische afbeeldingen, concluderen ze.
En ze voegen er aan toe: het is een verslaving zoals alcoholisme of nicotineverslaving. Deze vleesverslaving is cruciaal voor de documentaire en maakt het spannend voor de kijker. Het is een goed gekozen vertrekpunt. Komt ze op het eind van haar verslaving af? Wil ze het eigenlijk wel? Het is mij niet duidelijk of ze echt wil stoppen met vlees en vegetariër wil worden, of dat ze haar eigen vleesverlangen wil onderzoeken of zelfs wil rechtvaardigen. Ze lijkt te hinken op twee gedachten. Hoe pakt ze het aan? Waar haalt ze haar informatie vandaan? Ze interviewt vegetariër Dirk-Jan Verdonk ('Het dierloze gerecht. Een vegetarische geschiedenis van Nederland' [1]) en twee bewoners van het Vegetarisch Woonpark Ommershof [2]. Verder bezoekt ze psychotherapeute Eileen van Essen [3] die een neutraal standpunt heeft. Ook bezoekt ze met haar dochtertje een kinderboerderij (neutraal of misschien pro-dier?). Een belangrijk onderdeel, en het meest dramatische onderdeel van de documentaire is haar stage bij biologische slachter Rene Pals [4]. Behalve uitbenen en andere slagerswerkzaamheden, wil ze zelf een koe doodschieten. En verder bezoekt ze een kok die bij voorkeur rundvlees van een met uitsterven bedreigd en langzaamgroeiend runderras gebruikt; een presentatie van kweekvlees in Londen en een woordvoerder van de vleessector. Zowel de biologische slager, de kok, de kweekvleesproducent en de woordvoerder van de vleessector zijn uiteraard voorstander van vlees eten. De documentaire eindigt met het verorberen van drie gehaktballen: één voor haarzelf, één voor haar partner, en één (evengrote!) voor haar dochtertje van drie.
Wat moeten we concluderen uit de documentaire? Heeft ze haar verslaving onder controle? Eet ze na alles wat ze gezien en meegemaakt heeft nog steeds vlees? of alleen maar biologisch vlees? En minder vaak? Wat zeker is dat ze niet gestopt is met vlees: ze geeft haar dochter haar eerste stukje vlees [7]. Waarom? Was dat het doel van het dramatische bezoek aan de biologische slager waar ze zelf een koe doodt? Is de conclusie dat je vlees mag eten als het dier een goed leven heeft gehad en met respect geslacht is? Was het een 'biologische' gehaktbal? Maar hebben het bezoek aan Dirk-Jan Verdonk en het Vegetarisch Woonpark Ommershof dan niets opgeleverd? Hoe heeft ze zijn vraag "Waar haal je het recht vandaan om een dier te doden?" beantwoord? Ik heb het antwoord niet gehoord. De morele dimensie van het eten van vlees is niet haar ding. De film heeft onmiskenbaar een 'vlees-bias'. Geen wonder gezien haar wetenschappelijk vastgestelde vleesverslaving. Die bias blijkt ook uit haar uitspraak: "Ik hoop door zelf te slachten een beetje in het reine te komen met mijn eigen vleeseten". In het reine te komen? Maar als iets moreel fout is, kom je daarmee 'in het reine' door het één keer zelf te doen? Merkwaardige gedachtegang. In het reine komen met moord door zelf een moord te plegen. Maar als haar uitgangspunt is een rechtvaardiging te vinden voor haar vleesverslaving, hebben we dan te maken met een evenwichtig journalistiek onderzoek? Haar bronnen liggen grotendeels in de vleessector. De kok, de slager, de kweekvleesproducent, de vleessector verdienen allemaal geld met vlees. De kok gebruikt vlees van een zeldzaam runderras dat hij voor uitsterven wil behoeden. Relatief gezien –ten opzichte van de bio-industrie met haar plofkippen– is dat minder slecht. Maar het paradoxale is dat hij ze slacht. Dat is niet wat natuurliefhebbers doen om met uitsterven bedreigde diersoorten te redden. De kweekvleesprofessor meent dat het vegetarisme in Nederland al decennia lang op 3% blijft steken. Maar hij vergeet te melden dat de vleesconsumptie in Nederland daalt en het aantal flexitariërs toeneemt. Nederland is het eerste land ter wereld dat een politieke partij heeft in het parlement die uitsluitend opkomt voor dierenbelangen. De biologische slachter René Pals is een aardige man en is relatief –ten opzichte de bio-industrie– goed voor zijn dieren. Maar het morele aspect ontbreekt in de hele documentaire: mag je een dier doden?
Om recht te doen aan het morele aspect zou je een filosoof-ethicus moeten raadplegen. Hoe kan ze de Nederlandse filosoof Floris van den Berg ('De Vrolijke Veganist')[5] over het hoofd gezien hebben? Hij kon haar perfect uitleggen dat je om morele redenen geen dieren mag doden. Dirk-Jan Verdonk heeft haar daar wellicht op gewezen en anders had ze hem met een beetje googelen zo moeten vinden. Heeft ze bewust of onbewust niet gezocht in die richting? En meer praktijk gericht: waar zijn de vegetarische restaurants in haar documentaire? Wél een vlees-kok, géén vega-kok. Ze gaf restaurants de schuld dat ze een vreselijk saai vegetarisch menu hadden. Maar dan eet je in de verkeerde restaurants! Er bestaan tientallen vegetarische restaurants in Nederland, of restaurants die naast (biologisch) vlees een volwaardig vegetarisch menu aanbieden [6]. Ik ken ze uit eigen ervaring. Die markt is in beweging. En een search in bol.com leert dat er tientallen vegetarische kookboeken bestaan. Ook die markt is in opkomst. In tegenstelling tot wat die vlees-kok haar vertelde, heb je géén vlees nodig om lekker te eten, zowel thuis als in een restaurant. Er is er tegenwoordig een grote diversiteit aan vleesvervangers te koop (liggen zelfs in de supermarkt!). En hoe heeft ze het voor elkaar gekregen om (leeftijds- en sekse-genote) Marianne Thieme over te slaan in haar zoektocht? De keuze van de mensen die je vraagt bepalen de antwoorden die je
krijgt, en die keuzes worden mede bepaald door je eigen voorkeuren.
Dus je krijgt antwoorden die niet al te ver verwijderd zijn van je eigen voorkeuren.
Marijn Frank doodt een koe
Dat er toch iets wringt aan vlees eten en het doden van dieren blijkt uit de documentaire. Uit alles blijkt dat Marijn er zelf grote emotionele moeite mee heeft om een koe daadwerkelijk te doden. Terecht. Zelfs de eerste keer toekijken was haar al teveel (zie eerste foto). Terecht. Uiteindelijk doet ze het wel. Niet omdat ze gedwongen wordt, maar omdat ze het zelf wil. Waarom?
Negen seconden zwart beeld.
Let op: het beeld wordt (letterlijk!) zwart op het moment suprême direct na dat Marijn de koe doodschiet. Negen seconden zwart beeld. We horen stemmen, we zien niet wat er gebeurt met de koe, hoe hij in elkaar zakt en of zij spiertrekkingen vertoont. Hij is dan nog niet dood, alleen bewusteloos [8]. Het hart klopt nog en hij moet nog 'dood gebloed' worden. Het is geen elegante methode om een dier te doden. Zijn de beelden te erg voor de kijkers? Maar als het te erg is voor het publiek, is het dan wel juist om dit soort dieren te doden? Als haar dochtertje een gehaktbal krijgt, moet ze dan ook zien hoe dat dier aan zijn eind is gekomen? Als ze daar te jong voor is, is ze dan ook niet te jong om vlees te eten? Dat zijn de vragen die Marijn Frank niet durft te stellen. Genoeg stof voor een vervolg documentaire.
Noten
Dirk-Jan Verdonk is historicus en tevens werkzaam voor 'World Animal Protection Nederland' en schrijft columns voor het blad van de Vegetariërsbond.
toegevoegd do 26 mei: wat mij opvalt is de gretigheid waarmee haar dochtertje de gehaktbal naar binnen werkt. Achterelkaar propt ze het in haar mondje. Aardappels en groente laat ze onaangeroerd. Ze probeert zelfs na het verorberen van de gehaktbal van tafel te gaan. Pa grijpt in. Heeft ze dat vleesverlangen van haar moeder? Zou zoiets –als het al bestaat– erfelijk kunnen zijn? 27 mei: Er zijn vegetarische alternatieven voor dierengehakt: notengehakt gemaakt van amandelen, zonnebloempitten en hazelnoten; in droge vorm te koop als 'Bioburger', zelf water toevoegen, zelf (kleine) balletjes van maken en bakken. Enige oefening in het klaarmaken is nodig. Je kunt soortgelijke producten ook kant en klaar kopen. Maar je hebt geen excuus meer om een kind dierengehakt voor te schotelen!
toegevoegd 27 mei: de eerste keer dat Marijn toekeek bij het doodschieten van een koe riep ze verschrikt uit: "hij is helemaal niet dood!". Inderdaad, de hersenen zijn grotendeels vernietigd, maar het dier vertoonde nog pootbewegingen, en alle andere organen leven nog gewoon. Het is niet zo makkelijk een groot dier in één klap 100% dood te maken.
Onderzoekers zagen tot hun verbazing hoe kaketoe Figaro zelf gereedschap maakte om een nootje dat buiten zijn bereik lag te pakken te krijgen. Hij maakte een houtsplinter van een houtenbalk met zijn snavel.
Figaro houdt met 1 poot het plankje vast ...
... en haalt er met zijn snavel een dun reepje van af !
Verbazingwekkend is hoe Figaro een dun
stukje losmaakt van het blokje hout en met een handige zwiep het nootje
naar zich toe haalt. Geintrigeerd door dit intelligente gedrag vroegen de onderzoekers zich af of zijn soortgenoten dit ook konden leren.
Ze bedachten een proefopstelling waarbij ze Figaro een stukje hout gaven terwijl een andere kaketoe toekeek.
Een tweede kaketoe (kop net zichtbaar boven in beeld)
kijkt toe hoe Figaro het doet
Een tweede kaketoe kijkt het kunstje af, en kan het vervolgens zelf ook. De onderzoekers hebben aangetoond dat deze kaketoes (soort) zelf gereedschap kunnen maken om voedsel te bemachtigen, maar ook dat door sociaal leren en imitatie deze vogels de kunst kunnen doorgeven. Dit was eerder bekend van apen, maar nog niet bij kaketoes. Dieren zijn slimmer dan je denkt! Op deze pagina's staan de filmpjes:
Onze eigen Mosasauris krijgt een white shark als lunch
en dat levert altijd een spectaculaire 'dolfinarium'-achtige show
safari driving with Gallimimus: ze lijken gevaarlijk,
raampjes dicht, maar het zijn een soort struisvogels.
dinotrainer in actie, ik twijfel of ze geschikt zijn
voor circussen: het blijven wilde dieren!
een Pterosaur: zgn sterk genoeg om een mens op te tillen,
dus zorg dat ze niet ontsnappen!
Het vernieuwende van de nieuwe Jurassic World is wat mij betreft de 3D opnames; je krijgt er een 3D bril bij. Zonder die bril zie je beelden enigzins dubbel. Dus verplicht bril dragen. De 3D effecten zijn zeer overtuigend en levensecht.
Eén feit dat in Amerikaanse evangelische kringen nog niet zo is doorgedrongen: er is één uitspraak in de trant van: 'miljoenen jaren evolutie zit in die beesten' (ongeveer). Zowel in de ondertiteling als in de gesproken Engelse tekst. Het is dus niet waarschijnlijk dat er een gecensureerde Amerikaanse versie bestaat waarin die uitspraak niet staat. Bovendien komen er regelmatige 'miljoenen jaren' voorbij, waardoor de film in ieder geval niet geschikt is voor Young Earth Creationists. Voor de rest wordt er niet gesproken over evolutie. Jammer, dat ze ook niet echt aandacht gaven aan de namen en levenswijze van verschillende soorten, die wel in de film voorkwamen. Ze staan wel op de officiële website. Hier wordt Jurassic World besproken door Christian Answers net:
"They can, sadly, be be used to promote a Darwinian Evolutionary
worldview, but they can also be used to promote a Biblical worldview"
Dat laatste omdat dinosauriers, zoals bekend [3], in de Bijbel voorkomen. Christelijke ouders mogen hun kinderen wel meenemen naar de film, maar zo moeten wel uitgebreide follow-up geven over de bijbelse interpretatie van dino's. Ouders moeten hun kinderen dirigeren naar christelijke websites over bijbelse dino's, dan worden ze niet vergiftigd door evolutiepropaganda. Leuk dat onze eigen Maastrichtse Mosasauris er in voorkwam, jammer dat hij moet optreden in dolfinarium-achtige shows. Ik zeg Maastrichtse omdat het beest in de Sint Pietersberg gevonden is, maar later door de Fransen als oorlogsbuit meegenomen is naar Parijs... helaas.
Zitten er foutjes in de film?
dit kan dus echt niet!
Een Pteranodon (30 kg) en zeker een Dimorphodon (2 kg) kunnen echt geen volwassen mensen optillen en vliegend meenemen! Een Pteranodon zou misschien net een baby of kleuter op kunnen tillen, maar daarmee heb je het wel gehad.
De Pteranodon lijkt wel groot ten opzichte van een mens, maar dat komt door de vleugelspanwijdte van 6 meter. Hij vliegt zoals een albatros (10 kg): voornamelijk zwevend en zo nu en dan actief vliegend. Een zwaan weegt 15 kg. Het is zeer onwaarschijnlijk dat hij nog eens zijn eigen gewicht zou kunnen tillen, laat staan een mens van 60 kg. Ieder vliegend dier bezuinigt zoveel mogelijk op zijn gewicht. In de film komt de Indominus rexvoor. Dat is een niet bestaande, genetische gemodificeerde combinatie van verschillende dinosauriers. Dat is wat de paleontoloog en dinosaurier-expert Jack Horner, die als wetenschappelijk adviseur voor de film heeft gediend, vertelde in een interview in Nature [1]. Maar die heeft geen vleugels zoals op de Jurassic world website te zien is. Stel dat je die vleugels geeft? Helaas: zelfs een gefantaseerde genetisch gemodificeerd vliegend dier moet aan fysische wetten gehoorzamen. Hoe zwaarder, hoe meer spieren nodig, en daardoor wordt het nog zwaarder, waardoor ... Het kan dus echt niet [2].
Een wens. Ik had dino's met jongen willen zien. Een gezinnetje. Zeker leuk voor kinderen. En dit is ook een gemiste kans: dat kinderen baby-dino's mogen aaien (dan hebben ze nog geen tanden!) als een soort apenheul (baby Triceratops is wel op de website). En, zoals ik elders las: ze moeten natuurlijk ontsnappen en de rest van de wereld veroveren: zich oncontroleerbaar voortplanten en rampen veroorzaken en een bedreiging voor de mensheid vormen. De pterosauriers doen het vliegend/zwevend, dieren als de mosasauris verspreiden zich via de zee over de rest van de wereld. De rest heeft het wat moeilijker, maar die zouden nog net op de passenger catamaranmet vluchtende bezoekers kunnen springen en zich zo over de continenten verspreiden! Aangezien de inkomsten van deze film een aardig startkapitaal vormt voor de volgende, moet dat toch allemaal kunnen?
Noten
Q&A: The dinosaur doctor, Nature 522, 32–33 (04 June 2015)
Vliegtuigen hebben ook dat probleem. Grotere vleugels, zwaardere motoren en meer brandstof maken een vliegtuig zwaarder, waardoor de vleugels nog groter moeten zijn en er nog meer brandstof nodig is. Voor iedere extra 100 kg brandstof moet je 15 kg extra brandstof (15%) meenemen, puur vanwege het gewicht.
