07 november 2016

De Alomtegenwoordige, Alwetende, Almachtige, Algoede hoeft niets te doen

Wat mij opvalt aan de standaard definitie van de christelijke God [1], is dat hij alomtegenwoordig, alwetend, almachtig en algoed is, maar niets hoeft te doen. Hij moet algoed zijn, maar hoeft geen goed te doen. Al die eigenschappen alomtegenwoordig, alwetend, almachtig en algoed geven een toestand aan, eigenschappen, géén actie.
Jezus hield toespraken (Bergrede), sprak aardige woorden tegen armen, zieken, hoeren, tollenaars en overspelige vrouwen, maar deed ook nog goede dingen op aarde: hij genas zieken, voorzag mensen van brood, vis, wijn, redde een vrouw van steniging, gooide tafeltjes van geldwisselaars omver, en een enkele keer bracht hij een dode tot leven 4 dagen na zijn dood (Lazerus). Dat zijn daden. Dat is actie.

In de Bijbel was God wel actief. Hij heeft de wereld geschapen, schreef de Tien Geboden, verdreef Adam en Eva uit het paradijs, bestrafte de mensheid hardhandig met een wereldwijde zondvloed, strafte Egypte met 10 plagen [2], etc. Kennelijk nam hij toen wel zijn verantwoordelijkheid. Waarom nu niet meer? Waarom alleen in Bijbelse tijden? Als God in de Bijbel zijn daadkrachtigheid bewees, maakt dat het probleem alleen maar groter: waarom niet nu?

Als het onderwerp Auschwitz en de holocaust ter sprake komt in gezelschap van christenen, dan moeten de gelovigen verklaren waarom God niet ingreep. In de uitzending Adieu God sprak Tijs van den Brink met journalist Frénk van der Linden. Van der Linden bracht het onderwerp Auschwitz tweemaal ter sprake, maar Tijs negeerde het onderwerp tot twee keer toe. Kennelijk heeft hij geen antwoord, of het interesseert hem niet [3]. Eén van de grootste misdaden in de recente geschiedenis van de Westerse beschaving, en christenen hebben geen goed antwoord op de vraag waarom God niets deed.

Maarten Boudry schreef in 'Illusies voor gevorderden' (2015)

"Als iemand iets weet, dan verwachten we immers dat hij of zij ernaar handelt. Het beste excuus voor nalatigheid, als je je aan je morele verantwoordelijkheid wil onttrekken, is dat je onwetendheid vertoefde." (Hoofdstuk 4, 44/52 ebook).

Voorbeeld: als de Inspectie voor de Volksgezondheid IGZ misstanden in ziekenhuizen constateert, zoals de disfunctionerende neuroloog Jansen Steur, verwachten we dat ze haar verantwoordelijkheid neemt en adequaat optreedt. We verwachten van de universiteit Tilburg dat ze eenmaal kennisgenomen hebbende van de fraude van Diederik Stapel, hem ontslaat en een adequate straf oplegt. We verwachten van de Rooms-Katholieke kerk, dat ze zodra ze weet heeft van misbruik in de kerk, ze onmiddellijk maatregelen neemt. Als er misstanden in de bejaardenzorg (plascontract!) en gehandicaptenzorg naar buiten komen, verwachten we dat de verantwoordelijke minister maatregelen neemt. Wanneer bekend wordt dat Q-koorts besmettelijk is voor mensen en ernstige blijvende medische klachten kan veroorzaken, dan verwachten we van de Overheid dat ze ingrijpt om de bevolking te beschermen. Wanneer er een lek zit in de beveiliging van online bankieren of de pinautomaat, verwachten we van de banken dat ze de beveiliging verbeteren. Als er een terroristische dreiging aanwezig is, verwachten we van de Overheid dat ze een Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid in het leven roept, etc. etc. etc.

Welnu, God kan het excuus van onwetenheid niet gebruiken, want hij is per definitie alwetend. Volgens dit ethisch principe heeft God zijn verantwoordelijkheid niet genomen. Hij is in gebreke gebleven. Hem kan verweten worden dat hij niet handelt naar zijn kennis. Hij weet wat er op aarde gebeurt, hij wist het in Bijbelse tijden, hij kent het goede en het kwade, maar hij handelt er niet (meer) naar. 
De daden van God die door een selecte groep van gelovigen worden genoemd, zoals wonderbaarlijke genezing in Lourdes, zijn controversieel en als het waar zou zijn, maakt dat de vraag alleen maar urgenter: zijn de zieken in Lourdes wel de moeite waard om in te grijpen en Auschwitz niet?

Zou het kunnen dat Christenen hier al een beetje rekening mee hebben gehouden, door de definitie van hun God zó te maken dat hij niets hoeft te doen? Afgezien of dit wel of niet waar is, God blijft in gebreke volgens ethische normen die we van toepassing achten op mensen (zie Boudry citaat).

Een ander veel gehoord antwoord op het niet-ingrijpen van God is dat God de mens keuzevrijheid en verantwoordelijkheid heeft gegeven ('Free Will Defense'). De mens kan en moet daarom het moreel goede doen. Wat mij hier aan opvalt is dat God zélf kennelijk géén enkele verantwoordelijkheid wordt toegeschreven. Hij hoeft niets te doen. Dat is vreemd. God is de bron voor de moraal, maar verdient géén navolging als het gaat om je verantwoordelijkheid nemen. De mens moet zijn verantwoordelijkheid nemen en tot actie overgaan, God niet.

Wat mij tenslotte opvalt is dat een God die niets doet, net zo goed niet zou hoeven te bestaan. De definitie van God is zeer goed verenigbaar met zijn niet-bestaan. Als hij niets doet, maakt het ook niet meer uit of hij bestaat. Vrijheid en verantwoordelijkheid zijn Verlichtings- en humanistische idealen van latere datum. Daar hebben we God niet voor nodig.

Conclusie: in de standaard definitie van de AAAA-God zit niet het ethische gegeven dat kennis verantwoordelijkheid impliceert en gelovigen schrijven in de praktijk God ook geen verantwoordelijkheid toe en verwachten ook geen actie van God. Zelfs bij de meest inhumane gebeurtenissen. Een minderheid van tegenwoordige gelovigen schrijft gebeurtenissen toe aan God, maar die zijn controversieel en problematisch.


Noten

  1. Superconcept, blog van de 'Pseudo Theoloog', zondag 30 oktober 2016
  2. Voor God was het ware doel van de plagen om de Israëlieten te doen geloven in de almacht van God. (wikipedia). De straffen van God waren nogal onethisch. Bijvoorbeeld: Gods zondvloed zondigde op grote schaal tegen het gebod Gij zult niet doden. 
  3. Hij zei: sommigen zijn daardoor tot het geloof gekomen. Maar dat is geen antwoord op de vraag waarom God Auschwitz toeliet.

5 opmerkingen:

Roeland Heeck zei

Gert,
Je hebt verzuimd na te slaan welke antwoorden op jouw beschuldigend wijzen in omloop zijn.

Hier een gemiddelde daarvan:

------Hij stelt Zijn oordeel uit, omdat Hij ons allemaal de kans wil geven om tot bekering te komen. Om ons leven helemaal, radicaal op Hem te richten. Dáárom grijpt Hij niet in. Nóg niet.-------

Dus gewoon wachten op Gods opgeschorte fatsoen.

R.

gert korthof zei

Klopt. Bedankt! Je citaat komt uit: Overdenking in de dienst voor kerk en wijk, Capelle- chollevaar, 30 september 2007, 16.00 uur .

Merk op dat "Hij stelt Zijn oordeel uit" compatible is met het niet bestaan, of tenminste inactiviteit van God. De god die niets doet. Gelovigen zijn continu bezig te verklaren waarom god niets doet.

het antwoord op deze vraag is interessant:

"Waarom grijpt God niet in?
Omdat, áls God gaat ingrijpen, de hele wereld op de schop gaat! "

Dat moet een verklaring zijn waarom God niet ingrijpt.
Fout.
God heeft de hele wereld vernietigt op een paar mensen na. Dat staat bekend als de zondvloed. God heeft bewezen zo'n maatregel te willen en te kunnen uitvoeren. Het antwoord van de dominee is dus in strijd met wat er verteld over god in de bijbel.

Conceptueel is dit interessant:
om uit het conceptuele spinneweb te komen van de goede god en de goede schepping, en de het alomaanwezige kwaad in de wereld: wordt er een nieuw denkbeeldig onzichtbaar fantasiewezen in het leven geroepen: de duivel. Het lijkt op de hulpconstructies van het geocentrisch wereldbeeld: epicycles. oftewel het vermenigvuldigen van hulpcirkels om het bestaande model te redden.

Dit is precies de vraag die ik ook stel:
"U denkt misschien: ‘Doet Hij dan in deze tijd dus niets? Laat Hij het dan zomaar gebeuren? Dat mensen breken?’"

en dan komt een heel verhaal dat Jezus is gekomen, en is aan het kruis gaan hangen. etc. Maar dat is 2000 jaar geleden. Ondertussen is de ellende in de wereld alleen maar erger geworden. Dus Jezus kruisdood heeft helaas niet geholpen om de ellende de wereld uit te helpen.

Roeland Heeck zei

Gert,

Voor een gespecificeerd opblazen van een onaantoonbaar fantoom heb ik onvoldoende belangstelling.

De mijne ligt meer in de anti-kwak, want wat je daarover elke dag om de oren krijgt is erg duidelijk.
Voor een indicatie:
http://forum.skepp.be/viewtopic.php?f=15&t=3812&sid=7ff645f6efae4404c1bf68adb2b03ac0

De tussen beide domeinen overeenkomende marketingmethoden interesseren me wel.

Roeland

Gert zei

Roeland, op het Skepp forum staat een groot onderwerp Godsdienst / religie met 334 onderwerpen! Is dus wel degelijk aanwezig! Nog sterker: je hebt zelf meegediscussieerd over: Wat zou een overtuigend bewijs kunnen zijn? (Voor God) (geeft niet hoor!)

Roeland Heeck zei

Gert,
Inzake het godsgezeur zijn wij geen opponenten en dan voorzie ik teveel aan wederzijds sociaal vlooien.
Op SKEPP kwam dezelde zendeling weer eens langsscheren en die krijgt dan de obligate ontvangst.
Vandaar

R.