Weinig dierenwelzijn in 'De mythe van het economisme' van Jesse Klaver

Jesse Klaver
De mythe van het economisme

In het boek van Jesse Klaver De mythe van het economisme komt dierenwelzijn welgeteld 1x voor:

"De vleesindustrie is een ander glashelder voorbeeld. dat het najagen van eigenbelang niet tot collectieve voorspoed leidt maar juist veel schade aan kan richten, maakt de prijs van vlees duidelijk. In die prijs zijn de negatieve gevolgen voor dierenwelzijn, natuur, en mensen niet meegenomen. De bio-industrie is een belangrijke uitstoter van broeikasgassen. (...)
In Nederland leefden in 2013 op ieder moment van de dag 100 miljoen dieren in gevangenschap, bestemd voor consumptie. Jaarlijks worden in ons land 500 miljoen dieren gedood; twee derde van dat vlees wordt geëxporteerd naar het buitenland. En worden wij Nederlanders daar rijk van? Vergeet het maar. De bijdrage van deze vleesexport aan de Nederlandse economie is slechts 0,6 procent van het bbp. In harde euro's: zo'n 3,6 miljard. Weegt dit bedrag op tegen alle schade en leed die de bio-industrie veroorzaakt?" [1].

Klaver is zich dus bewust dat bio-industrie dierenleed veroorzaakt. Daarom begrijp ik ook niet dat hij in DWDD zegt dat 'er niets mis is met een lekker stukje vlees' (zie vorig blog). Hij spreekt zichzelf tegen. Er is alles mis met vlees. Hoe kun je genieten van een lekker stukje vlees als je weet dat het dierenleed veroorzaakt?

Wat me bovendien steekt is dat hij niet eens zegt dat hij  biologisch vlees eet of vlees met het 'Beter Leven' keurmerk. Dat is het minste wat je kunt doen als je toch vlees moet eten. Staat ook niet in zijn boek. Bovendien is er tegenwoordig een overvloed aan vleesvervangers op de markt. Ga die bedrijfstak stimuleren.

Ten tweede: "worden wij Nederlanders daar rijk van?" is een levensgevaarlijke vraag. Want, stel dat we er wel rijk van werden, zou het dan wel opwegen tegen alle schade en leed? Stel dat we er 36 miljard aan verdienden, zou dat wel opwegen tegen het dierenleed? Dierenleed is fout of we er nu rijk van worden of niet.

Klaver wil wel iets tegen overmatige vleesconsumptie doen:

"Zo kun je je via belastingen de marktprijs corrigeren: we brengen bijvoorbeeld vlees onder bij het hoge btw-tarief, in plaats van het lage. Plofkippen en kiloknallers zullen dan duurder worden en we zullen minder vlees gaan eten" (28/66, H4)

Dit staat ook bekend als 'vleestaks'. Ook de PvdD en D66 willen belasting op kiloknallers. Het is beter dan niets. Je kunt het zien als eerste stap in het afschaffen van de bio-industrie. Klaver wil dus wel minder vlees eten maar dierenwelzijn staat niet hoog op de agenda. Misschien heeft het zijn tijd nodig. Hij is nog jong.

Voorlopige conclusie: ben je voor matige vleesconsumptie dan stem je GroenLinks, ben je principieel tegen vleesconsumptie dan stem je PvdD.

Noten

1. Ik heb de ebook versie gebruikt, daarom kan ik geen pagina nummers noemen. Het eerste citaat staat op pagina 18 van 66 van hoofdstuk 4 (paragraaf: 'Dogma 1: De onzichtbare hand zorgt voor een optimaal resultaat'). Het zijn dus relatieve pagina nummers (27%). Het hangt ook af van lettergrootte, etc. Overigens: ik gebruik de Kobo Aura HD, die heeft een goed leesbaar scherm, maar na zo'n 2 jaar begint het touchscreen ontzettend traag en onwillig te reageren op vingerbewegingen, waardoor onderstrepingen en zoeken buitengewoon irritant gaat worden.

Waarom Jesse Klaver vlees eet

Jesse Klaver en Matthijs van Nieuwkerk

Jesse Klaver (GroenLinks) was uitgenodigd 7 december 2015 in DWDD naar aanleiding van de docu Cowspiracy en de klimaattop in Parijs. Jesse legt prima uit wat de conclusie van de docu is: veeteelt is zeer schadelijk voor het milieu, het is verantwoordelijk voor 18% van de mondiale CO2 uitstoot [1], dus verantwoordelijk voor klimaatopwarming. Dus moeten we minder vlees eten.
En dan zegt Jesse Klaver: 

"Als je mensen te gast krijgt... Trouwens, ik eet vlees, ik ben ook een vleeseter"

Matthijs:

"Matig statement! Ik dacht dat ik tegenover een veganist zat!"

Jesse Klaver

Jesse:

"Nee ik ben geen veganist. Geen sprake van! Die documentaire roept op tot een soort veganisme. En dat vind ik niet goed aan de documentaire. En dat zie ik niet gebeuren. Ik vind het ook helemaal geen probleem als je wat vlees eet. De mate waarin we vlees eten is absurd. Het is slecht voor het milieu en ook voor je eigen gezondheid. Ik ben flexitariër: minder vlees eten. "

"roept op tot een soort veganisme"? alsof veganisme een soort terroristische organisatie is! "Geen probleem als je wat vlees eet"? Maar is Jesse dan niet geïnteresseerd in dierenwelzijn? Een beetje vlees veroorzaakt nog steeds dierenleed! Vooral als heel veel mensen een beetje vlees eten. Alleen een veganist voorkomt alle dierenleed.

Tafeldame Antoinnette Scheulderman: 

"Maar hoe vaak eet jij dan vlees?"

 Jesse Klaver:

"Ik eet een keer of drie in de week vlees. Maar de komende twee weken kan ik geen rundvlees meer eten. Vanmiddag heb ik in plaats van een brood bal gehakt, een broodje kaas gegeten. Je mag best genieten van iets dat heel lekker is, daar vind ik niets mis mee, maar dan moet je de rest van de week matigen."

Sorry, daar vind ik niets mis mee? Het morele aspect van dierenwelzijn komt helemaal niet aan bod. Vlees eten is moreel fout. En kaas komt van melk, en melk komt van de veeteelt (bio-industrie), dus ook moreel fout. [2]
En heeft drie keer per week vlees eten geen invloed op het klimaat?

Jesse Klaver:

"Er wordt altijd in uitersten gedacht: of je eet heel veel vlees of helemaal niet. Je moet ergens in het midden zitten."

Sorry, waarom moeten we in het midden zitten? Drie keer per week stelen is beter dan 7 keer per week? Of is het misschien beter om helemaal niet te stelen? [2]

Jesse Klaver:

"Als overheid kun je gewoon handelen. We kunnen er voor kiezen  om de bio-industrie in Nederland uit te roeien."

Maar, Jesse, je hoeft niet op de politiek te wachten, je kunt als individu vandaag beslissen om te gaan stoppen met vlees eten en op termijn veganist te worden. Op zijn minst zou je kunnen zeggen dat je er naar streeft om je vleesconsumptie tot nul te reduceren. Het zou jouw pleidooi veel overtuigender en geloofwaardiger maken als je zelf het goede voorbeeld gaf! Veel succes met je klimaatwet!

Postscript 

16 dec 2015 (mede naar aanleiding van de commentaren)

Ik heb het vermoeden dat "de middenweg", d.w.z. een matige hoeveelheid vlees consumptie, en die sneer richting het vegetarisme en veganisme, in feite een afwijzing is van het standpunt van de Partij voor de Dieren (Marianne Thieme) die tegen alle vormen van vleesconsumptie is. Er moet tenslotte verschil zijn tussen GroenLinks en de PvdD, anders zouden ze wel kunnen fuseren. Ik zal het boek van Jesse Klaver toch eens gaan lezen om te zien wat zijn filosofie achter die "middenweg" is.

Postscript

2017

Ik ben ook maar een gewone burger van dit land
ik ga op termijn elektrisch rijden (bron)

"MBO-student Cindy vindt het gek dat Klaver niet elektrisch rijdt. "U staat voor een duurzame en betere wereld. Dan moet u toch het goede voorbeeld geven? Waarom rijdt u dan nog niet in een elektrische auto rond?" 
Antwoord Jesse Klaver: "Ik ben ook maar een gewone burger van dit land. Ik doe alles stap voor stap. Ik ben nog niet helemaal duurzaam. Mijn huis moet nog veel duurzamer en ik ga op termijn elektrisch rijden."

Dit bericht naar aanleiding van het feit dat Jesse Klaver zich laat rondrijden in een BMW (volgens Mark Rutte), terwijl er Tesla's als taxi rondrijden (bron) en Marianne Thieme in een Prius [3] rijdt en Esther Ouwehand zich in verkiezingstijd laat rondrijden in een elektrische Peugeot E-2008 [4]. Geef toch eens het goede voorbeeld Jesse!!! 

 

Noten

1. Marianne Thieme (PvdD) had dit al eerder aangetoond in de docu Meat The Truth
2. Argumenten ontleend aan de ethische veganist Floris van de Berg die nooit moe wordt dat steeds weer uit te leggen. Binnenkort een bespreking van zijn boek Beter Weten. Deze is van mij zelf: "Ik ben een flexidief. Ik steel veel minder dan vroeger. Goed he?"
3. Eerder stond daar Tesla. Die was in die tijd en nog steeds te duur. Volgens deze bron is het een Prius. toegevoegd 29 april 2019
4. video blog van Vincent Everts: Peugeot E-2008 de range is minder dan 50% van beloofde 320km en onvoldoende! 8 april 2021
   

Sam Janse over geweld in de Bijbel bevestigt claims van Steven Pinker (7)

Dit blog wordt opgedragen aan Arno Wouters

Het boek van de theoloog Sam Janse 'De tegenstem van Jezus. Over geweld in het Nieuwe Testament' [2] geeft overvloedig bewijs van geweld in het Oude en Nieuwe Testament. Daarmee bevestigt Sam Janse de claims van Steven Pinker over de afname van het geweld in de menselijke geschiedenis.

Steven Pinker schreef een geruchtmakend boek Our Better Angels [3] waarin hij argumenten en feiten naar voren bracht voor zijn stelling dat de mensheid in de loop der eeuwen humaner en minder gewelddadig is geworden, zowel in denken als in doen. Ik heb daar vele blogs over gemaakt. Pinker beschrijft het geweld in Oud- en Nieuw Testamentische tijden in de paragraven 'The Hebrew Bible' en 'The Roman Empire and Early Christendom'. Christenen vonden dit not amusing en hebben zich met hand en tand verzet tegen Pinker. Ook op dit blog*).

Echter, de theoloog Sam Janse geeft in een groot Trouw artikel [1] ongewild steun aan de claims van Steven Pinker. Sam Janse : "het is ook niet zo moeilijk om een aantal gewelddadige passages uit de eerste Bijbelboeken aan te strepen":

1. "Straks zal de HEER, uw God, voor u de volken uitroeien die nu nog het land bewonen dat voor u bestemd is" zegt Mozes tegen het volk Israël dat op het punt staat het Beloofde Land binnen te gaan. De Israëlieten moeten ook actief meehelpen om de oorspronkelijke bewoners van het land te elimineren. Geen mens mag in leven gelaten worden, want ze zouden Israël tot een Kanaänitische levenswijze en afbrengen van de dienst van de ware God en zijn Torah."
2. "De held Simson weet in een zelfmoordactie meer Filistijnse slachtoffers te maken dan hem bij zijn leven was gelukt."
3. "In de boeken Samuël moet Saul op Gods bevel alle Amalekieten uitroeien, 'mannen en vrouwen, kinderen en zuigelingen.' Genocide dus, erger nog, ook 'runderen en schapen, kamelen en ezels' gaan eraan." 
4. "En in Psalm 137 roept de dichter op, zuigelingen uit het andere kamp tegen de rots te verpletteren." 
5. "En ook daar wrede straffen: verbranden, op een paal spietsen, tong uitsnijden, dat soort werk".  (Codex Hammurabi, 1800 jaar voor Chr.) "Het was in het hele oude Oosten zo."
6. "Het waren barbaarse tijden. Vrouwen werden nog onderdrukt, vaders beslisten over hun kinderen, slaven werden afgebeuld, homo's hadden geen leven en wetsovertreders werden streng gestraft. Door steniging of onthoofding bijvoorbeeld." (letterlijk citaat van SJ)
7. "Ook 'oog om oog' is al een poging om het geweld in te dammen."

"Het waren barbaarse tijden", etc. zijn allemaal letterlijke uitspraken van Sam Janse. Dus niet afkomstig van een of andere neo-atheïst.

Sam Janse 'De tegenstem van Jezus'

In zijn boek De tegenstem van Jezus Over geweld in het Nieuwe Testament [2] schrijft Janse dat het niet moeilijk is om geweldteksten in het Oude Testament en Nieuwe Testament te vinden:

1. "gelukkig hij die uw kinderen zal grijpen en tegen de rots verpletteren" (p.15)
2. "Dood man en vrouw, kind en zuigeling, rund en schaap, kameel en ezel." (p.16)
3. "De tijd van Jezus was extreem gewelddadig" (p.176) met voorbeeld: de kruisdood als wreedste straf voor opstandelingen. "zegt veel over het inhumane karakter van deze staat" (Romeinse staat). (p.176).
4. Jezus was geen pacifist (p.176)
5. etc. etc. etc. 

Sam Janse: "Wie een uitvoeriger overzicht wil hebben van haat- en geweldteksten uit Koran en Bijbel, kan terecht in het boek van Gerrit Manenschijn 'Religie en haat: Over religieus gemotiveerd terrorisme' (2005).

'Humaniserende tendens'

Dit vond ik opvallend. Sam Janse schetst een ontwikkeling in het strafrecht. Bijvoorbeeld: "Eerst bij de latere profeten breekt een inzicht door dat ieder verantwoordelijk is voor zichzelf  ..."(p.20) zonder het woord 'humanisering' te gebruiken. In een paragraaf 'Humanisering in het Jodendom van Jezus' tijd' zien we het woord 'humanisering' voor het eerst opduiken (p.31). Grappig dat Sam Janse het woord humanisering (=menselijker maken) en elders 'inhumaan' gebruikt! Het is nogal anachronistisch omdat het humanisme van veel latere datum is (zie: Verlichting) en nu hoofdzakelijk een goddeloze, seculiere beweging is. In de samenvattende conclusies herhaalt Janse het nog een keer [4]. En in de appendix spreekt PKN-theoloog Gerrit de Kruijf van 'Hoe het geweld uit God verdween', alsof God eerst Immanuel Kants What is Enlightenment? moest lezen om het licht te zien.

Steven Pinker noemt als één van de factoren voor de afname van het geweld 'The Humanitarian Revolution' (Hoofdstuk 4), die plaats vond in de tweede helft van de 18e eeuw. Hij ziet daarbij over het hoofd dat Jezus ook enige humane uitspraken deed ('Heb Uw vijanden Lief'; Wie U een slag geeft op de rechterwang, keer hem ook de andere toe). Volgens mij kun je Jezus zien als een zeer vroege en aarzelende voorloper van het humanisme. Pas in de 17e en 18e eeuw kwam de Verlichting echt tot bloei. Jezus heeft geen doorbraak kunnen forceren. Misschien omdat hij geen ondubbelzinnige pacifist was [5].

Conclusie

Wie zien dat een theoloog het bewijs aandraagt voor de juistheid van de hoofdstelling van Steven Pinker dat men vroeger – inclusief Oude en Nieuwe Testament– gewelddadiger was dan nu. En dat is inclusief het geweld van de Romeinse machthebbers. Pinker ziet echter over het hoofd dat er zelfs in de periode OT–NT een aarzelende humaniserende tendens aan te wijzen is. Die tendens wordt door moderne christenen schromelijk overdreven en verheven tot de essentie van de bijbel en het Christendom. Theologen hebben altijd hun mond gehouden over het geweld in de Bijbel, of gebagatelliseerd, of –nog erger– voor atheïstische propaganda uitgemaakt. Geweld citeren uit de bijbel heette 'neo-atheïsme'. Het label 'neo-atheïst' diende uitsluitend om atheïsten de mond te snoeren en te verketteren. Denk aan Richard Dawkins. Recentelijk moest Dimitri Verhulst (Bloedboek, 2015) het ontgelden. Hun misdaad was uit de Bijbel citeren. Nu is er eindelijk een theoloog die erkent dat Bijbelse tijden barbaarse tijden waren, met een cultuur die de onze niet meer is, en waar we niet meer naar terug willen. (p.22)

Noten

1. Sam Janse (2015) 'Voor een fundamentalist is de Bijbel een gruwelboek',  Trouw zaterdag 21 november 2015. In het artikel gaat hij vreselijk te keer tegen Dimitri Verhulst, maar uit zijn boek [2] blijkt dat Verhulst volkomen gelijk heeft dat de bijbel (OT) een bloedboek is.
   
2. Sam Janse (2006) De tegenstem van Jezus. Over geweld in het Nieuwe Testament. 2006. Uitgeverij Boekencentrum. 
3. Indrukwekkend boek van Steven Pinker: The Better Angels of Our Nature  14 okt 2013. Dit is het eerste in een reeks blogs over Pinker. Een samenvatting in het blog van 12 nov 2015.
4. "Strenge wetten, die de doodstraf op bepaalde vergrijpen zetten, worden met zoveel restricties omgeven dat ze praktisch onuitvoerbaar worden" (p.175). De motivatie voor deze wijzigingen is onbekend.
5. In het christelijk Amerika heeft Jezus zeker geen doorbraak kunnen forceren in het ontwapenen van de Amerikaanse burger. Ze leven daar nog steeds in een oorlog van allen tegen allen. Eigenlijk zoals in het Oude Testament. Uiterst tragisch situatie.

*) Vooral in dit blog Steven Pinker (3): waarom duurde het 2000 jaar voordat de mensheid slavernij heeft afgeschaft? (28 oktober 2013) liep de discussie met Arno Wouters volledig vast. Sam Janse laat zien dat hij het fout had.