Frans de Waal: Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?

Frans de Waal (2016)
Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?
Atlas-Contact

Frans de Waal was gisteren 12 april te gast in DWDD ter gelegenheid van de verschijning van zijn nieuwe boek 'Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?'. De ebook versie 'Are We Smart Enough to Know How Smart Animals Are?' verschijnt 25 april. Bekijk het fragment (10 min) vooral vanwege de kostelijke filmpjes: de bonobo die een zware steen oppakt en meeneemt naar een plek waar ze er noten mee kan kraken, de octopus die met een kokosnoot aan de slag gaat, de olifant die slaagt voor de 'spiegeltest' waar een hond en kat falen, en een grandioos filmpje waar een chimpansee een drone met een stok uit de lucht slaat! Geweldig om te zien!

merel vrouwtje met karakteristieke keelband en wenkbrauw
in bloeiende krentenboom
©Gert Korthof

Dit alles in het kader: dieren zijn intelligenter dan je denkt. In dat verband een treffende observatie in onze eigen tuin. We hebben de gewoonte om 's ochtends bij het ontbijt ons merelpaartje 6 rozijnen te geven. Het mannetje was vanochtend niet in zicht, het vrouwtje wel. Toch de 6 rozijnen neergelegd. Maar in plaats van dat het vrouwtje haar 3 rozijnen pakt zoals gebruikelijk, vliegt ze enigzins opgewonden naar een hoek van de tuin. Dat is vreemd. Ze maakt een paar alarm-achtige roepjes. Toen bleek dat het mannetje toch in de buurt zat, hij hoorde haar, en kwam op de rozijnen af tegelijk met het vrouwtje. Dit is zeer frappant gedrag van het vrouwtje. Het lijkt op vrijwillig delen van voedsel. Tot nu toe at ze de rozijnen gewoon op, desnoods alle 6 als het mannetje niet in de buurt was. Het lijkt er dus op dat ze haar man waarschuwde dat er rozijnen lagen omdat ze wist dat hij in de buurt was. Dus geen egoïsme, maar het delen van voedsel met haar man. Zoiets hadden we nog niet eerder gezien. Ben benieuwd of we het omgekeerde nog te zien krijgen: mannetje waarschuwt vrouwtje. Ik heb mijn twijfels...

Wim Brands overleden

Wim Brands 1959 - 2016

Vandaag werd bekend gemaakt dat Wim Brands is overleden. Ik keek altijd in de tv-gids welke schrijvers hij te gast had in zijn boekenprogramma op de zondagochtend. 

Vele voor mij interessante auteurs, meestal wetenschappers en filosofen, mochten bij hem aan tafel zitten: Hans Achterhuis, Erno Eskens, Maarten t Hart, Guus Kuijer, Hanna Bervoets, Joris Luyendijk, Roman Krznaric, Louise Fresco, Menno Schilthuizen, Diederik Stapel, Jelle Reumer, Tijs Goldschmidt, Hugo Brandt Corstius, Bert Keizer, Douwe Draaisma, Dimitri Verhulst, Rene Gudde, Peter Westbroek, Frans de Waal, Rob Bijlsma, Salomon Kroonenberg, Joop Goudsblom en misschien mis ik er nog een paar [1],[2],[3]. Met deze lijst doe ik de veelzijdige interesse van Brands geen recht. Hij was op zijn minst even sterk geïnteresseerd in fictie als non-fictie. Dat dit in één persoon verenigd was, is eigenlijk best bijzonder. En dat maakte zijn programma tot een succes.

Zijn typische persoonlijke manier van vragen stellen, altijd geïnteresseerd in de auteur en het onderwerp, altijd onderbroken met korte persoonlijke anekdotes uit zijn eigen leven, komt zeer goed tot zijn recht in het fraaie fragment waarin hij kort verteld over het boek van Frans de Waal: De Bonobo en de Tien Geboden: Moraal is ouder dan de mens. Brands interviewde Frans de Waal in 2009 over zijn boek Een tijd voor Empathie.

Ik hoop dat de VPRO iemand vindt die het boekenprogramma kan voortzetten. We kunnen niet zonder. Maar zal er iemand zijn die Brands echt kan vervangen?
Ik zal hem missen op de zondagochtend.
Voor aanstaande zondag is een uitzending aangekondigd met Jan Fabre als gast. Ik heb geen idee of de uitzendingen life waren of dagen van te voren opgenomen, maar ik vrees dat deze niet door zal gaan.

Mijn blog naar aanleiding van de uitzending op zondag 2 Nov 2014:
Drie eeuwen Darwinistische propaganda. Roman Krznaric te gast bij Wim Brands

Noten

1. Inderdaad, ik was Wouter Oudemans (Plantaardig-Vegetatieve filosofie) vergeten. Ook een belangrijk boek (zag ik gisteravond nog in de boekhandel liggen).En dan waren er nog twee Belgen die een boek over moraal geschreven hadden (?) moet ik opzoeken. [6 april]
2. Nota bene: ik ben Carel van Schaik vergeten: Oerboek. Dat boek heb ik notabene aangeschaft naar aanleiding van zijn optreden in Wim Brands boekenpgramma! [8 april] Op dit moment wordt er druk gediscussieerd over dat boek op mijn blog.
3. Paul Cliteur over zijn boek Moreel Esperanto , 11 feb 2007 [17 apr toegevoegd]

Hamsterende bosmuis met witte voetjes

bosmuis (2 april 2016)
SonyA580. f/6,3 1/320 sec ISO 800. lens 18-200
uit de hand gefotografeerd op 2 m afstand

Nu weten we waarom de restjes vogelvoer (met name havermout) iedere dag tot op het laatste stukje geheel verdwenen zijn: een hamsterende bosmuis. Ik heb hem op heterdaad betrapt nadat ik wat pitjes van het brood in de tuin had gegooid. Hij verdween steeds met een pitje in de hoek van de tuin. Zo ongeveer waar ik een afgedankt mezennestkastje had neergelegd. Voor wie het hebben wil. Hij liet zich fotograferen als je stil blijft zitten. Maar hij liep wel razendsnel heen en weer. Dus: veel opnames maken en de mislukte weggooien. Signalement: witte voetjes en een afgebroken –want veel te korte– staart.

Vanzelfsprekend beschouw ik muizen niet als 'ongedierte'. Integendeel! Het is geen muizenplaag en ik heb er geen last van. Het is een voorrecht om dit diertje in je tuin te mogen herbergen, te observeren en te fotograferen.

Dit is waarschijnlijk niet dezelfde bosmuis waarover die ik op 29 juni 2012 blogde. Volgens wiki worden bosmuizen in het wild maximaal 20 maanden oud.