Kijkt een filosoof wel eens uit het raam?

Kijkt een filosoof wel eens uit zijn raam? Heeft de studeerkamer van een filosoof eigenlijk wel een raam? Als hij uit het raam zou kijken, zou hij dit zien:

biddende mensen op plein na aardbeving Italië
NOS journaal zondag 30 oktober 2016 20 uur

nonnen waren aan het bidden in de kerk
toen de aardbeving hun kerk verwoeste
NOS journaal zondag 30 oktober 2016 20 uur

 

In het Italiaanse stadje Norcia werd de basiliek van de heilige Benedictus verwoest en stortte ook een andere kerk in het middeleeuwse centrum in. In het al zo zwaar getroffen Amatrice bezweek een kerktoren.

De filosoof schrijft "Het wereldbeeld van een theist is coherent. Om te beginnen gelooft hij dat God bestaat. God is een alomtegenwoordige, alwetende en almachtige (niet lichamelijke) persoon. Hij is de schepper van hemel en aarde." [1]

Dat betekent dat God de aarde inclusief tektoniek en aardbevingen heeft geschapen [2]. En hij spaart biddende nonnen ook niet. En laat kerktorens instorten. Zie daar maar eens een consistent, coherent theïstisch wereldbeeld van te maken.

Dit maakt het ook niet makkelijker: 
"hij [de christen] heel de wereld ziet als uit Gods hand en in overeenstemming met Gods wil." ;
"Als de natuur het water doet stromen van de bergen naar de zee, dan heeft God dit zo gewild."

Aardbevingen zijn dus in overeenstemming met Gods wil. Alles is in overeenstemming met Gods wil.
 
De filosoof is zich wel bewust van het probleem van het kwaad: 

"God is de schepper van hemel en aarde en daarom is hij ook de schepper van het kwaad. Maar waarom zou een goede [3] alwetende God willen dat de mens lijdt? Het kwaad is een lastig vraagstuk voor de theïst omdat het bestaan van God in twijfel wordt getrokken."

De biddende gelovigen op het plein zijn paradoxaal. Als zij tot God bidden om bescherming, bidden ze tot de God die hemel en aarde heeft gemaakt en die de aardbeving heeft gewild. Dus: waarom aan God vragen om tegen zijn wil in te gaan?

De biddende gelovigen bewijzen dat geen enkel feit het bestaan van God in twijfel kan trekken. Ze bidden tegen de feiten in. Je kunt niet bewijzen dat God niet bestaat! roepen gelovigen triomfantelijk tegen de atheïst. Precies! Dat is juist het punt van de atheïst! Geen denkbaar feit kan het bestaan van God weerleggen. Niets. Precies, dat maakt het concept 'God' juist waardeloos! Onweerlegbaar of niet, bestaand of niet-bestaand, coherent of incoherent, consistent of inconsistent, hoe kun je aan de God van de aardbevingen troost en steun ontlenen?

En dat raam? Ach, laat maar zitten! Niet nodig! Totaal overbodig!

Postscript 14 November 2016

Een aardbeving in Nieuw-Zeeland 13 nov 2016 heeft schade aangericht aan de infrastructuur en huizen in NIeuw-Zeeland o.a. in het plaatsje Christchurch. (what's in a name?). Christchurch werd vijf jaar geleden nog getroffen door een aantal verwoestende aardbevingen. Toen kwamen er 185 mensen om. "The city's iconic ChristChurch Cathedral was severely damaged and lost its spire [toren]". De Here spaart zelfs de kathedraal van Christchurch niet!

Noten

1. Superconcept, De Pseudo Theoloog  zondag 30 oktober 2016
2. Diep onder Italië wringt de Afrikaanse aardplaat zich al zo'n 50 miljoen jaar lang onder die van Eurazië, met een snelheid van 4 tot 10 millimeter per jaar. (VK)
3. Algoed volgt niet uit de definitie: "God is een alomtegenwoordige, alwetende en almachtige (niet lichamelijke) persoon." Het woordje "algoed" is weggelaten. Freudiaans?

Bekroonde documentaire: 'Spinoza, een vrije denker'. Complex en toegankelijk.

Spinoza, een vrije denker. Do 13 okt NPO2 0:10

Arm, arm Holland!
Weg is de tolerantie!
Weg is de verdraagzaamheid!
Waarom mensen omvormen tot getemde beesten of volgzame slaven?
Dat kan niet de bedoeling zijn!
Nee, het doel is mensen in staat te stellen hun lichamelijke en geestelijke vermogens ongehinderd te ontwikkelen, zodat ze in vrijheid hun verstand kunnen gebruiken.
Alleen in een samenleving met redelijk denkende burgers zijn we elkaar niet vijandig gezind en bestrijden we elkaar niet achterbaks uit haat of woede.
Weg met de politieke macht van de godsdiensten.
Democratie wil ik, waarin goedsdiensten aan wetgeving gehouden zijn, en een samenleving waarin vrijheid van meningsuiting en vrijheid van denken gewaarbord is.
Het doel van de staat of politiek is daarom: vrijheid creeëren.
Vrijheid maakt een samenleving uiteindelijk sterker, en gunt iedereen een plaats. Iedereen. (46e – 47e min.)

Spinoza (gespeeld door Rowin Prins, komt zelf niet aan het woord!)

Een belangrijk fragment uit de bekroonde documentaire/speelfilm 'Spinoza: een vrije denker' van Robin Lutz. De dag vóór de uitzending, 13 oktober, ontving producent Robin Lutz de ‘gouden dolfijn’ voor deze film (hier). Hoogleraar geschiedenis van de filosofie en Spinozakenner Wiep van Bunge, die tevens als presentator optreedt, staat garant voor de filosofische betrouwbaarheid. We zien Spinoza (gespeeld door de acteur Rowin Prins) in actie: schrijvend, lenzend slijpend, lopend in een 17e eeuws decor, maar altijd zwijgend. De regisseur heeft er voor gekozen Spinoza zelf niet aan het woord te laten (was de impact van de film niet groter geweest als Spinoza zijn eigen verhaal deed?). Ook zien we rabbijn Awraham Soetendorp, prof. dr. Peter Hagoort en prof. dr. Vincent Icke. Het optreden van de Nederlandse ambassadeur in de VS, Rudolf Bekink, vond ik minder geslaagd (stem!).

Wiep van Bunge in 17e eeuws Den Haag

Wiep van Bunge in Spinoza's werkkamer

Awraham Soetendorp, rabbijn liberaal Joodse gemeenschap

prof. Peter Hagoort, neurowetenschapper

prof. Vincent Icke, fysicus

Het fragment waarmee ik dit blog opende is onvermijdelijk uit zijn historische context gehaald. Wat was de aanleiding? Waar gaat dit over? U moet de film zien (hier, ik weet niet hoelang het daar blijft staan!) om die context te begrijpen. Ëén ding is duidelijk: om de moderne Nederlandse politiek en wetgeving, de verhouding tussen kerk en staat, de vrijheid van geloof en meningsuiting, etc. te begrijpen moet je Spinoza leren kennen. De film geeft een laagdrempelige toegang tot de tijd en gedachtenwereld van Spinoza. Is spannend en onderhoudend en heeft ook nog een onthulling over het Vaticaan in petto.  Spinoza was behalve theoloog, politicoloog, filosoof ook wetenschapper en lenzenslijper. Al deze kanten komen aan bod. Het is daardoor zeker geen oppervlakkige documentaire geworden.

Spinoza laat zien hoe gevaarlijk het is om geestelijken politieke macht te geven. De macht van de kerk dient onderworpen te zijn aan de macht van de Staat.  (50e min)

Ik heb nog geen blogs gezien over deze fantastische (computeranimatietechnieken!) en indrukwekkende documentaire. Elders las ik dat er nog gediscussieerd wordt over de vraag of je de 4 pilaren onder de aarde (in de Bijbel) letterlijk of figuurlijk moet lezen. Spinoza was zijn tijd 350 jaar vooruit. Sommigen zijn hun tijd 350 jaar achteruit (als je dat zo kan noemen!).

"Alles wat voortreffelijk is,
is even moeilijk als zeldzaam"

PS: Ik laat het aan de lezer over om uit te vinden waarom uitgerekend de EO deze documentaire uitgezonden heeft. Om 10 over 12 's nachts...

Zie de documentaire hier voordat ie verdwenen is! 

vrijdag 21 okt: foto Awraham Soetendorp toegevoegd.

maandag 24 okt toegevoegd:

We mogen dus niet over dit manuscript spreken en hoe het terechtgekomen is in de bibliotheek van het Vaticaan? 4:52 min

Klopt dat? Ja, ja.

Is Greenpeace tegen de elektrische auto?

Ik was onlangs op een bijeenkomst van de Vereniging Elektrische Rijders in Eneco World Rotterdam (1). Daar werd o.a. een zeer positief verhaal over de elektrische auto gehouden door Hans Groenhuizen van de Rabobank (2). De auteur had een degelijk rapport geschreven en dat heb ik ondertussen gelezen. Zeer nuttig en goed onderbouwd. De elektrische auto heeft toekomst en het aantal groeit. 

Ik was benieuwd of hij in zijn rapport nog kritische kanttekeningen zou plaatsen bij de milieuaspecten van de productie van elektrische auto's. Ik heb nl. een paar maanden geleden een zgn. fairphone (3) aangeschaft. Dat is een soort fair trade smartphone waarvan de makers hun uiterste best hebben gedaan om te garanderen dat bij de winning van grondstoffen geen schade aan mens en milieu wordt toegebracht. In tegenstelling tot alle andere merken.

Pas later ging bij mij het kwartje vallen: als een smartphone al tot ecologische en slechte arbeidsomstandigheden kan leiden, hoe zit het met de productie van de accu van een elektrische auto? [4]. Een smartphone valt totaal in het niet in vergelijking met een elektrische auto. Ik schat dat een elektrische auto zo ergens tussen de honderd tot duizend maal meer delfstoffen nodig heeft. Dit is een onontgonnen (woordgrapje!) gebied. Ik was dan ook erg benieuwd wat Groenhuizen over milieu-effecten van de elektrische auto zou melden. Dat was vrijwel niets. Ik vind dat een groot manco van zijn rapport. De fabrikant die het meest de aandacht trekt is Tesla. Die bouwt een accu gigafactory in Amerika die een half miljoen accu's moet produceren [5]. Fantastisch! Adembenemend! Een fabriek bouwen is één ding, maar, waar komen de grondstoffen voor die accu's vandaan? Tesla claimt [5] dat ze niet uit Congo zullen komen (slechte productie omstandigheden!) maar uit Canada, en Noord-Amerika. Die mijnen moeten nog gebouwd worden.

Toen ben ik nog wat verder gaan googelen en vond een zéér kritisch stuk van een Greenpeace blogger: 'The Tesla dream' [6]. Zijn punt is dat nog voordat een elektrische auto de weg opgaat de productie al ontzettend veel CO2 gekost heeft. Bovendien gaan er delfstoffen lithium, grafiet, nikkel en cobalt in. Als iedere fossiele brandstof auto vervangen zou moeten worden door een elektrische auto zou dat een ecologische ramp zijn. Er zitten goede punten in zijn verhaal, maar deze redenering is toch wel een blunder:  e-autos zijn slecht, en er zijn te weinig in de komende decennia om een positieve invloed op het milieu te hebben!  Zelfs als in 2050 75% van alle autos elektrisch zijn, schrijft hij, zullen er nog een miljard fossiele auto's rondrijden, en dat is net zo veel als nu:

"Electric vehicles now comprise one 20th of one percent of that fleet, but even if we could change that to 75 percent by 2050, we would deplete the world's lithium supply and still have a billion gasoline vehicles, the same number we have today"

Dus, meent hij, e-auto's zijn niet de oplossing.

Sorry, dat is een bizarre redenering. Als de e-auto netto een positief effect heeft op klimaat, en dat heeft hij met zoveel woorden erkend [7], dan zijn méér e-auto's goed voor het milieu. Zeker als ze fossiele sjoemel auto's vervangen. Als ze netto slecht zijn, dan geldt: hoe minder hoe beter. En minder e-auto's impliceert méér fossiele auto's! Hier raakt de schrijver ongemerkt verstrikt in een tegenstrijdigheid. De ex-Greenpeace directeur kiest voor zeilboten, fietsen en OV.  Het komt er op neer dat hij niet alleen de e-auto wil 'verbieden', maar ook de fossiele auto, vrachtverkeer, scheepvaart en luchtvaart. Hoe realistisch is dat?

Rex Weyler heeft kennelijk nog nooit in een elektrische auto gereden. Als je eenmaal gereden hebt in een auto waarvan je de motor niet hoort, en er geen uitlaatgassen worden geproduceerd, ben je voor altijd verkocht. Die stilte om je heen is zalig. Het is eigenlijk een klein wonder -technisch gezien-  dat ze een geluidloze elektromotor kunnen maken die een auto laat rijden. Zelfs bij 100 km hoor je hem niet. En hoe zouden de binnensteden leefbaar gehouden kunnen worden zonder de e-auto? [8] De fossiele brandstof auto is van het steenkool- en de stoommachine tijdperk, de elektrische heeft de toekomst. Zelfs Toyota, die niet van plan is ooit een elektrische auto te produceren (bizar!), meent dat het fossiele tijdperk zijn einde nadert [9]. De benzine en diesel auto is letterlijk een fossiele techniek. Dat mag ik als bioloog zeggen, vind ik. Bij deze.

Dat de RABO-bank een (positief) rapport over de elektrische auto uitbrengt is onverwacht (zoiets moet je verwachten van de ANWB?), dat de RABO vervolgens wordt uitgenodigd door de Vereniging Elektrische Rijders is niet vreemd, maar dat Greenpeace overmatig kritisch is over de elektrische auto is nogal bizar.
Maar misschien bedoelt Greenpeace te zeggen dat, omdat het percentage e-auto's klein is, de gunstige bijdrage van de e-auto aan het klimaat niet overdreven moet worden. Is dat het? Maar dat is toch geen reden om zo negatief over de e-auto te schrijven of zelfs de suggestie te wekken dat Greenpeace tegen de e-auto is?

Een complete ethische afweging is voor een individuele consument vrijwel niet te doen. De voordelen van de e-auto zijn direct zichtbaar, concreet, positief, de nadelen zijn gelegen in andere landen ver weg, moeilijk concreet te maken, en er zijn bovendien verschillende aspecten te onderscheiden zoals mens (arbeidsomstandigheden in de mijnen), milieu (aantasting landschap, verontreiniging) en klimaat (CO2) en verschillende autofabrikanten zullen in verschillende mate rekening houden met ethische aspecten.

Je kunt natuurlijk helemaal afzien van het privé bezit van een auto: een deelauto of OV. Maar dan wordt je bijvoorbeeld voor andere vragen gesteld: rijden treinen op groene stroom? Zijn treinen gebouwd om zo efficiënt mogelijk met energie om te gaan gezien het feit dat de bovenleiding voor een permanente bron van stroom zorgt? Wordt de remenergie bij treinen hergebruikt?
 

Postscript

maandag 27 sept 2016

Volgens informatie van de Nederlandse Spoorwegen en Eneco: "Op dit moment rijdt al de helft van alle treinen op windenergie van Eneco." en: "alle elektrische treinen in Nederland in 2018 op windenergie rijden". Dit is totaal nieuw voor me! En goed nieuws! Nu de bussen en taxi's nog...
 

Noten

1. Eneco produceert stroom, en auto's verbruiken stroom! Zie daar het verband. Verder heeft het gebouw van Eneco in Rotterdam elektrische oplaadpalen, zowel bovengronds als in hun ondergrondse parkeergarage. De RABO-bank heeft ook enkele oplaadpalen bij haar kantoren voor zover ik kan nagaan.
2. De elektrische auto: a convenient truth. De visie van de Rabobank op de elektrische auto. 2016
3. Fairphone website. 
4. Een accu is het belangrijkste bestanddeel van een elektrische auto omdat de capaciteit van de accu het bereik bepaalt. Tevens het duurste onderdeel vanwege nieuwe technologie en grondstoffen (cobolt). Het gewicht van een Tesla accu is 500 kg en geeft een bereik van 400 km.
5. Tesla to Use North American Material Amid Pollution Worry, 2014. Tesla zegt geen cobalt uit Congo te halen ('conflictmineralen') maar nieuwe mijnen in Amerika zullen onvermijdelijke ongerepte landschappen vernielen... ecologische impact....
6. Een blog van Rex Weyler op http://www.greenpeace.org maar op persoonlijke titel, en "Rex Weyler was a director of the original Greenpeace Foundation". Dus het is niet zomar iemand.
7. "We know that over its lifetime, an all-electric vehicle can save some hydrocarbon fuel." Dit betekent dat na een zeker aantal km rijden je netto meer CO2 uitspaart dan het gekost heeft om de auto te produceren. Vergelijk met zonnepanelen en windmolens: die hebben ook CO2 gekost om te produceren.
8. Utrecht heeft uiteindelijk de sterkst vervuilende auto's uit de binnenstad geweerd. Het is geen pretje om in Amsterdam te fietsen vanwege de uitlaatgassen.
9. Toyota aims to nearly eliminate gasoline cars by 2050. Ik heb mij altijd hogelijk verbaasd dat Toyota nooit een elektrische auto heeft willen produceren. Bizar! In tegenstelling tot bijna alle andere fabrikanten. Zelfs VW heeft een elektrische auto!

Vorige blogs

1. Volkswagen's misdaad tegen de volksgezondheid en het milieu 25 september 2015
2. In ruil voor sponsoring maakt Vogelbescherming reclame voor sjoemelsoftware fabrikant Volkswagen 29 februari 2016