Nederlandse editie NewScientist verschenen

Eerste Nederlandse editie NewScientist juni 2013

Het eerste nummer van de Nederlandse NewScientist is verschenen. De Engelse New Scientist staat al tientallen jaren bekend als een aantrekkelijk uitgegeven en zeer leesbaar populair-wetenschappelijk tijdschrift. 

De Nederlandse uitgave verschijnt maandelijks, niet wekelijks zoals het Engelse origineel. Het is dus niet zomaar een 1-op-1 vertaling. Het is een keuze uit het beste of leukste (neem ik aan) wat er de afgelopen maand in NS is verschenen, aangevuld met eigen artikelen. Het nieuwe blad is tevens de opvolger van Natuur en Techniek (NWT). Het blad is nog steeds behoorlijk dik (98 paginas), en er staan nauwelijks advertenties in, in ieder geval niet tussen de artikelen door, en is op wat zwaarder papier gedrukt. Probeer het introductienummer voor de introductieprijs. Waarom zelfs slimme mensen domme dingen doen, is in dat geval niet op U van toepassing. Of misschien toch wel.

De artikelen uit de NewScientist zijn wetenschappelijk verantwoord maar er wordt vaak een controversiele draai aangegeven zodat ze vaak tegen, op of zelfs over het randje van sensatie aanzitten. Zo herinner ik mij nog een nummer uit 2009 met het sensationele, misleidende opschrift Darwin Was Wrong . Ik heb er over geblogd op 23 jan 2009: New Scientist: Darwin Was Wrong!

In dit nummer een spannend verhaal over zombies in het dierenrijk (misschien ook bij mensen) veroorzaakt door parasieten. De parasiet neemt het gedrag van (meestal) insecten over op een manier die voordelig is voor de parasiet maar nadelig voor het slachtoffer. Dit blijkt een succesvolle strategie te zijn. Ik vraag mij af hoe het zit met natuurlijke selectie die hier in het nadeel werkt van het slachtoffer die zich immers niet meer kan voortplanten. Een wapenwedloop? Uit het feit dat er nog steeds slachtoffers bestaan kun je concluderen dat de soort nog niet is uitgeroeid door de parasieten. Is natuurlijke selectie niet krachtig genoeg om deze ellende te verhinderen? Of is dit juist natuurlijke selectie in actie? Verwarrend. Vreemd. Bizar. Het zombie artikel is ook bijzonder nuttig voor mensen die geloven in de vrije wil. Hoe dan ook: dit soort artikelen zet het brein tot denken aan. Vrijwilig of niet...

24 januari 2009

Vorige blogs

Nederlandstalige uitgave van Scientific American 2 maart 2009

Debat tussen Cor Zonneveld en Joris van Rossum in Felix Merites

Joris van Rossum (source)

Een korte impressie door Gerdien de Jong

De avond was niet de moeite waard omdat Joris van Rossum een vol uur mocht praten voor de pauze, en na de pauze Cor Zonneveld en Joris van Rossum om de beurt mochten antwoorden op vragen van een moderator. Cor Zonneveld kreeg niet veel gelegenheid om iets in te brengen.

Het was een filosofencafe, en de interviewer liet Joris van Rossum zijn verhaal vertellen zonder 1 kritische vraag. Van Rossum heeft veel tijd genomen om over replicators en adaptatie te praten. Hij zei letterlijk dat het ging om selectie op het niveau van het gen, dus het verschil tussen 'selectie op het niveau van het gen' en Dawkins's 'het gen als eenheid van selectie' is nog steeds niet tot hem doorgedrongen. Joris van Rossum wist niet dat cellen ook een niveau van selectie zijn, zodat hij hfst 11 van Ridley 2004 Evolution inderdaad niet gelezen heeft. Verder denkt hij dat Darwin's theorie seksuele voortplanting veronderstelt, omdat Darwin het nooit over aseksuelen heeft. Dat seksuele voortplanting niet te maken heeft met de structuur van de Darwin's betoog weet Van Rossum niet. Ik vroeg daarnaar bij de gelegenheid tot vragen, maar op de opmerking dat zijn omschrijving van Darwin's theorie geen seksuele voortplanting inhield zei Joris van Rossum dat hij de vraag niet begreep. Toen werd ik boos.

Cor Zonneveld haalde Van Rossum zachtjes onderuit op twee punten. Joris van Rossum had gezegd: "Ik geloof in aanpassing; ik geloof in evolutie". Cor Zonneveld begon met op te merken dat hij in veel dingen niet geloofde, zoals aanpassing en evolutie. Verder vroeg Cor Zonneveld aan de zaal of iedereen een beest in gedachten wou nemen; en vroeg bij vinger opsteken welk: hond, kat, goudvis, hartspons. Na hond en kat had hij de meeste van de omstreeks 75 mensen wel gehad. Dit ter demonstratie van onze gefixeerdheid op zoogdieren. Daarna maakte hij het punt dat voor zoogdieren seks en voortplanting weliswaar samenvallen, maar dat dat over het geheel van de organismen in het geheel niet het geval is. Ook een anti Van Rossum punt, aangezien die niet beter weet dan dat seks en voortplanting samenvallen [*]. Daar bleef het ongeveer bij. Ik betwijfel dat het bij het gehoor doorgekomen is dat het feit dat seks en voortplanting twee verschillende zaken zijn Joris van Rossum ondermijnt [*].

De moderator vroeg veel te veel over creationisme, een topic dat helemaal niet aan de orde was. Maar niets over ID, terwijl het toch de ID overtuiging van de promotoren was die tot deze promotie geleid heeft.


Debat tussen Cor Zonneveld en Joris van Rossum Felix Merites Amsterdam.

Het moet 'harpspons' niet 'hartspons' geweest zijn trouwens, wat CZ zei.
http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2228640/Extraordinary-harp-shaped-carnivorous-sponge-discovered-living-Pacific-Ocean-floor.html
via Wikipedia.

[*] 19:37 correctie: 2x  'Cor Zonneveld' vervangen door 'Joris van Rossum'. 

 

Paradiso lezing Marianne Rots over epigenetica

Prof. Marianne Rots, epigeneticus

 

Epigenetica is hot, is nieuw, is spannend, is de toekomst. Genetica is ouderwets, is het verleden. Epigenetica kan aan ieder biologisch en medisch probleem een bijdrage leveren zo niet oplossen. De plechtige openbaarmaking van het menselijk genoom, 'The Book of Life', in 2001 was eigenlijk maar een klein stapje dat nog niet veel concreets opgeleverd heeft. Een beetje overdreven, maar zo is de sfeer die werd opgeroepen door Prof. Rots.

Wat is epigenetica? Ik kan het niet beter onder woorden brengen dan Prof Marianne Rots in de Paradisolezing zondag 26 mei 2013:

"Epigenetica kan worden omschreven als het concert van de genen: sommige genen zijn stil, anderen schreeuwen luid. De symfonie verschilt per celtype (een niercel heeft een andere genen aanstaan dan een levercel) en wordt gedirigeerd door de epigenetica - de overerfbare, maar beïnvloedbare laag van informatie die niet in de volgorde van de DNA bouwstenen zit.
Ondanks dat iedere cel hetzelfde genoom (DNA) heeft, is het epigenoom (alle markeringen op en rond het DNA molecuul) in alle celtypen anders. De markeringen bepalen welke genen actief zijn en welke inactief. Deze epigenetische markeringen worden tijdens de differentiatie op een celtype-specifieke manier aangebracht en vervolgens doorgegeven naar alle dochtercellen (overerfbaar).
In ziekten zijn enkele genen vaak onterecht tot zwijgen gebracht of staan juist ongepast heel hard te schreeuwen.
Epigenetica is overerfbaar maar omkeerbaar en kan dus met geneesmiddelen worden hersteld.
Onderzoek heeft aanwijzingen opgeleverd dat voeding, stress en pesticiden blijvende effecten op een individu kunnen achterlaten in de vorm van epigenetisch markeringen. In tegenstelling tot de genetische bouwstenen volgorde, die vast ligt, kunnen epigenetische eigenschappen weer worden beïnvloed door bijvoorbeeld eigen levensstijl."

Tot zover Marianne Rots. Het is duidelijk dat epigenetica zich niet richt op de klassieke erfelijke ziektes zoals PKU, Duchenne en Huntington. Het zijn ziektes waarbij het gen zelf gemuteerd is. Maar kanker staat des te meer in de belangstelling. Het lijkt er op dat bij kanker genen aan staan die niet aan moeten staan en genen uit staan die niet uit moeten staan. Dat komt door foute epigenetische markeringen. Er bestaan schrijvers en wissers van die epigenetische markeringen. Dat zijn eiwiten. Dankzij het bestaan van die schrijvers en wissers kunnen epigenetici geneesmiddelen ontwikkelingen die aangrijpen op die schrijvers en wissers. En zodoende de juiste genen aan zetten en de juiste genen uit. En zo kanker proberen te bestrijden. Er zijn er al 5 geneesmiddelen op die basis ontwikkeld.

Ik zit nog met een probleem: worden die 250 epigenetische markeringen overgeërfd of gecreëerd tijdens de ontwikkeling? Dit is in essentie de vraag die ik Prof Rots gesteld heb na afloop van de lezing en waarop ik eigenlijk geen bevredigend antwoord heb ontvangen. Het probleem:

1. feit: ieder mens heeft ongeveer 250 verschillende celtypes (dit feit noemde ze in haar verhaal)
2. feit: ieder celtype wordt veroorzaakt door epigenetische markeringen: het epigenoom
3. feit: een epigenetische markering zet sommige genen uit, sommige aan. Genen kunnen niet tegelijk uit én aan staan. Epigenomen sluiten elkaar uit.
4. feit: de mens ontstaat uit één enkele cel. Die ene cel is geen levercel of huidcel. Die ene cel kan niet tegelijk meerdere epigenomen bezitten, want epigenomen sluiten elkaar uit.
5. conclusie: de 250 epigenomen worden gecreëerd tijdens de ontwikkeling.
6. waar komt die informatie vandaan? Dat kan niet uit omgevingsfactoren afkomstig zijn want menselijke lichaamsbouw, organen, celtypes zijn karakteristiek voor de mens.  
7. Mijn slotconclusie: dan blijft er niets anders over dan de primaire dna volgorde aanwezig in de bevruchte eicel. Dus die 250 epigenomen worden tijdens de ontwikkeling gecreëerd op basis van het primaire genoom (de base volgorde). Hoe dat precies gebeurd is nog niet opgehelderd. Dit kan voorlopig alleen bepaald worden in proefdieren want menselijke bevruchte eicellen opofferen voor onderzoek zal ethisch niet mogen.

Ik kreeg sterk de indruk dat Marianne Rots het niet eens was met mijn conclusie. Haar tegenwerping was: maar U gaat er van uit dat alléén de primaire dna volgorde wordt overgeërfd, en dat is niet zo. Er worden ook epigenetisch markeringen geërfd. Maar dat is een vaag en ontwijkend antwoord. Welke epigenetische markeringen? Zijn er dan 250 epigenomen aanwezig in de bevruchte eicel?

Postscript 

7 juni

Conclusie:
Genetica en Epigenetica behoren geen concurrenten te zijn! Zeker niet omdat er verschillende academische disciplines of onderzoeksgroepen of tijdschriften of boeken zijn die zo heten! Zij vullen elkaar aan. Ze bestaan naast elkaar. Onder bepaalde omstandigheden zijn genetische invloeden dominant over epigenetische invloeden, onder andere omstandigheden is het omgekeerde het geval. 

Vorige posts over epigenetica

Epigenetica is geen bedreiging voor neoDarwinisme! 8 april 2010