Hij legt het uit aan middelbare scholieren. Daardoor is het uitzonderlijk goed leesbaar, komen er geen jargon, academische muggenzifterij, hoogstandjes, of stokpaardjes in voor. Wat mijn aandacht van begin af aan vasthield was de manier waarop hij filosofie definieert:
" ... filosofie
is een bezigheid van mensen die vragen bestuderen waar wetenschappers geen raad mee weten."
Leuk! Tussen de regels door zegt hij veel over wetenschap. Daarom is zijn verhaal relevant voor mijn blog. De slotparagraaf lees ik als een beginselverklaring van Wetenschap, Rationaliteit, en Verlichting:
"... je verantwoordt elke stap in je betoog door deugdelijke en krachtige argumenten te geven (je neemt nooit en dan ook nooit zomaar iets aan); je verwijst op een deskundige manier naar het werk van andere filosofen: je vindt het wiel niet voor de tweede maal uit ...
Lees het blog! Ik geef een paar korte kanttekeningen.
De relatie wetenschap - filosofie:
Historisch gezien is de wetenschap een afsplitsing van de filosofie [1]. Wetenschap houdt zich bezig met de vragen die door waarneming en experiment zijn op te lossen. Filosofie houdt zich daar niet mee bezig. Wat opvalt: zijn definitie van filosofie is negatief. Het zegt met welke vragen filosofie zich niet bezighoudt. Waarom is dat zo geformuleerd? Je zou filosofie toch positief kunnen definieren? (vragen over moraal, ethiek, etc.). Verder: heb je met het verbannen van waarneming en experiment niet een zeer succesvolle methode de deur uit gedaan?
Voortbordurend op die negatieve definitie, schrijft de filosoof: "Onze wetenschappers zijn vandaag de dag niet bij machte om alle vragen te beantwoorden", dan vraag ik mij af: kunnen filosofen dat wel? Hoe doen ze dat dan? Wat voor antwoorden krijg je dan? De filosoof zegt daar in paragraaf 3 iets over.
Hier volgt een positieve definitie van filosofie. De filosoof schrijft: "Levensbeschouwelijke vragen zoals ‘wat moet ik met mijn leven doen’, ‘wat wil ik bereiken’, ‘hoe word ik gelukkig’ en ‘wanneer is mijn leven zinvol’ zijn goede voorbeelden van vragen die je alleen kunt oplossen door erover na te denken", dan vraag ik me af: OK, maar kunnen filosofen onderling overeenstemming bereiken over de antwoorden? (consensus)
Het volgende spreekt me erg aan, en associeer ik met Rationaliteit, Wetenschap Waarheid, Eerlijkheid, Verlichting:
"Voorts zal een
goede filosoof bij elke bewering en bij elke stap in zijn betoog goede argumenten moeten leveren. Hij zal
altijd moeten zeggen waarom hij iets
beweert of veronderstelt. In een goed filosofisch werk mag je nooit en dan ook nooit
zomaar iets zeggen."
Dit geldt natuurlijk net zo goed voor een wetenschappelijk betoog. Denk bijvoorbeeld aan Darwin's Origin of Species, wat hij typeerde als 'One Long Argument'. Maar het geldt ook in de politiek: politieke maatregelen moeten goed onderbouwd zijn. Dat is belangrijk voor een democratische en rechtvaardige maatschappij.
De filosoof schrijft: "Wie géén argumenten geeft voor zijn betoog is bezig met letterkunde". Ik voeg daar aan toe: of met religie (of is dat hetzelfde?). De Bijbel is geen boek met filosofische betogen, terwijl het daar bij uitstek om levensbeschouwelijke en morele vraagstukken zou gaan. Als vele gelovigen de Bijbel gewoon als autoriteit accepteren, zondigen ze tegen de grondregels van goede filosofie [2]. De essentie van de filosofische methode: "nieuwsgierigheid, goede
redenen geven en goede vragen stellen" zul je niet in de Bijbel aantreffen. Dat drietal definieert ook een goede wetenschapper! Een overeenkomst tussen de filosoof en de wetenschapper. Nog een overeenkomst: " Filosoferen
doe je, tenslotte, ook door te putten uit het werk van andere filosofen". Ook wetenschappers bouwen voort of reageren op wat andere wetenschappers hebben gedaan.
Het aardige van zijn blog zijn zaken als: de overeenkomsten en verschillen van filosofie en wetenschap. En wat hij niet noemt: het grote filosofische gebrek van geloof in het algemeen en in het bijzonder het Bijbelse Christendom en andere godsdiensten gebaseerd op heilige boeken [2].
Tenslotte: voor mij zou de maatschappij er beter op worden als overheid en bedrijfsleven [3], in feite iedereen in de samenleving, zich aan de regels van fatsoenlijk redeneren hielden en toepassen in hun leven [4]. Voor mij zou de maatschappij er stukken leefbaarder op worden. Ik zou mij een stuk minder ergeren aan de politiek. Voor mij is een maatschappij waar willekeur en irrationaliteit heerst, onleefbaar.
De ideale filosofie zoals neergezet door de Filosoof is méér dan een uiteenzetting van wat filosofie is. Het geeft een uiterst waardevol ideaal om naar te leven. Er is niets beters. En het valt samen met het wetenschappelijk ideaal. In feite is natuurwetenschap een concretisering, een toepassing van het filosofisch ideaal: accepteer alleen feitelijke claims als ze door feiten onderbouwd zijn!
Noten
- Je kunt dat bijvoorbeeld nog zien aan de naam 'Philosophical Transactions of the Royal Society'. Dit wetenschappelijke tijdschrift bestaat nog steeds. Indertijd bevatte het ook al 'natural history' artikelen.
- “God is de Schepper van de aarde en alles wat daarop leeft, inclusief de mens. Voor wie de Bijbel serieus neemt, valt daar niet aan te tornen.”
“De wetenschap overboord gooien lijkt geen alternatief, de autoriteit van de Bijbel wegdoen ook niet.” (hier) - Gisteren werd bekend dat Volkswagen doelbewust op een uitzonderlijk misleidende, criminele manier het testen van de werkelijke uitstoot van schadelijke gassen (stikstofverbindingen) gefrustreerd heeft, daarmee de officiële instanties bedrogen heeft, en ook alle klanten die dachten een schone dieselauto gekocht te hebben, en bovendien de gezondheid van miljoenen benadeeld heeft. (nos)
- Als mensen zuiver zouden redeneren en zouden luisteren naar elkaars argumenten dan zou de Rijdende Rechter niet nodig zijn om burenruzies op te lossen!
Waarschuwing voor nieuwkomers op dit blog: helaas zijn de meeste comments onder deze post off-topic, dwz gaan niet over het onderwerp Filosofie als ideaal.
