Thermodynamic Dissipation Theory of the Origin and Evolution of Life by Karo Michaelian. A review by Gert Korthof.

Karo Michaelian
'Thermodynamic Dissipation Theory
of the Origin and Evolution of Life',
12th printing, March 2017

What if somebody told you that a deadly substance such as radioactivity or UV light  actually was involved in the origin of life? 

We all know that a small amount of UV-C light could instantly kill most present day micro-organisms and viruses [27, 32, 37]. We all know that the ozone shield is vitally important to life because it absorbs biologically harmful ultraviolet (UV) radiation from the sun [24]. We all know that melanin in our skin absorbs the energy of UV light and shields our cells from the radiation’s harmful effects [31] (Photoprotection). Geneticists know that Ultraviolet light can damage DNA [25,26,36]. If we know all this, how on Earth could somebody think that UV light plays a role, let alone a key-role, in the origin of life? You probably think such a person is ignorant or a genius.

There is such a person in Mexico. It is physicist Karo Michaelian. He called his theory Thermodynamic Dissipation Theory of the Origin and Evolution of Life. His view of life is a radical new theory about life and evolution based on the theory of dissipative systems. A dissipative system is a thermodynamically open system which is operating far from equilibrium in an environment with which it exchanges energy and matter. Examples of dissipative systems are hurricanes and living organisms. I am intrigued. I want to know more about it. Even if the theory only partially solved the origin of life, it would be a great contribution to science.

UV-resistant RNA and DNA

Michaelian applies the theory of dissipative systems to the origin of life with interesting results. He points out that [1] both RNA and DNA are exceptionally strong absorbers and extremely rapid dissipaters of ultraviolet light UV-C (230–290 nm) [2]. They do this within a picosecond, which is extremely fast (one millionth of one millionth of a second). There are no known other biotic or abiotic molecules that have this property, he claims. UV-C light from the sun could have penetrated the prebiotic atmosphere 4 to 2.5 billion years ago. The reason is that the ozone-layer (ozone shield) did not exist at the time [3], so UV-C light could not be absorbed by the ozone layer. This is before the origin of life. So, Michaelian suggests that DNA and RNA have those exceptional properties because they could resist the UV-C light of those days. In other words: DNA and RNA (especially the 5 bases) were thermodynamically selected. They were stable under those harsh conditions. If DNA and RNA have indeed those properties it makes sense that they were selected. Not only DNA and RNA: "There are also many other vestiges remaining in the fundamental molecules of life pointing to a UV-C environment at, or very near, the beginnings of life which would also have to be considered as mere accidents or coincidences..." (p. 307). This all makes sense and this is one of the potential valuable contributions to the Origin of Life field [28].

So, the explanation of why DNA has been 'chosen' as the hereditary molecule, is that it has been thermodynamically selected at a time 4 to 2.5 billion years ago. A relic of the past. This seems plausible because all molecules of those days must necessarily have been very resistant to UV light. One cannot call it natural selection, because we are talking here about non-living non-reproducing molecules. I guess other molecules were destroyed, but Michaelian does not tell us much about what happened for example with amino acids, peptides, proteins, lipids, sugars, etc. in those days.

Now we have short sequences of DNA or RNA. But that is not life. DNA should be replicated. Michaelian has ideas about that too ('Ultraviolet and Temperature Assisted Replication'). Still, this does not amount to life. But all other Origin of Life researches face the same problem. Michaelian is not the only scientist claiming a role for UV light.  John D. Sutherland reports that his team created nucleic acid precursors starting with just hydrogen cyanide (HCN), hydrogen sulfide (H₂S), and ultraviolet (UV) light [4]. I don't know what the specific role of UV is in their scenario.

I am not an expert on these matters, so I have to rely on the opinion of Origin of Life researchers. I found a few isolated remarks which seem to support Michaelian. For example Koonin et al (2006): "... suggest that photosynthesis originated in the cyanobacterial lineage under the selective pressures of UV light and depletion of electron donors". That is similar to the main claim of Michaelian. There is a short supporting remark in Leslie Orgel (1973) [5]. I also found an old publication of the famous astronomer Carl Sagan [38]. However, these are a few isolated remarks [39]. Almost universally, when in the Origin of Life and evolution literature UV light or the ozone layer is mentioned, UV light is harmful. For example: "the damaging effects of solar UV, which was orders-of-magnitude stronger in the absence of the ozone shield than it is now" (source). And: "Skin cells that produced a pigment called melanin were advantaged because melanin is a natural sunscreen; it absorbs the energy of UV light and shields cells from the radiation’s harmful effects." ( source ).
Famous origin-of-life researcher Cairns-Smith wrote: "It is being realised too that ultraviolet sunlight is even better at destroying middle-sized organic molecules than at making them" [6]. On the other hand, if UV creates ozone O3 from O2 that seems to be a creative process. Maybe that is a clue [17].

UV induces thymine dimer lesion in DNA ©wikipedia

Returning to our remarks at the beginning of this blog. How is it possible that DNA and RNA are UV-resistant and yet are damaged by UV? It still remains puzzling that UV light causes mutations [22], [23], causes skin cancer [7], [20], skin aging [33] and is widely used as an sterilization method (anti-bacterial, anti-viral [29]), is implicated in mass extinctions [8], and at the same time  –according to Karo Michaelian– is instrumental in the production of the first molecules of life and at the same time according to mainstream science small amounts UVB radiation help synthesize vitamin D. How does this all fit together? Is it possible that proto-life was not damaged, but life today is damaged by UV? [19].

I would like to see experimental results with UV-C induced DNA and RNA synthesis published in a peer-reviewed scientific journal. Such an experiment would not be too complicated I guess. If successful that would be a major breakthrough in the origin of life field.

 

Poor Photosynthesis

Now the most remarkable claim of all. Applying his theory to photosynthesis: Karo Michaelian observes that photon dissipation into heat accounts for 99,9% of the free energy in sunlight and only 0,1% is used for photo-synthesis (p.70, p.312) [9]. This is a crucial fact in his thinking:

"This represents an extremely poor efficiency for a photosynthetic system that has had the opportunity to evolve for at least 3,500 million years considering that humans have developed systems capable of converting up to 40% of the free energy in sunlight into usable electrical energy within only 40 years of technological innovation." (p.312)

Michaelian concludes from these data that not photosynthesis, but photon dissipation into heat has the highest priority of plant species. It is not natural selection that rewards plant species with the highest photosynthetic efficiency, but it is the law of dissipative systems that selects plants with the highest dissipation [10], [11]. Needless to say this is completely against the common sense and evolutionary biology [12], [35].

His entire argument hinges on the assumption that it is possible to distinguish optimization of biomass production from optimization of the conversion of visible light into infrared light (heat). He claims thermodynamic dissipation is optimized and photosynthesis is not. However, if both processes are necessarily connected, then it is not possible to distinguish between the two, let alone to point to the one that is optimized! I think that they are two aspects of the same process. Two points of view that can not conflict and are both true.
Obviously, Michaelian would counter that the number 0,1% is decisive. It is just too small to be an optimum [18]. But the number alone is cannot be decisive. We need to know whether is physically, chemically and biology possible at all to have a significantly higher efficiency. How can we know this? Comparing photosynthesis with solar panels is certainly no good. The purpose of solar panels is electricity production and nothing else. Plants do not produce electricity. In contrast with solar panels, photosynthesis means synthesis of carbon compounds (sugars) using CO2 + H2O + photons. Solar panels are not in the business of synthesizing carbon compounds. So, that comparison is wrong.

The conclusion that 0,1% is too low, is just as wrong as concluding from the fact that 98% of the human genome is non coding, that the function of the human genome is garbage collection. Or conclude from the high energy consumption of the brain that the purpose of the brain is heat production. Or conclude from the inefficiency of light bulbs and fossil fuel cars that the main purpose is heat production [16].

If the percentage 0,1% is true (it is not: 30), it clearly would be enough for all life on earth. More than 7 billion people and as many of cats, dogs, cattle and wild animals depend on photosynthesis. 

A better idea would be comparing natural photosynthesis with artificial photosynthesis [21].The highest reported efficiency for artificial photosynthesis lab prototypes is 22.4%. However, plants are efficient in using CO₂ at atmospheric concentrations, something that artificial catalysts still cannot perform (wikipedia). (Plants cannot control CO2 in the atmosphere!). So, until now natural photosynthesis still outperforms artificial photosynthesis. 
Even if humans could significantly improve artificial photosynthesis, it would be comparable to improving milk production in cattle. It would not prove that milk production of wild cattle is inefficient. There are evolutionary and ecological reasons for this.

Improving Photosynthetic Efficiency for Greater Yield
source

 

In modern evolutionary theory the definition of fitness is reproductive success. (I will return to that and what Karo Michaelian writes about it in the next blog). If photosynthesis would be the only factor determining reproductive success it is expected to be optimized or even maximized. But photosynthesis is not the only factor. For example Nitrogen availability is an important factor for growth (source). And there are other ways to enhance biomass production. Plants can make few bigger leaves, or many smaller leaves. It at all depends on the design specifications: for a shadow environment or the bright sun? Also CO2 is a limiting factor for photosynthesis and is out of control of a plant. Life history theory aims to explain the facts that different organisms have different strategies for growth and reproduction. Weeds (annuals) have fast growth and short lives, trees have slow growth, live long and invest heavily in non-photosynthetic wood en root system [13]. Bamboo is a famous fast growing plant [14] (whatever the photosynthetic efficiency).

Even if photosynthesis were the only factor in evolutionary fitness, it would not necessarily mean that the efficiency would be high. The reason is that there is enough sunlight. Literally more than enough. Whenever there is more than enough of a resource, there is no reason to have high efficiencies. "Crop leaves exposed to full sunlight absorb more light than they can use. If they can’t get rid of this extra energy, it will actually bleach the leaf. Chemical changes within the leaf allow the excess energy to be dissipated as heat, in a process called non-photochemical quenching (NPQ)" (source). I think this is  an important reason why the efficiency is 'low'. See also: Photo-inhibition, photoprotection.

Thermodynamic Limit. There is an intriguing reason why photosynthesis is not 100% efficient: thermodynamics! (see figure above). There is a Thermodynamic Limit: "At the reaction centers, thermodynamics limit the amount of energy available to do photosynthetic work."! (source), (source). I would like Karo Michaelian's comments! As a physicist he should be able to enlighten us.

Conclusion. The function of photosynthesis is carbon fixation: the most fundamental biological reaction which incorporates carbon atoms into organic molecules starting with carbon dioxide. Without carbon fixation no plants, no animals, no biosphere. We animals cannot live from the sun! We need photosynthesis because of the food it produces for us. We don't care if plants produce entropy when we are hungry. We cannot eat entropy.
However, his thermodynamic view is not wrong. All organisms are open thermodynamic systems that necessarily produce entropy: bacteria, plants and animals. Michaelian unnecessarily claims that Darwinian natural selection contradicts his 'thermodynamic selection', and natural selection should be replaced by 'thermodynamic selection'. More on that in the next blog. In this respect his views are over the top. He pushed it too far. That's a pity.

Michaelian cites another two experiments purportedly proving his theory. The first is 'A maximum hypothesis of transpiration in plants' (ref 392). This won't work in a hot, dry climate because plants would die if the tried to maximize evaporation. Second: 'Inactive Photosystem II Complexes in Leaves' (ref 47). However, the authors of the article conclude: "Although there are two few data to answer the question of whether inactive centers serve a useful role in photosynthesis, for example in photoinhibition, development, or otherwise, ..." (GK: 'two' must be 'too'). So, there is more research required to find out their functions.

In the end reading his book is a pleasure and is not a wast of time. It contains many illustrations, more than 400 notes, a detailed index, glossary and is very cheap for a scientific book. His alternative view of life may be unusual, even weird, it highlights facts which are not yet well explained by Darwinian theory such as why plants devote resources to the synthesis of reaction centers that apparently do not contribute to carbon fixation (p. 312) and the red-edge effect. I was not familiar with these facts.

Genetically modified plants are better able to make
use of the limited sunlight available when
 their leaves go into the shade (source)

Others about Dissipative Systems and Life

To my surprise physicist Jeremy England [34] said "when a group of atoms is driven by an external source of energy (like the sun or chemical fuel) and surrounded by a heat bath (like the ocean or atmosphere), it will often gradually restructure itself in order to dissipate increasingly more energy". This is the same idea as Michaelian.

Also to my surprise Eric Schneider and Dorion Sagan (2005) Into the Cool use often the same idea and wordings as Karo Michaelian. This one is beautiful:

"Go out and observe trees, and you will see living dissipative systems stretching skyward to capture available solar energy. ... This process is the result of the thermodynamic imperative to degrade the quality of the incoming solar energy as completely as possible." "Plants are perhaps the most advanced instrument yet evolved for degrading incoming solar radiation." (p.220).

Michaelian certainly would agree.

Postscript: 100% quantum efficiency

"Photosynthetic light harvesting can achieve a quantum efficiency that approaches 100% (that is, the conversion of 100 photons of light into 100 chemically available electrons), and yet it displays notable robustness in the face of ever-changing external light conditions. (...) revealed the first hints of a simple, seemingly universal set of rules that define the robustness of natural light harvesters. These rules should inform the design of future solar technology." Science  26 Jun 2020

So, humans can learn from a 3,5 billion year old invention called fotosynthesis! Quite the opposite of what Karo Michaelian claims!

 

PART 2:

Review of Karo Michaelian's Thermodynamic Dissipation Theory. Darwin and Natural Selection

Review of Karo Michaelian's Thermodynamic Dissipation Theory, PART 2. Darwin and Natural Selection, 16 May 2018

Notes

1. He points out that: See wikipedia article 'Abiogenesis'. The wording, the language, the style of the section 'Thermodynamic dissipation' are the same as in Karo Michaelian's book. So, probably Karo Michaelian wrote that section. It is a summary of the theory that only its author could have written. Or: it is a copy&paste work of somebody else.
2. UV-C: Today UV light is used to kill bacteria! See: wikipedia article Ultraviolet germicidal irradiation and Germicidal lamp.  On the wikipage DNA there is nothing about DNA's exceptional resistance to UV-C. On the contrary: wikipedia tells us that UV-B damages DNA and causes mutations.
3. Ozone layer appeared when oxygen levels were high enough (Great Oxygenation Event)
4. Common origins of RNA, protein and lipid precursors in a cyanosulfidic protometabolism Nature Chemistry volume 7, pages 301-307 (2015)
5. L.E. Orgel (1973) The Origins of Life,  p. 117: "However, it has been shown that if hydrogen sulfide or formaldehyde were present in sufficient quantities in the atmosphere, they could have absorbed a much larger amount of ultraviolet energy and made it available for the synthesis of organic compounds." but also here: "ozone absorbs ultraviolet light strongly ... otherwise men would be subjected to very harmful doses of ultraviolet light."(p.117). There there seems to be universal agreement  (1) there was no ozone layer at the origin of life, (2) UV light was hitting the earth surface, (3) UV is harmful. (added 2 May 2018)
6. A. G. Cairns-Smith Seven clues to the origin of Life, 1985, p. 42.
7. "No type of UV radiation has been shown to be safe – cancers have developed after exposure to UVA (alone), UVB (alone), and UVC (alone)." Source: Does UV radiation cause cancer? from the website www.cancer.org of the American Cancer Society. So, this is a serious source. Further, see the website of the Skin Cancer Foundation: UVC isn't a concern for skin cancer.
8. See chapter 4: An ancient ozone catastrophe? in: David Beerling (2007) The Emerald Planet. (my review).
9. p.70: KM quotes the lowest Photosynthetic efficiency. But it ranges from 0,1% – 1% to 2% (crops). Nonetheless: it seems to be low. KM emphasizes that everybody ignores this fact (p. 283). This is not true: "a surprising small amount of that energy is turned photosynthetically into biomass." (Eric Schneider, Dorion Sagan (2005) Into the Cool, p.221) however these authors don't draw very dramatic conclusions from this fact.
10. "Instead, if plants and other photosynthetic organisms have evolved to optimize dissipation rather than photosynthesis ...". (page 234).
11. Plants could not exist without carbon fixation. If carbon fixation is against universal law of dissipation-maximization then photosynthesis could not have originated in the first place.
12. The 'purpose' of photosynthesis is the synthesis of carbon-compounds as glucose and ATP. Carbon-based life could not exist without photosynthesis.
13. Photosynthetic efficiency is not a fixed number. For example the photosynthetic efficiency  of oak forests drops from 1.5% - 1.7% at ages between 20 - 40 years to 0.4% at the age of 200 years (Schneider and Sagan, 2005, p.221).
14. Growth pattern and photosynthetic activity of different bamboo species growing in the Botanical Garden of Rome.
15. The tile of this blog 'The Origin of Species by Means of Thermodynamic Selection' is of course a paraphrase of Darwin's 'On the Origin of Species by Means of Natural Selection'.
16. added May 2 2018: I couldn't believe when I first heard that the fuel efficiency of a fossil fuel car was only 25%! An invention some 100 years on the market! 
17. remark added May 2 2018
18. If you believe in intelligent design: the extremely low efficiency of photosynthesis is an insult to the Creator. Creation is perfect. So, it must have happened right after the fall. Before the fall plants had a maximum efficiency only constrained by the laws of physics. (added 3 May 2018)
19. In an email 17 May 2018 Karo Michaelian wrote: "in the book I do in fact "explain why in contrast to mainstream opinion UV is not harmful". I do that particularly in sections 4.2 (Of Pigments and Protectionism) and 19.13 (Pigments Provide Protection) and in many other places throughout the book."  [added 17 May 2018] 
20. "By 1964, the biologists Robert Painter and Ronald Rasmussen had discovered that UV irradiation of mammalian cells led to a phenomenon that they interpreted as excision repair" (Nature, 31 May 2018). See also: UV-sensitivity disorders, Photosensitivity, Cockayne syndrome,  Xeroderma pigmentosum (= inability to repair damage caused by ultraviolet (UV) light). [added 31 May 2018]
21. I blogged earlier on the efficiency of photosynthesis: Bas Haring over de inefficiëntie van fotosynthese (4) in which I discuss Robert E. Blankenship et al (2011) Comparing Photosynthetic and Photovoltaic Efficiencies and Recognizing the Potential for Improvement, Science 13 mei 2011. [added 7 Jun 2018]
22. There is too much literature on cellular responses to ultraviolet-C radiation to summarize here. For example: p53 becomes activated in response to myriad stressors, including but not limited to DNA damage (induced by either UV, IR, or chemical agents such as hydrogen peroxide). [17 Oct 2019]
23. Lethal and Sub-lethal Effects of UVB on Juvenile Biomphalaria glabrata (Mollusca: Pulmonata). UVB (290–320 nm). Wild-type (pigmented) snails are less susceptible to lethal effects of UVB than albino snails. [23 Oct 2019]
24. "Some of the most notorious are the chlorofluorocarbon (CFC) coolants used for refrigeration and foam production. These destroy the ozone layer, the shield that protects life on Earth from damaging ultraviolet light." The chemists policing Earth’s atmosphere for rogue pollution, Nature, 22 Jan 2020. 
25. Antonio Conconi, Brendan Bell (2017) The long and short of a DNA-damage response, Nature volume 545, pages165-166 (2017): "Ultraviolet light can damage DNA, triggering a general shutdown of gene transcription – yet some genes are activated by UV light." Added: 26 Mar 2020. 
26. "The coronavirus, 2019-nCoV is sensitive to ultraviolet rays and heat" from: General questions COVID-19. Prevention and Control. 13 Apr 2020
27. "Far-UVC, which has a very short wavelength, cannot reach or damage living human cells. But the narrow band wavelength can still penetrate and kill very small viruses and bacteria floating in the air or on surfaces." quoted from: Carla Cantor Could a New Ultraviolet Technology Fight the Spread of Coronavirus? Columbia University in the City of New York, April 21, 2020
28. In 2020 researchers "identified a network of reactions promoted by ultraviolet light that resulted in the synthesis of two of the standard nucleosides found in RNA: uridine (U) and cytidine (C), which are collectively known as pyrimidines." Furthermore, UV has a role in "producing only the biologically relevant isomers of the purines." from: How DNA and RNA subunits might have formed to make the first genetic alphabet, Nature 3 Jun 2020
29. Researchers compared influenza rates in patients in TB buildings with and without UV lights during the 1957-58 pandemic. In the rooms without UV, 19% got the flu; in rooms with UV lights only 2% became infected. Michael Greger (2020) How to survive a pandemic. page 726/2247. [20 Jun 2020]
30. In: Optimizing Antenna Size to Maximize Photosynthetic Efficiency: "The theoretical upper limit for the operational efficiency of plant photosynthesis has been estimated from a detailed stepwise analysis of the biophysical and biochemical subprocesses to be about 4.6% for C3 and 6.0% C4 plants. (These estimates assume a leaf temperature of 30°C and an atmospheric [CO2] of 387 ppm and were calculated relative to the full solar spectrum at the earth’s surface. These efficiencies would be slightly more than double if calculated relative to only the photosynthetically active radiation [i.e. 400–700 nm.]." that would be: 9.2% and 12.0% respectively. Karo does not mention these numbers. He sticks to 0,1%! That is up to 120 times lower! 25 Aug 2020 
31. "The epidermis is the skin’s outermost layer. Just 0.1 millimetres thick, the epidermis is battered by mutation-promoting ultraviolet rays over a person’s lifetime, and is the origin of the vast majority of skin cancers". Seeds of cancer in normal skin, Nature 07 October 2020 
32. New species of water bear uses fluorescent ‘shield’ to survive lethal UV radiation, Science 13 Oct 2020. "a germicidal UV lamp dose of 1 kilojoule per square meter killed bacteria and roundworms after just 5 minutes"  "It’s likely, scientists say, that the tardigrades evolved fluorescence as a means to tolerate the high doses of UV typical for hot summer days in southern India."
    13 Oct 2020
33. Photoaging is a term used for the characteristic changes to skin induced by chronic UVA and UVB exposure, see wikipedia article: Photoaging 16 Oct 2020
34. Jeremy England has now published about this: 'Every Life is on Fire. How Thermodynamics Explains the Origins of Living Things' 92020), Basic. 8 Nov 2020 
35. However, an article 'Soybean photosynthesis and crop yield are improved by accelerating recovery from photoprotection' Science 19 Aug 2022 writes: "Plants protect themselves from too much sun by dissipating excess light energy."  and: "Crop leaves in full sunlight dissipate damaging excess absorbed light energy as heat. This protective dissipation continues after the leaf transitions to shade, reducing crop photosynthesis." So, plants adjust photosynthesis and dissipation according to light intensity. The study proves this adjustment is under genetic control. Karo views plants just as dead things. 19 Aug 2022. 
36. Aziz Sancar - investigating how cells repair UV damage by Nobel prize organization. 2015. "The molecular machinery that excises UV damage from human DNA is more complex than its bacterial counterpart but, in chemical terms, nucleotide excision repair functions similarly in all organisms."
37. "In her first experiment as a graduate student, Evelyn set out to generate mutations by treating E. coli strain B with ultraviolet light (UV). There was no previous information on the UV sensitivity of E. coli, so she selected a relatively high dose, which killed all but four colonies of cells." She demonstrated that the E. coli B/r strain was resistant to both UV and x-rays. Evelyn M. Witkin (1921–2023), Science 7 Sep 2023 [8 Sep 2023]
38. Carl Sagan (1973) Ultraviolet selection pressure on the earliest organisms, Journal of Theoretical Biology Volume 39, Issue 1, April 1973, Pages 195-200. [11 Mar 2025]
39. Later I found that "Sutherland's team reports that it created nucleic acid precursors starting with just hydrogen cyanide (HCN), hydrogen sulfide (H2S), and ultraviolet (UV) light. " Robert F. Service (2015) Researchers may have solved origin-of-life conundrum, Science 16 Mar 2015   [7 June 2025]
    
     

Finetuning versus de tweede hoofdwet van de thermodynamica. Klaas Landsman (3)

relatie Finetuning ... Life ...
... Second Law of Thermodynamics

Vraagje: is de Tweede Hoofdwet van de Thermodynamica ('Second Law of Thermodynamics') strijdig met Finetuning for Life? Om die vraag te beantwoorden moeten we eerst een andere vraag stellen: is het verschijnsel leven strijdig met de tweede hoofdwet?
Voor zover ik weet zijn finetuning en de 2e hoofdwet niet eerder met elkaar in verband gebracht. Klaas Landsman (zie vorige blogs) heeft het ook niet gedaan [5]. En ik heb het ook niet in de literatuur gevonden.

Tweede hoofdwet strijdig met leven of niet?

Finetuning is: de fundamentele fysische constanten hebben zodanige waardes dat chemie en leven mogelijk zijn. Dat is weinig controversieel. Dat is een onmiskenbaar feit. Prima! Maar, het is óók zo dat de 2e hoofdwet noodzakelijkerwijs voortvloeit uit de aard van diezelfde materie die gefinetuned zou zijn voor leven. En die 2e hoofdwet zegt:

"De entropie (wanorde) van het heelal neigt naar een maximum".

of:

"Orderly things tend to become disordered over time"
                       (David Deamer, 2011, First Life, p.99)

Voorbeeldje: doe een theezakje (inkt, zout, suiker) in een kopje water. Eerst zijn de toegevoegde moleculen geconcentreerd in 1 locatie, en vrij snel spreiden ze zich uit over het beschikbare volume met als eindresultaat een homogene vloeistof. Bovendien neemt het vrij snel de omgevingstemperatuur aan. Dat is de tweede hoofdwet. Als dat de tweede hoofdwet is, dan hebben we een probleempje. 

Kijken we naar de definitie van het leven:

"Living systems are able to establish order within a chaotic world and perpetuate that order as long as energy is available for resisting the inexorable tendency toward increased entropy.
Dirk Schulze-Makuch, Louis Irwin (2006) Life in the Universe, p.16) (inexorable = niet te stoppen).

NB: dit is geen selectief citaat of controversiële definitie. Ik heb vele definities van 'leven' vergeleken [4], ze komen allemaal op hetzelfde neer. Veel definities leggen andere accenten (zoals het belang van DNA, eiwitten, membraan), maar geen enkele is in strijd met bovenstaande definitie. De definities zijn afkomstig van onderzoekers in het Origin of Life / Astrobiology gebied, die zich niet bezighouden met finetuning for life.

Conclusie: het leven gaat 'tegen' de 2e hoofdwet in. Oorzaak: het leven is een onwaarschijnlijke, en complexe structuur die niet zou kunnen bestaan als er niet voortdurend energie aan toegevoegd wordt [11]. Het leven is een pannetje met water dat kokend gehouden wordt op een vuurtje (=energie). Het leven is een systeem dat niet in evenwicht is met zijn omgeving ('Non-Equilibrium Thermodynamics'). Een warmbloedig dier is een uitstekend voorbeeld daarvan. Als een lichaam koud aanvoelt en niet meer beweegt: bel 112. Niet levende dingen zijn typisch in thermodynamisch evenwicht met hun  omgeving. Ze hebben dezelfde temperatuur als hun omgeving.
Paul Davies bracht het heel fraai onder woorden: life is against the tide [5]. Het leven is tegen de stroom in roeien. Geen enkele auteur ontkent dit aspect van het leven.

Let op: het leven is niet letterlijk strijdig met de 2e hoofdwet, want anders zou de 2e hoofdwet gefalsifieerd zijn! [3]. Fysici zouden je uitlachen. De tweede hoofdwet is heilig. Het leven is 'strijdig met' de 2e hoofdwet net zoals het in de lucht hangen van een helikopter 'strijdig is' met de wet der zwaartekracht. Als de brandstof op is, volgt neerstorten en de dood. Net als het leven. Het leven 'omzeilt' de 2e hoofdwet door slimme trucs.
Natuurkundigen lossen deze 'strijdigheid' op door te zeggen: het leven is een open thermodynamisch systeem omdat het energie importeert en afvalstoffen exporteert. De 2e hoofdwet is  van toepassing op gesloten systemen. Natuurkundigen hebben het probleem opgelost, de 2e hoofdwet blijft geldig.

Against the tide

Toch blijft er een ongemakkelijk relatie bestaan tussen de tweede hoofdwet en het leven. In bovenstaande definitie van het leven zien we: "resisting the tendency toward increased entropy"; het leven biedt weerstand tegen degradatie. Als je goed kijkt naar verschillende auteurs dan zie je dit idee steeds terugkomen.
We weten allemaal dat we moeten blijven eten om in leven te blijven [15]. We doen ons hele leven niet anders. Dat is 'natuurlijk'. Dat is normaal. Dat is leven. Dat is biologie. Maar als je nadenkt over hoe de fysische natuurwetten in elkaar zitten: is dat wel zo natuurlijk? Uit fysisch oogpunt is het leven juist onnatuurlijk. Had de fysica niet anders gekund? Is de tweede hoofdwet noodzakelijk? Zijn er in andere universa misschien levende wezens die niet hoeven te eten? [9]. Dat gaat mijn kennis te boven.

Leven dankzij de tweede hoofdwet?

Eerlijkheidshalve moet ik melden dat er ook wetenschappers zijn die menen dat er een harmonie is tussen het leven en de tweede hoofdwet. Dat zou ook onze kijk op finetuning drastisch kunnen veranderen.

Thermal imaging. Zoogdieren zijn warmer dan hun omgeving
youtube

Het idee is dat het leven energie degradatie [6] versnelt. Dus in dezelfde richting werkt als de tweede hoofdwet. Dat doen ze door warmte uit te stralen. Fysisch: het leven is een dissipatieve structuur. Door dissipatie van warmte neemt de entropie van het heelal sneller toe dan zonder leven. Er zijn meerdere auteurs die soortgelijk opvattingen verkondigen [1], [13], [14]. 

Echter, warmte afgifte is een passief proces, terwijl energie opname een actief proces is (eten). De gebraden duiven zullen u niet in den mond vliegen. Levende wezens kunnen warmte afgifte wel beïnvloeden: kleiner of groter maken. Ze zullen hun warmte afgifte nooit maximaliseren. In tegendeel. Warmbloedige dieren hebben eindeloos veel mechanismen ontwikkeld om warmteafgifte te beperken: vacht, vet, veren, winterslaap. Energie is niet gratis, niet onbegrensd en niet permanent aanwezig. Dus, er is concurrentie voor energiebronnen. Dat is de struggle for life. Zonder dat zou evolutie misschien wel tot stilstand komen! [16] Bovendien, de opname van energie (voedsel) mag niet te lang onderbroken worden, anders sterf je.

Jeffrey Wicken beweert zelfs dat het leven dankzij de tweede hoofdwet bestaat! [7]. Dat gaat ver. Te ver? Eric Schneider omschrijft het zo: organismes verbruiken energie waardoor de entropie (= nutteloze warmte, wanorde) in het heelal toeneemt [8] en dat is precies wat de tweede hoofdwet voorschrijft. Dus ook hij zegt dat leven bestaat dankzij de tweede hoofdwet. Mijn bezwaar: welk voordeel heeft een organisme er aan om de entropie in het heelal te vergroten? Organismes streven er in het algemeen naar om rond te komen met zo weinig mogelijk energie, dus om energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken [12]. Men moet oppassen een neveneffect (energieverbruik) voor een hoofdeffect aan te zien [13]. Tweede bezwaar: waarom gaan organismes eigenlijk dood? Als je dood bent kun je de entropie van het heelal niet meer vergroten [17]. Derde bezwaar: alle dieren eten andere dieren of planten. Daarmee beëindigen ze andere levens. Andere dissipatieve structuren!

De ambivalentie van het leven

Niemand heeft de dubbelrol van het leven expliciet aan de orde gesteld. Enerzijds creëert het leven orde, want het leven is orde en anderzijds produceert het leven wanorde omdat het orde en energie uit de omgeving omzet in wanorde en die dumpt in de omgeving. Populair gezegd: het lichaam is een zeer complexe structuur die ongestructureerde poep produceert. Dus je kunt concluderen dat het leven zowel meewerkt aan de 2e hoofdwet, als de 2e hoofdwet tegenwerkt [10].

Fine tuning?

Dit alles overziend: is het heelal gefinetuned voor het leven? Het leven is: hier heb je een kano en een peddel, en je mag tegen de stroom op peddelen. Als je te langzaam peddelt stort je met kano in een afgrond van 100 meter. Dood. Naar mijn smaak is dat niet een bio-friendly cosmos! Een optimist zegt: als er geen stroom is kun je ook niet tegen de stroom in peddelen. Dit heelal is het best mogelijke heelal.

Maar zelfs als er geen alternatief voor de tweede hoofdwet mogelijk is in een multiversum, blijven we zitten met een compromis. Het heelal is niet ideaal voor het leven. Bewijs: als je niet eet ga je dood. Plus: eten is doden. Wat een drama! Wie heeft dat verzonnen? Zelfs auteurs die de harmonie verdedigen schrijven verderop dat het leven de tweede hoofdwet moet weerstaan ('resisting').
Dus, ik kan met de beste wil ter wereld niet zeggen dat het heelal optimaal en compromisloos gefinetuned is voor het leven. En dan heb ik het nog niet eens gehad over het ontstaan van het leven! Als het ontstaan van het leven en fluitje van een cent was, als er overal in het heelal spontaan leven zou ontstaan, dan zou dat beter passen bij een heelal dat gefinetuned was voor het leven. Hoezo: speciale condities voor het ontstaan van leven? Hoezo een planeet in de habitable zone? Zijn andere planeten in het gefinetuned heelal ongeschikt voor leven?

 

Vorige blogs

• Klaas Landsman (2). Het zgn. fine-tuning for life argument
• Over het boek Naar alle onwaarschijnlijkheid. Toeval in de wetenschap en filosofie van Klaas Landsman (1)

 

Noten

1. Rod Swenson geciteerd in Lynn Margulis, Dorion Sagan (1995) What is Life? p.16. Rod Swenson: "...because it is through ordered, dissipative systems that the rate of entropy production in the universe  is maximized." [1]. Maar ever verder: "Life must maintain itself against the universal tendency of heat to dissipate with time." (p.86) en: [animals] make wast of useful energy ..." (p.151). Rod Swenson ziet leven als doelgericht omdat het helpt om het universum als geheel grotere entropie te krijgen!
2. In de Westerse wereld kennen we geen honger meer, daardoor is de 2e hoofdwet ook een ver van mijn bed show. Maar vroeger en in Afrika is er nog steeds hongersnood, dus confrontatie met de 2e hoofdwet.
3. Schrödinger paradox (p.7 Schneider): het leven is ogenschijnlijk in strijd met de tweede hoofdwet.
4. In mijn review van Tibor Gánti staat een lijst van 27 definities van leven. Hier is er nog een: "Associated with self-replicating far-from-equilibrium systems is an energy requirement. There is a constant thermal degradation, driven by the second law of thermodynamics, toward equilibrium that must be countered by the expenditure of work. Thus, there is the requirement of a proper energy source and the ability to convert that energy into a form that is useful in maintaining the structure and synthesizing similar structures." Harold Morowitz (1999) 'A Theory of Biochemical Organization, Metabolic Pathways, and Evolution', Complexity pp 39-53.
5. Ook fysicus Paul Davies (2006) The Goldilocks Enigma - Why is the Universe Just Right for Life? (gaat dus over finetuning) behandelt niet de mogelijke problemen die de tweede hoofdwet op kan leveren voor het leven. Echter in The Fifth Miracle (1999) legt hij op fraaie wijze uit dat leven en de tweede hoofdwet niet strijdig zijn. Maar de titel van Chapter 2: 'Against the tide' spreekt voor zich (tegen de stroom in!). Dus als hij met finetuning bezig is vergeet hij dat het leven against the tide is! Toeval?
6. Robert Hazen (2005) Genesis, The Scientific Quest for Life's Origin, p.13-14.
7. "Wicken (1987) who dares to claim that it is only because of the second law of thermodynamics that life exists at all."; "Wicken persuasively argued that the second law is not just compatible with life but instrumental in its origin and evolution." (Eric Schneider, Dorion Sagan, 2005, p.105.)
8. Eric Schneider, Dorion Sagan (2005) Into the Cool: "In using up energy, in performing work, they perform a natural function: the production of entropy mandated by the second law (p. xv). Schneider gaat zover als: "Life as a manifestation of the second law of thermodynamics". Dat gaat wel wat ver, want leven zelf is orde. En: "They don't just obey that law, they actively enhance its operation. (p.xv); "accelerate the natural production of entropy.". En: "Life not only does not contradict the second law but exists because of it." (p.330 Schneider). Dat gaat te ver naar mijn smaak.
9. Adam en Eva plukten vruchten in het paradijs. Dat bewijst dat je zelfs in het paradijs moet eten om in leven te blijven. Dus de tweede hoofdwet gold ook in het paradijs. Zou je in de hemel ook moeten eten, of geldt daar de tweede hoofdwet niet? Leven zou daar een perpetual motion machine (Trotman) zijn! Een hindernis om het probleem te zien is dat we eten lekker vinden en er daarom niet over nadenken waarom we moeten eten.
10. Hetzelfde kun je zeggen van de moderne beschaving: we produceren auto's, vliegtuigen, computers (bitcoin-miners vreten stroom!), etc. Die produceren ontzettend veel entropie. Dus die accelerate, enhance de tweede hoofdwet!
11. Fijne structuur op moleculair en cellulair niveau: die wordt door een simpele kogel vernietigd met de dood als gevolg. Bewijs geleverd dat die structuur nodig was voor het leven. 
12. Denk aan vogeltrek. Individuen die het efficiëntst met energie omgaan bereiken hun overwinteringsplaatsen. Dieren als vleermuizen houden een winterslaap omdat ze 's winters niet genoeg energie kunnen verzamelen om in leven te blijven. [15]
13. De theorie van de fysicus Karo Michaelian (2016) is volledig gebaseerd op het idee dat het leven bestaat dankzij energie (entropy) dissipatie: Thermodynamic Dissipation Theory of the Origin and Evolution of Life. Samengevat: Life started by dissipating UV photons into heat! Het is een extreem reductionistische, ééndimensionale en ambitieuze theorie over het leven: alles wordt gereduceerd tot dissipatie. Ik kom hier nog op terug in een volgende blog, want het is wel een fascinerende theorie en je leert er (als bioloog) veel nieuwe feiten door. Zie: zijn website. [8 april 2018]
14. Clive Trotman (2004): "The laws [of thermodynamics] do not work against the origin and existence of of life but overwhelmingly in its favor" (p.112). [toegevoegd 9 april 2018]
15. En we moeten eten om onze lichaamstemperatuur te handhaven. Vooral in koude omgevingen. Maar vleermuizen kunnen bij gebrek aan voedsel hun lichaamstemperatuur laten zakken, hun hartslag en ademhaling vertragen en zoeken een koele plek op waardoor ze minder energie verbruiken. In de winter gaan ze in winterslaap. Met dank aan de tweede hoofdwet van de thermodynamica. [toegevoegd 28 Juni 2019] 
16. Toegevoegd 1 juli 2019. Warmbloedigen (zoogdieren) hebben als doel hun lichaamstemperatuur binnen nauwe grenzen te houden. Daarop passen ze hun gedrag aan. Mensen gaan 's winters niet bloot buiten lopen in de sneeuw om hun temperatuur afgifte te maximaliseren! Ook binnenshuis hebben we centrale verwarming met een thermostaat, zonneschermen en airco geïnstalleerd. Natuurlijk: verwarmen en koelen kost energie. Maar het doel is een optimale temperatuur te bereiken. En het klopt dat warmbloedigen meer energie verbruiken dan koudbloedigen omdat ze een hogere lichaamstemperatuur na streven dan hun omgeving. Wetenschappers die in maximale dissipatie geloven moeten 's winters naakt buiten lopen en geen verwarming in huis installeren!
17. Dood toegevoegd; dieren eten andere dieren of planten, plus hier en daar kleine verbeteringen in de tekst. 11 dec 2023.

Klaas Landsman (2). Het zgn. fine-tuning for life argument

Klaas Landsman (2018)
Naar alle onwaarschijnlijkheid.

Klaas Landsman (2018) geeft in zijn boek Naar alle onwaarschijnlijkheid een zeer goede uiteenzetting van finetuning van de kosmos voor het leven. De Hoyle-resonantie was niet alleen het eerste voorbeeld van de finetuning, maar tevens de enige echte voorspelling van finetuning [1].
Ik vind finetuning een fascinerend onderwerp. Het heeft alles te maken met Big History (verbanden leggen!), evolutie en creationisme. Ik zou er nog vele blogs over kunnen schrijven.

Ik geef hier enige aanvullingen op de uitstekende uiteenzetting van Landsman.

Finetuning for what?

Landsman noemt het finetuning for life argument een understatement, omdat het niet alleen fine-tuning for life zou zijn, maar voor alle materie, en zelfs voor het bestaan van het universum zoals wij dat kennen. Ik noem het een overstatement precies omdat er te véél wordt geclaimd. En omdat ze het totaal niet kunnen waar maken.

Als je goed kijkt naar het finetuning for life argument, dan blijkt dat het helemaal geen finetuning for life is, maar hoogstens fysische finetuning voor de bouwstenen C, H, N, O, P, S van leven. Finetuning specifiek for life kan dus helemaal niet. Dat is een misverstand dat gretig in leven wordt gehouden door religieuze denkers. Bovendien, als er echt finetuning for life zou bestaan dan zou je moeten verwachten dat het leven op een planeet zoals de aarde spontaan zou ontstaan. Maar wat blijkt? Na al die onvoorstelbaar precieze finetuning van de fysische natuurwetten moet de Schepper-God het leven op aarde alsnog handmatig creëren (Genesis). Wat een afgang. Een ingreep in de natuurwetten! Dus, de hele uitdrukking 'de kosmos is gefinetuned for life' klopt niet en gelovigen gaan er niet consequent mee om. Ik noem het dus een overstatement.

David Foster (1993)
The Philosophical Scientists

Evolutie

Religieuze denkers richten hun aanvallen ook in de context van de evolutietheorie op kleine kansen. Onlangs kreeg ik nog een onthullend commentaar op een oude bespreking op mijn WDW website van een creationistisch anti-evolutieboek (de moeite waard om over te bloggen). Het argument draaide om de extreem kleine kans dat een hemeglobine eiwit door zuiver toeval zou ontstaan: 10 tot de macht 650. Zo werkt evolutie niet. Maar zo werken de argumenten tegen evolutie bijna altijd. Toen realiseerde ik mij dat ook het finetuning argument draait om extreem kleine kansen. In feite zijn volgens mij alle creationistische en Intelligent Design (ID) argumenten gericht tegen  extreem kleine kansen, dus tegen toeval. Religieuze denkers zien extreem kleine kansen en roepen: dat kan geen toeval zijn! Dat moet God zijn!

Heelal: een reality check

 
Een volgend probleem met het the cosmos is fine tuned for life is dat die extreem kleine kansen zo oogverblindend zijn, dat de kille feiten van het heelal aan het oog onttrokken worden. Het heelal is bepaald niet een extreem efficiënte en doelmatige machine om leven voort te brengen, laat staan 'intelligent leven'. Ik zet een paar voorbeelden op een rijtje ter illustratie:

1. Het heelal is een onmetelijk grote, koude, donkere en vrijwel lege ruimte waar het bepaald niet wemelt van het leven. Fine tuned for life?
2. het zichtbare heelal heeft 100 miljard melkwegstelsels met ieder 100 miljard sterren. Zijn die allemaal nodig? Moeten we dat verwachten onder de finetuning (ft) hypothese?
3. 95% van het heelal bestaat uit zgn. donkere materie en energie: wat voor nut heeft dat voor het leven? Idem: zwarte gaten (black holes).
4. De belangrijkste chemische elementen voor het leven zijn: Koolstof (C), Zuurstof (O), Stikstof (N), Fosfor (P), etc. en die werden niet geproduceerd door de Big Bang. Die werden pas veel later in de geschiedenis van het heelal geproduceerd. Is dit begrijpelijk onder de ft hypothese?
5. Het heelal bestaat voor 75% uit waterstof (H) en 25% Helium-4. Een objectieve waarnemer zou moeten concluderen dat deze kennelijk de belangrijkste elementen zijn. Maar volgt dat uit de ft hypothese?
6. Als je het Periodiek systeem der elementen bekijkt (zie hier onder) dan zie je dat slechts 19 van de 115  van de elementen essentieel zijn voor menselijk leven (paarse kleur in illustratie). Wat is het nut van de rest? Dat lijkt niet op een doelgerichte, efficiënte finetuning for life.





Essential Elements for Life (paars). groen: mogelijk essentieel.
grijs: niet essentieel of relevant voor leven.



7. Levende organismen gebruiken 20 aminozuren terwijl er minimaal 80 aminozuren bestaan ("over 80 amino acids created abiotically in high concentrations and about 900 are produced by natural pathways"; source). Hoe verklaart finetuning for life dit?
8. Alle golflengtes van UV licht van 220 - 390 nm (UV-C, UV-B, UV-A) veroorzaken mutaties in het DNA. UV-B licht produceert pyrimidine dimers, dat is schadelijk. Dus: DNA en de zon als energiebron voor onze planeet, zijn niet op elkaar afgestemd. Zie: DNA damage.
9. Kan het zijn dat de planeet Aarde een beetje té gevoelig is voor opwarming door CO₂? Is dat compatibel met de ft hypothese?

De chronologie

An updated time line of the universe shows the first stars
being born by about 180 million years after the big bang.
bron

 

Een vraag: ziet het er naar uit dat de mens het doel van het universum is? De Scheppergod zou met extreme precisie aan enkele tientallen knoppen gedraaid hebben en dan...

• de eerste 150 miljoen jaar van de geschiedenis van de kosmos heerste er volledige duisternis (Chronology of the universe). [4] Waarom?
• ons zonnestelsel (zon, aarde, etc) heeft zich pas 4.6 miljard jaar geleden gevormd, dus pas na 9,1 miljard jaar. Waarom duurde dat zo lang als ons zonnestelsel zo belangrijk is?
• Boring Billion is een periode van een miljard jaar na het ontstaan van het leven op aarde zien we alleen eencelligen. Pas vanaf 600 - 500 miljoen jaar geleden zien we meercelligen. Moeten we dat verwachten onder de ft hypothese? Idem: snowball earth, mass extinctions; late atmospheric oxygen arrival.
• Als de mens 'de bedoeling was', waarom duurde het zo'n slordige 3,5 miljard jaar na het verschijnen van het eerste leven op aarde dat de mens verscheen? (zie bekende klok figuur hieronder )



History of Earth in 24-hour clock
de mens verschijnt de laatste paar seconden

• Als het leven in het heelal de bedoeling is, waarom dan de warmtedood van het heelal? (heat death of the universe).

Leven is tegennatuurlijk

Een belangrijk en relevant punt dat Landsman in het geheel niet noemt:

• het verschijnsel leven is in feite 'tegennatuurlijk'. Leven is een semi-stabiel verschijnsel dat alleen kan blijven voortbestaan door voortdurend materie en energie (=voedsel) uit de omgeving te importeren. Per definitie. Houdt die toevoer op dan vervalt het leven snel tot dode materie. Het lijkt heel vanzelfsprekend dat we moeten eten om in leven te blijven, maar het is tegelijk het ultieme bewijs dat het leven tegennatuurlijk is. Waarom? Door een zeer fundamentele natuurwet: 'The Second Law of Thermodynamics'! Leven is een far-from-equilibrium state [2].  Met als bijkomend nadeel dat organismen (uitgezonderd planten) ander leven moeten doden om zelf in leven te blijven.

OK, het is duidelijk dat leven mogelijk is met de huidige natuurwetten. Maar hoe logisch zijn de huidige natuurwetten als een Schepper leven wil scheppen? Als de kosmos gefinetuned was voor leven, zouden er dan niet meer 'leven-vriendelijke' natuurwetten bestaan hebben? Zoals het nu is, is het bepaald niet elegant ontworpen. Waarom zijn de natuurwetten niet zodanig dat ze inherent stabiele levensvormen mogelijk maken? Dus, zonder dat we continue moeten eten (=doden) om in leven te blijven? De natuurwetten van de kosmos zouden ontworpen moeten worden voor leven en niet voor de dood! [2]

Omgekeerde finetuning

Landsman noemt een paar keer dat organismen zich aanpassen (finetuning) aan de omstandigheden en niet andersom. Dat ben ik met hem eens. Dat is evolutie. Dat is natuurlijke selectie. Zeker een belangrijk punt. Maar de natuurwetten moeten wel zodanig zijn dat ze een complexe (koolstof-)chemie mogelijk maken. Dat is een fysische randvoorwaarde. Daarna past het leven zich aan aan de eigenschappen van de fysica en chemie. Hier is nog veel meer interessants over te zeggen [3].

Metaforen

Ik denk dat ik Landsman goed samenvat met: alle metaforen (kaartspel, etc) door gelovigen naar voren gebracht om finetuning een theïstische interpretatie te geven, hebben een menselijke context: ze bevatten artefacten, en mensen met bedoelingen. Maar dan neem je al op voorhand een Schepper aan. Wat we nodig hebben is een zuiver wetenschappelijke behandeling van finetuning zonder de kwestie te verontreinigen met misleidende, antropocentrische metaforen.

Landsman concludeert dat het Antropische Principe (zwak of sterk) niet leeg, tautologisch of onjuist is, maar ook geen serieuze bijdrage aan een beter begrip van finetuning levert. 

De uiteenzetting van Landsman zal nog jaren de moeite waard zijn om te lezen. Verplichte kost.

Volgende keer over Jezus.

Vorig blog over dit onderwerp

Over het boek Naar alle onwaarschijnlijkheid. Toeval in de wetenschap en filosofie van Klaas Landsman (1)

 

Noten

1. Landsman noemt nog enkele andere voorbeelden van fine tuning. De voorbeelden van fine tuning (hij schrijft finetuning nooit tussen aanhalingstekens!) zijn fysische realiteit, ze zijn echt. Het zijn geen verzinsels van creationisten.
2. Over dit onderwerp zou ik makkelijk een apart blog kunnen maken. Creationisten vinden dit geen leuke materie. Zie o.a. Addy Pross, Tibor Ganti en Eric J Chaisson (2001) Cosmic Evolution. The Rise of Complexity in Nature. Zeer de moete waard, ook om over te bloggen.
3. De lichaamstemperatuur van 37 graden is op de meeste plaatsen op aarde hoger dan de omgevingstemperatuur. Waarom 37 graden? Het kost energie om dat temperatuurverschil te handhaven (vooral 's winters!). Had dat niet anders gekund? Het zou minder energie kosten als de lichaamstemperatuur gelijk is aan de omgevingstemperatuur. Bijvoorbeeld als de temperatuur op aarde overal 37 graden zou zijn.
4. Recente info: "...the earliest stars didn’t turn on until about 180 million years after the big bang..." bron