Sensationele berichten over gekloonde aapjes vertellen niet het hele verhaal

Chinese wetenschappers klonen apen ©NOS

 

In het NOS journaal en in DWDD werd er op sensationele manier aandacht geschonken aan de geboorte van 2 gekloonde aapjes (langstaart makaak) in China. Onvermijdelijk kwam de vraag aan de orde: Gaan we nu ook mensen klonen? Sensatie overheerst en genuanceerde berichtgeving ontbreekt.

Wat er niet verteld werd is dat het succespercentage niet hoog was: uit de 60 zwangerschappen werden er maar 2 gezonde baby aapjes geboren. Bovendien werden er geen normale lichaamscellen als uitgangspunt genomen -zoals je zou verwachten bij klonen- maar embryonale cellen. Dat is een groot verschil. Dat betekent dat de techniek om een volwassen lichaamscel van een primaat te herprogrammeren tot embryonale cel nog niet werkt.

Bij het voordeel van deze kloneringstechniek werd niet al te lang stil gestaan. Het voordeel zou zijn dat de uitkomsten van het testen van geneesmiddelen op een aantal gekloonde dieren eenduidiger zullen zijn omdat de proefdieren dezelfde genetische make-up hebben. Dat zou waar kunnen zijn. Want de standaard methode van het testen van geneesmiddelen op genetisch verschillende individuen geeft vaak variabele uitkomsten. Maar het voordeel van klonen is tegelijk een nadeel. Je mag immers de reactie van 1 individu (want die klonen zijn genetisch gesproken 1 individu hoeveel je er ook gebruikt) niet naar de hele bevolking extrapoleren. Je zult dan alsnog moeten testen op (een groot) aantal genetisch verschillende individuen. En uiteindelijk onvermijdelijk nog eens een keer op de mens. Het zou een stuk handiger zijn als alle mensen klonen waren...

Het trieste van de berichtgeving is dat niemand zich hardop af vraagt of we überhaupt wel dierexperimenten moeten willen. Een toenemend aantal wetenschappers wil dierexperimenten vervangen door het kweken van mini-orgaantjes (organoïden) in het lab. Het toeval wil dat er gisteren in Nature een artikel verscheen over het kweken van mini-hersentjes in het lab. Dit is een voorbeeld van een onderzoeksrichting die de Nederlandse bioloog Hans Clevers op de kaart heeft gezet. Maar dit soort onderzoek ontbrak helaas in de sensationele berichtgeving over het klonen.

Bronnen

• NOS: Chinese wetenschappers klonen apen 
• DWDD 25 januari 2018
• Healthy baby monkeys born from cloning, Science 26 January 2018
• The rise of three-dimensional human brain cultures, Nautre, 25 January 2018
• Volkskrant: Apen klonen is één ding, er ziektes op uitproberen is een tweede: 'Je tast hun integriteit aan' 25 jan 2018

Brainwash Talks: Johan Norberg: Beter dan ooit. Zo kan ik ook een optimist zijn!

Brainwash Talks: Johan Norberg (15 min)

Als je je beter wilt voelen is het over het algemeen handig om je geen zorgen te maken over slecht nieuws. Daar wordt je niet vrolijk van. Nee, dan kun je beter alles van de positieve kant bekijken. Dat hebben we altijd al geweten. Dat heet optimisme. Maar historicus Johan Norberg [1] bracht het als een nieuwe ontdekking. Hij gaf een lezing –beter: peptalk– over optimisme en vooruitgang die hier terug te zien is. Hij besloot met: 

"Vooruitgang is iets geweldigs. Daar moeten we voor vechten. Bedankt."

Vooruitgang? Welke vooruitgang? Vooruitgang is veel te vaag. Ja, het terugdringen van analfabetisme lijkt me een goed voorbeeld van vooruitgang zonder nadelen. Maar alle andere vooruitgang heeft zijn schaduwkanten.

Gezondheid? Vooruitgang in gezondheid en levensverwachting heeft duidelijk nadelen op oudere leeftijd zoals dementie, toenemende kans op kanker, terechtkomen in verzorgingstehuizen met personeelstekort, eenzaamheid en het gevoel dat je er niet meer toe doet.

Honger? Ja, misschien zijn er nu absoluut of procentueel meer mensen zonder honger. Ja, ons voedsel wordt nu efficiënter en grootschaliger geproduceerd. Maar, tegen welke kosten? Je hoeft alleen maar te kijken naar de recente documentaire Dead donkeys fear no hyenas (17 januari 2018) om te begrijpen wat ik bedoel met de vraag tegen welke kosten. Buitenlandse investeerders kopen grote stukken grond in Afrika om voedsel te verbouwen dat bestemd is voor de export terwijl de plaatselijke bevolking geen middelen van bestaan heeft en honger lijdt. Corrupte regeringen werken daar graag aan mee en verdrijven lokale boeren van hun grond, geven toestemming om landbouwgronden midden in natuurparken te beginnen en laten kritische journalisten 'verdwijnen'.

Inderdaad, het is een schokkende documentaire, die je niet moet zien vlak voor het slapen gaan. Maar dat is ook de reden waarom het soort optimisme van Johan Norberg gevaarlijk is. Je wordt er wel vrolijk van, maar ten koste van de waarheid. Johan Norberg roept om data. OK, wees dan niet selectief! Als je optimistisch wilt zijn kun je passende data selecteren. Als je pessimistisch wilt zijn kun je ook passende data selecteren. Maar dat heeft allemaal niets met de feiten te maken. Zowel optimisten als pessimisten hebben een probleem met de waarheid.
Mijn advies: als je je vrolijk wilt voelen, kijk naar Komt een man bij de dokter. Maar blijf van de feiten af.

PS 24/25 januari

Ik zou mezelf een opti-pessimist willen noemen. Want een optimist en een pessimist willen maar een deel van de werkelijkheid zien. Er is nauwelijks een ontwikkeling te bedenken die geen nadelen heeft [2]. De optimist negeert de schaduwkanten van 'de vooruitgang' en doet ten dele de vooruitgang weer teniet. De pessimist negeert de positieve kanten van 'de vooruitgang' en blokkeert daarmee echte vooruitgang.
Ik zou in principe optimistisch kunnen zijn als de wereldbevolking maar niet eindeloos bleef groeien. Want de mensheid claimt steeds meer ruimte op een eindig aardoppervlak voor al haar activiteiten zoals wonen, landbouw, veeteelt, verkeer, industrie, handel, energie, defensie, recreatie [3]. Daardoor gaat natuur verloren en sterven er continu soorten uit. Denk alleen maar aan de bedreigde status van de 4 mensapen. Door die bevolkingsgroei komen veel verworvenheden onder druk te staan: er is een eeuwig tekort aan woningen, wegen, banen, en voedsel.

Noten

1. Johan Norberg schreef het boek Progress: Ten Reasons to Look Forward to the Future. Omroep Human zond de Brainwash talk uit.
2. Zelfs de bestrijding van analfabetisme die ik hierboven noemde, dus leren lezen, heeft nadelen. Mensen gaan [Mein Kampf] en andere haatzaaiende literatuur lezen. Of mensen lezen de Bijbel letterlijk en verwerpen daardoor wetenschap (evolutie, klimaat).
3. Er zijn ook positieve berichten:  Iceland Is Growing New Forests for the First Time in 1,000 Years (youtube). Maar, in Nederland worden er jaarlijks nog steeds netto 55.000 woningen bij gebouwd. Daartegenover staat dat Nederland nieuwe natuur schept: Marker Wadden. (toegevoegd 26 jan 2018).

 

Vorige blogs over dit onderwerp

• Levensverwachting en kindersterfte (10 dec 2011) naar aanleiding van Hans Rosling die een optimist is maar dan in de positieve zin. Rosling grijpt vooruitgang niet aan om problemen onder het tapijt te vegen. Ik heb het idee dat Norberg dat wel doet. Norberg lijkt mij een optimist met een verborgen agenda. Hij valt volgens mij in dezelfde categorie als Matt Ridley's The Rational Optimist. Maar dat kan ik niet aantonen zonder zijn boek gelezen te hebben.

Impressionistische beelden uit de diepzee. Blue Planet II Open Zee

walvishaai. Blue Planet II Open Zee

De onderwater opnames uit Blue Planet II Open Zee (18 januari 2018) hebben een sprookjesachtige sfeer. Door de lichtinval en de lichtbreking worden details vager, de contrasten worden kleiner, en het kleurpalet wordt ingeperkt en verschuift naar het blauwe. Het zijn impressionistische beelden zonder dat je er ook maar iets aan hoeft te doen. 

De beelden inspireerden mij om met beeldbewerking er kunst van te maken, maar tot nu toe is het resultaat minder dan de originele, pure beelden van de BBC. Sowieso moet je de beelden in groot formaat zien. En het zou uitstekend als 3D in het Omniversum passen.

artistieke bewerking van de geelvintonijnen
Het lijkt niet alleen alsof je midden door de groep heen zwemt,
de cameraman deed het letterlijk.

kwallen: buitenaardse schoonheid, dit is abstracte kunst.
Het me doet denken aan Kunstwerke der Natur
(licht bewerkt beeld)

bijzonder fraaie kwal

langsnuitdolfijnen met fraaie lichtpatronen op hun lichaam.

Voor alle plaatjes geldt altijd: klik er op om te vergroten.

De uitzending is nu nog terug te zien op uitzending gemist. Mis het niet, want hij staat er maar kort op.
The making of Blue Planet II Open Zee laat de enorme uitdagingen zien waarvoor het film team stond. Deze zal waarschijnlijk langer blijven staan.