Afgelopen zaterdag 9 april zond Canvas Vranckx een indrukwekkende reportage over hekserij en toverij in de Centraal-Afrikaanse Republiek uit. Wanneer dorpelingen geconfronteerd worden met ziekte, ongeluk of dood, die ze niet kunnen verklaren (en dat is meestal zo) proberen ze iemand van hekserij te beschuldigen.
Hoe gaat dat? Een tovenares kijkt in de vlammen en ziet de naam van de persoon die het gedaan heeft. Vaak worden mensen ervan beschuldigd dat ze in een kat, rat of hond veranderd zijn. Een jongetje werd er van beschuldigd dat hij 's nachts in een paard veranderd was. De tovenares-medicijnvrouw mag dan getuigen voor de rechter en de beschuldigde wordt vervolgens tot gevangenis straf veroordeeld. De hoogste straf was 7 jaar. De helft van de gevangenen in de gevangenis die de reporter bezocht, zijn veroordeeld voor hekserij. Per jaar worden er op deze manier 100 mensen beschuldigd van hekserij. Dit is allemaal in overeenstemming met de officiële wetgeving waarin hekserij strafbaar gesteld wordt. De reporter ontdekte dat er geen definitie van 'hekserij' in het wetboek staat. Dat doet mij denken aan het geloven in God (waarvan ook geen definitie bestaat) en het opnemen van godslastering in het wetboek van strafrecht in Nederland.
De arme, timide man die werd beschuldigd van de dood van iemand die aan tyfus overleed, bekende tijdens de rechtzitting tot ieders verbazing dat hij zich in een hond veranderd had. We spreken hier niet van honderd jaar geleden, maar 2011.
Deze indrukwekkende en schokkende reportage geeft een krachtig argument voor het nut van de wetenschap. Mensen kunnen niet in dieren veranderen en vice versa. De wetenschap kan een hoop ellende vermijden en voorkomen dat onschuldigen voor iets wat helemaal niet bestaat in de gevangenis belanden. Ionica Smeets gaf hier een goed argument voor zuivere wiskunde (en wetenschap) door er op te wijzen dat nieuwsgierigheid ons verder gebracht heeft. Hier zien we een tweede argument: wetenschap kan voorkomen dat onschuldigen in de gevangenis belanden voor iets wat helemaal niet kan en niet bestaat. Dat is niet gering.
Postscript 16 april
Een derde argument voor het nut van de wetenschap is dat het geloof dat vermalen hoorn van Afrikaanse neushoorns kanker vertraagt, en soortgelijke traditionele Chinese geneeskunst, door de wetenschap ontzenuwt kan worden, en daardoor het fundament onder de handel in bedreigde diersoorten kan ondermijnen en op die manier aan natuurbescherming kan bijdragen.
Ionica Smeets geniale verdediging van de zuivere wiskunde, 29 maart 2011
