De tragische dood van twee genieën: Bill Hamilton en George Price

Een toevallige gebeurtenis kan nieuw licht werpen op reeds bekende feiten, theorieën en personen en de interesse aanwakkeren om die zaken opnieuw te onderzoeken. Die ervaring had ik bij het zien van de idiosyncratische documentaire All watched over by machines of loving grace (deel 3) (1) van Adam Curtis die op 6 juni door de BBC werd uitgezonden.

Bill Hamilton in 1999
(uit de documentaire van Adam Curtis)

De documentaire bevatte -geheel onverwachts- interessante beelden van de beroemde evolutiebioloog Bill Hamilton, en de weinig bekende chemicus George Price (van de Price equation), Richard Dawkins in zijn jonge jaren, een interview met de filosoof Michael Ruse, de auteur en Price-kenner James Schwartz, en Kathleen Price, de dochter van Price. Al deze beelden waren gelukkige meevallers, want niets in de aankondiging van de documentaire wees erop dat we dit allemaal te zien kregen.

Richard Dawkins in zijn jonge jaren (T45)

Het thema van dit deel is het idee dat de mens een zichzelf reproducerende robot is die gecontroleerd wordt door selfish genes. De slotconclusie is: 'Waarom we niet in staat zijn de wereld te verbeteren: we zijn genetisch geprogrammeerde robots'. Er is veel en veel meer te zien in de film, maar ik beperk me tot evolutie en altruisme.

Hamilton bij (vermoedelijk) de Kyoto prijsuitreiking

 

William Hamilton speelde de hoofdrol. Hij wordt de één van de grootste wetenschappers genoemd. Zijn Darwinistische verklaring van altruisme, zijn langzaam groeiende faam, zijn wetenschappelijke erkenning (o.a. beelden van een Nobelprijs-achtige prijsuitreikingsceremonie, wat de Kyotoprijs moet zijn geweest gezien de Japanse setting, T=52),  zijn geloof op het einde van zijn loopbaan in de complottheorie dat AIDS ontstaan is uit het poliovaccin dat door Amerikaanse vaccinproducenten gekweekt werd op chimpanzee cellen in Afrika, en hoe hij naar –het in een gruwelijke burgeroorlog verkerende– Congo vertrok op zoek naar bewijsmateriaal, en zijn tragische dood in 2000, waarschijnlijk door een combinatie van het weigeren van anti-malaria therapie nadat hij malaria had opgelopen en een fatale interne bloeding door aspirine, komen allemaal aan bod in de film. Later bleek dat het poliovaccin er niets mee te maken had. In de documentaire is een opmerkelijk tv-interview met Hamilton te zien (T=54min) uit 1999 (zie eerste screenshot) waarin hij vertelt over zijn plannen om naar Afrika te gaan. Dat is waarschijnlijk zijn laatste interview geweest. Ondanks zijn zeer onorthodoxe complottheorie bleef hij wetenschapper genoeg om bewijsmateriaal te willen verzamelen.

George Price

George Price (T=25min)

William Hamilton had ontdekt dat je jezelf kunt benadelen zolang het voordelig is voor je verwanten (Hamilton's Rule). Dat wordt altruisme genoemd. Toen Price de publicatie van Hamilton ontdekte (2), heeft hij Hamilton's Rule grondig gecontroleeerd om zeker te weten of er geen fouten in zaten. Hij vond geen fouten. Price kwam zelfs geheel onafhankelijk tot een verbluffend originele en elegante alternatieve wiskundige formule om de voorwaarden voor het ontstaan van altruïsme in een Darwinistische wereld te definiëren, later genoemd The Price Equation. Het bijzondere van deze prestatie, die ook door Hamilton erkend werd, was dat George Price helemaal geen statisticus of wiskundige was. Hij had zelfs geen training in populatiegenetica en had niets gepubliceerd op dit gebied. Maar behalve dat, ontdekte Price schokkende implicaties die Hamilton over het hoofd gezien had. In de woorden van James Schwartz (werd geinterviewed in het programma):

More disturbingly, it implied that it could be adaptive for animals to harm themselves in order to harm others more. Price called this "spiteful behavior": It might pay for an animal to take the life of a "negatively related" neighbor even at some cost to itself.

It was not only logical to be good, but also to be spiteful. It made sense to kill yourself, if in the process you also kill people distantly related to you and allow those closely related to you to survive. (T=23min)

Price ontdekte dat wraak evolutionair lonend was onder de voorwaarde dat er een genetisch vermogen bestaat om verwanten en niet-verwanten te onderscheiden. Op die manier zou de bereidheid om niet-verwanten te doden een uitkomst zijn van standaard Darwinistische processen.
Dat altruïsme een uitkomst is van puur Darwinistische processen is verrassend, maar accepteren we graag. Dat ook wraak en moord voortvloeien uit de standaard Darwinistische theorie is niet zo'n plezierige uitkomst en accepteren we maar moeilijk. Price zelf werd er depressief van. Toch was de Price Equation zo krachtig, zo onverwacht, dat het een gift of God moest zijn, besloot Price. Met George Price is het helaas niet zo goed afgelopen. Hij werd extreem christelijk en zette zich in voor daklozen en zwervers in London. Hij gaf alles wat hij bezat, zodat hij zelf als zwerver moest leven. Het was christelijke naastenliefde en altruïsme tot in het uiterste doorgevoerd. Op 6 januari 1975 pleegde hij zelfmoord door zijn halsslagader met een schaar door te snijden. Niet een elegante methode.

Filosoof Michael Ruse (T=52)

Hamilton

Nog even terug naar Hamilton. Ergens in Hamilton's Narrow Roads of Gene Land staan opvattingen die we het liefst vergeten. Het zouden ook implicatie's van standaard neo-Darwinisme zijn. Volgens Michael Ruse, die geinterviewed werd in de documentaire, zouden volgens Hamilton genetisch inferieure mensen door de medische wetenschap en sociaal beleid in leven gehouden worden die zonder die hulp zich niet zouden kunnen voortplanten: "it would let the genetically inferior to survive and so would weaken society". Michael Ruse: "Hamilton believed that some people were genetically inferior to others. We should take a stand against the slide into degeneration". We moeten iets doen tegen genetische degeneratie van de mens. Als Ruse het zegt zal het wel waar zijn, maar het is verontrustend en verbazingwekkend en ik ga uitzoeken wat en waar de uitspraken precies staan (er zijn 3 delen van The Narrow Roads).

Wilt U meer weten? Het hele verhaal van Hamilton en Price wordt door James Schwartz (2000) online beschreven: Death of an altruist. Was the man who found the selfless gene too good for this world?
In wikipedia is meer te vinden over Hamilton,  George Price, Price equation (dit artikel bevat de 'waarschuwing' dat het een promotie artikel zou zijn, een volkomen belachelijke beschuldiging voor een artikel dat vol staat met wiskundige formules en feitelijke informatie. Maar in wikipedialand is het een tactiek om een artikel verdacht te maken.)
In boekvorm wordt de theoretische en historische achtergrond van altruïsme uitgebreid en leesbaar beschreven door Lee Alan Dugatkin (2006) The Altruism Equation. Price wordt behandeld in een apart hoofdstuk. Dugatkin is positief over Price's werk. Martin Nowak (2011) Supercooperators daarentegen schrijft negatief over de Price equation: hij noemt het een tautologie. Ik kom nog terug op het boek van Nowak in een volgend blog. In de meeste evolutiehandboeken komt Price niet voor. In Freeman en Herron (2007) komt Price niet in de index voor, en wordt zelfs 'expliciet' weggelaten in een passage over de introductie van game theorie in evolutiebiologie, terwijl volgens het evolutie handboek Nicholas Barton et al (2007): "The key concept in evolutionary game theory was introduced by Maynard Smith and George Price in 1973" (p.568). Elliott Sober and David Sloan Wilson (1999)  hechten groot belang aan de Price Equation voor groep selectie (3).

Postscript (16 juni)

Zie ook de bespreking in de American Scientist van 'The Price Of Altruism: George Price and the Search for the Origins of Kindness' van Oren Harman (aanbevolen!).

Noten

1. het wikipedia artikel over de docu geeft een wat naïef en simplistische samenvatting van de film als het gaat over Darwinisme. Maar dat ligt mede aan de regisseur die een buitenstaander is. De documentaire: Produced and directed by Adam Curtis. BBC MMXI. (2011)
2. Among the articles Price read in his library visits was William D. Hamilton's now-classic study "The Genetical Evolution of Social Behavior." A watershed in the history of evolutionary biology, it would be Price's point of entry into the field. 
3. "If Hamilton had presented his theory in the form of the Price equation in 1963, evolutionary biologists would have been forced to conclude that group selection is a significant evolutionary force" (Unto Others. The evolution and psychology of unselfish behavior, p.100.). D. S. Wilson heeft ook een hoofdstuk bijgedragen aan Evolution - The Extended Synthesis (Pigliucci, 2010) waarin hij Price en groepselectie verdedigt.

Alle beelden (behalve de 2 boeken) zijn uit de documentaire en gecaptured met Open Movie Player en bewerkt met GIMP Image Editor (Ubuntu operating system).

 

Bronnen

• Oren Harman (2020)  When science mirrors life: on the origins of the Price equation,  Philosophical Transactions of the Royal Society B, 9 March 2020. ("Price had written to Hamilton that the flip side of kin selection was malevolence to non-relatives," ... In fact, spite and altruism were two sides of the same coin. Both existed as possibilities within us, but depended on the environment: If the surrounding creatures were similar, altruism would evolve, if they were different, it would be spite. It was the social environment that shaped our behaviour.") [ toegevoegd 1 aug 2024 ]

Peter Singer in Utrecht

Peter Singer

Peter Singer hield een lezing in Utrecht. Ik was er niet bij, maar er stond een aardig verslag onder de titel 'Waarom we moeten stoppen met vlees eten'. Met zijn pleidooi voor dierenrechten in het boek Animal Liberation werd hij al in 1975 wereldberoemd. Het boek is nog steeds verkrijgbaar.  Ik heb de 2009 paperback editie gekocht. Deze heeft een nieuw voorwoord en een 'nawoord na 30 jaar'. Ik ga het de komende tijd lezen. Want het is gewoon verplichte kost. Je kunt er niet om heen.




Zie ook mijn post All animals are equal, but some animals are more equal than others. De titel van het eerste hoofdstuk van Animal Liberation is: All Animals Are Equal ...

(met dank aan Susan voor de link)

De Prik en het meisje: aangrijpende documentaire van vaccinatie-twijfelaarster

De documentaire De Prik en het meisje (19 mei uitgezonden) heeft me een tijd beziggehouden. En ik ben er nog steeds niet helemaal uit. Ik moet er over bloggen. Want er gaat iets fout als de uitvoerders van het baarmoederhalskanker vaccinatie-programma hun boodschap niet over kunnen brengen. Met als gevolg een laag opkomstpercentage. Met als mogelijk gevolg een verhoging van het aantal baarmoederhalskanker gevallen in Nederland...

Ten tweede houdt het thema me bezig omdat er sterke overeenkomsten zijn met de kwestie: hoe kunnen evolutiebiologen hun boodschap overbrengen aan een publiek dat de boodschappers niet vertrouwt?

Het onderwerp van de documentaire:

"Wel of niet inenten? Als de dochter van regisseur Maartje Nevejan een oproep krijgt voor vaccinatie tegen baarmoederhalskanker slaat de twijfel toe. In de documentaire 'De Prik en het Meisje' zoekt Nevejan naar de waarheid achter de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker." (bron)

Hier zien we iemand aan het werk die oprecht probeert te achterhalen of het nu wel of niet verstandig is om je dochter van 12 te laten inenten tegen baarmoederhalskanker (HPV). Maar ze slaagt er niet in. Ze komt er niet uit. Ze blijft twijfelen. Maar daarom is ze nog geen anti-vaccinatie activist. Ze is niet in staat om een beredeneerde beslissing te nemen, met als resultaat dat ze haar dochter niet laat inenten (haar man speelt in deze geen rol). Ze raadpleegt de ene na de andere partij die er iets zinnigs over zou kunnen zeggen: een actiegroep tegen vaccinatie (Verontruste moeders), een baarmoederhalskankerpatiënte (maakt geen indruk op haar!!), het rivm, Nefarma (vertegenwoordigt de farmaceutische industrie), een vrouwelijke patholoog-anatoom, een besliskundige, schrijfster Karin Spaink, een Jungeriaans psycholoog (!), en de wetenschapsfilosoof André Klukhuhn. Ze laat zich niet overtuigen dat de voordelen van vaccinatie groter zijn dan de nadelen (2). Ze blijft twijfelen. Waarom?

To trust or not to trust: that's the question

Wat mij opvalt zijn de volgende gedachtegangen:

- 'ik wil niet bespeeld worden door de overheid', 'de overheid manipuleert en dringt zich op'.
- 'hoeveel vaccinaties gaan we nog meer krijgen? Ik bang zo bang dat het er steeds meer worden, het volgend jaar vinden ze weer iets nieuws uit' (3).
- 'al 100 jaar lang doen wij in Nederland al trouw wat de overheid zegt en nu voor het eerst zeggen we massaal NEE!'.
- 'ze verdienen aan onze dochters!'

Dit vind ik verbazingwekkende, bijna paranoïde gedachten. Ik vrees dat dit zéér grote hindernissen, misschien onoverkomelijke hindernissen zijn om tot een redelijk oordeel te komen. De documentairemaker heeft een diep wantrouwen tegen alles wat afkomstig is van de overheid, deskundigen en geneesmiddelenindustrie. Nu zijn er wel objectieve redenen voor wantrouwen in de overheid (OV-chip, paspoort, medische missers, EPD, etc), maar je zou je pas echt zorgen moeten maken als vaccinatie verplicht zou zijn en als je er 378 euro voor zou moeten betalen. Maar het is vrijwillig en gratis! Je zou je pas echt zorgen moeten maken als de overheid niet aan preventie deed van ziektes die te voorkomen zijn!  "Waarom doet die lakse overheid daar in hemelsnaam niets aan?" zou je dan te horen krijgen. Ook lijkt ze te geloven dat de overheid ziektes zit te verzinnen! Ziektes zijn er. Nu zijn er wel aanwijzingen dat de farmaceutische industrie ziektes verzint om een afzetmarkt te creëren voor haar producten. Maar de overheid? Een overheid met beperkte middelen in een tijd van bezuinigingen? Het hele perspectief dat vaccinatie wel eens in het belang van de volksgezondheid (en dus het individu) zou kunnen zijn is totaal afwezig bij de programmamaakster.

kapitalisme en zo

Is het een probleem dat er verdient wordt aan vaccins? Inderdaad, de farmaceutische industrie verdient er aan. Maar huisartsen en chirurgen verdienen ook geld aan uw ziekte. OK, er valt hier meer over te zeggen. Aan wie zou je de taak van vaccinproductie en het uitvoeren van het vaccinatieprogramma anders moeten toevertrouwen? Als de overheid zèlf vaccins produceert: zou dat acceptabel zijn voor critici en twijfelaars? Of zou dat het alleen maar erger maken? Stel dat de medische beroepsgroep er achter staat? Zie verder: Voorlichting en twijfel.

vaccinatie en evolutie

"Als je moet beslissen over iets waarvan je niet de waarheid kan achterhalen, dan kies je de waarheid die bij je wereldbeeld past en/of bij wie je wilt horen."

zegt ze heel openhartig. Wereldbeeld! Dat laat kristalhelder de overeenkomst zien met creationisten, die de evolutietheorie verwerpen op grond van hun christelijk-bijbels wereldbeeld en hun diep wantrouwen tegen alles wat afkomstig is van atheïstische wetenschappers. Dat is een fatale combinatie:

1. een complex wetenschappelijk probleem met maatschappelijke implicaties
2. géén eigen deskundigheid
3. géén vertrouwen in experts
4. het eigen wereldbeeld is incompatibel met dat van de experts.

voorlichting

Hoe kom je hieruit? Ik zie geen andere oplossing dan een nog betere voorlichting. Laten de voorlichters beginnen de fout bij zichzelf te zoeken. Dus niet het antwoord "ja, maar dat zijn indianen-verhalen!" als het gaat over echte of vermeende bijwerkingen van of belangenverstrengeling bij vaccinatie. 'Indianenverhalen' is een verboden woord uit oogpunt van voorlichting! Als voorlichter moet je kalm en vriendelijk kunnen wijzen op een website waar de claims van anti-vaccinatie groeperingen of individuen punt-voor-punt worden weerlegd. En wat je niet kunt weerleggen moet je erkennen als feit. Net zoals Panda's Thumb al jaren zeer geduldig punt voor punt creationistische en anti-evolutie argumenten weerlegt (of ze ooit iets toegeven weet ik niet). Vaccinologen kunnen leren van de strijd tegen de anti-evolutionisten. Na enig zoeken is er een Veelgestelde vragen webpagina over HPV te vinden. Ik weet niet of documentairemaakster deze site ontdekt heeft. Er worden veel vragen beantwoordt, maar haar twijfels en vragen over belangenverstrengeling (hebben deskundigen banden met de industrie?), wie produceert het vaccin? Wie verdient er hoeveel aan? Is dat een redelijke prijs? Wie beslist welke fabrikant vaccins mag produceren? Wie controleert wie? Wie keurt het goed? Wie houdt bijwerkingen bij? Worden niet gesteld of beantwoord. En dat zijn de cruciale vragen waar de documentairemaakster en de anti-vaccinatiebeweging op vastloopt. En die moeten beantwoord worden. (Zelf vraag ik mij af hoe het zit met het Amerikaanse National Vaccine Injury Compensation Program (1) dat schadevergoedingen uitkeert).

youtube

Voorbeeld: op de rivm site staat een youtube filmpje. Dat is modern. Maar als je dat filmpje op youtube bekijkt worden er na afloop ook suggesties gedaan voor soortgelijke filmpjes, waaronder de zgn. 'indianenverhalen'  over ernstige bijwerkingen. En dan zit je -via de rivm site- midden in de puree! Ook dat moet het rivm allemaal weerleggen. Allemaal. Stuk voor stuk. Gewoon doen. Kijk naar Panda's Thumb.

suggestie

Zet ook op de voorlichtingssite de merknaam van het vaccin en gebruiksaanwijzing zoals degenen die krijgen die het vaccin moeten toedienen. Dan kan de kritische consument zelf controleren of zij niet per ongeluk insuline ingespoten krijgt. Dus: zoveel mogelijk de consument serieus nemen en van informatie voorzien. Vergeet niet dat U niet bezig bent met het oplossen van een wetenschappelijk, maar een maatschappelijk probleem. En het moeilijkste: geef ook je eigen twijfel toe. Erken de onzekerheden. Nefarma was zo eerlijk om toe te geven dat je niet alle bijwerkingen kent. Dat is misschien niet bevorderlijk voor het opkomstpercentage, maar verzwijgen werkt vroeg of laat toch tegen je.
Nog een suggestie: laat de voorlichtingswebsite door niet direct betrokkenen beoordelen (als dat niet gedaan was tenminste).

twijfel

Vergelijkbare twijfel is geuit door wetenschapsjournalist Hans van Maanen (VK 4 juni). Volgens dat bericht leverden darmkankerkijkoperaties 36 complicaties en 8 sterfgevallen. Onbedoelde neveneffecten. Van Maanen schrijft: "Dat zijn overigens cijfers die men in 'eerlijke en evenwichtige voorlichting over screening' zelden tegenkomt". Ook hij heeft argwaan tegenover de 'screeningsindustrie'.
Op 2 juni 2007 stelde van Maanen onder de kop 'Gardasil' kritische vragen over de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Mogelijk is dit een bron geweest voor 'De Prik en het Meisje'. In hetzelfde nummer van de Volkskrant een interview met de Amerikaanse hoogleraar Gilbert Welch die stelt dat 'de waarde van screening stelselmatig wordt overdreven en de schade die het kan opleveren gebagatelliseerd'. Vaccinologen: doe er wat mee.

Noten

1. De Amerikaanse NVICP website is niet bereikbaar gedurende tenminste drie achtereenvolgende werkdagen (7,8,9 juni 2011).
2. De weergave van de interviews is erg kort (2-3 min), er wordt géén samenvatting/conclusie gegeven van het gesprek (is de geïnterviewde voor of tegen?) en zij zelf trekt al helemaal geen conclusie. Dat is onbevredigend. Met name de besliskundige zou zeer interessant geweest zijn om samen te vatten. Die kwam met heldere getallen. Het lijkt alsof al die interviews geen enkel effect op haar hebben gehad. (Postscript donderdag 9 juni)
3. "Ik bang zo bang dat het er steeds meer worden, het volgend jaar vinden ze weer iets nieuws uit": een zeer merkwaardige houding! Het lijkt een soort vaccinatie-moeheid. Er bestaan nog veel besmettelijke ziektes. Moeten we dan niet alle besmettelijke ziektes de wereld uit helpen? Ik hoop dat er steeds meer vaccins komen. Volgend jaar een vaccin tegen AIDS en hepatitis C en daarna vaccins tegen kanker. (Postscript vrijdag 10 juni)

Zie ook: De Anatomische Les 2010 door Rino Rappuoli (19 nov 2010)
Zie ook: wikipedia artikel Human papillomavirus 

Postscript 16 juni

Zie ook: Carl Zimmer (2011) A Planet of Viruses, University of Chicago Press waarin het verhaal over de ontdekking van het human cervical papilloma virus in 1983 en het op de markt brengen van het vaccin tegen baarmoederhalskanker in 2006. Wetenschappelijk gezien een doorbraak, maar dat is niet het gezichtspunt van veel vrouwen die twijfelen over een vaccin.

Postscript 23 juni

In India zijn problemen ontstaan met een grootschalige HPV vaccinatie trial: 23.000 meisjes van 10-14 jaar zijn gevaccineerd met Gardasil of Cervarix. Er zijn 4 meisjes overleden: 2 door vergiftiging, 1 door verdrinking en 1 door koorts. Dit veroorzaakt vaccinatie angst onder de bevolking en kan nadelige effecten op vaccinatie tegen andere ziektes. (Nature 23 jun 2011).
"The development of Gardasil, a vaccine against human papillomavirus, began in a lab at the University of Queensland in Australia" (Nature, 23 jun 2011)