Frans de Waal houdt lezing in een uitverkocht Paradiso

De Bonobo en de Tien Geboden

Zondag 24 maart 2013 hield Frans de Waal een lezing ter gelegenheid van zijn nieuwe boek De Bonobo en de Tien Geboden in een uitverkocht Paradiso.
Het onderwerp van het boek is de vraag of we religie nodig hebben om een moraal te hebben en moreel gedrag te vertonen. 

 
In de woorden van Frans de Waal:
"Waarom zouden we er niet van uitgaan dat onze menselijkheid, inclusief de zelfbeheersing die een leefbare samenleving vereist, in ons zit ingebouwd? Gelooft ook maar iemand werkelijk dat onze voorouders geen sociale normen hadden voordat ze godsdienstig werden?
Mensen moeten zich zorgen hebben gemaakt over het functioneren van hun gemeenschap lang voordat de huidige religies ontstonden, slechts een paar duizend jaar geleden." (p.12)

De Bonobo en de Tien Geboden
achterkant

Hij voegt er aan toe dat gedrag dat wij moreel gedrag zouden noemen zeker 100.000 jaar geleden ook al bestaan moet hebben. Het christendom is pas 2.000 jaar oud. Of zoals de ondertitel van het boek het zegt: de moraal is ouder dan de mens.
Nieuw voor mij was dat (Thaise) olifanten voor de spiegeltest zijn geslaagd (filmpje in de lezing).

Ik kom er later nog uitgebreid op terug, want enig kritisch kommentaar is wel nodig o.a. zijn mening  over religie. 
Het boek is afgelopen vrijdag in Nederlandse vertaling verschenen en vandaag is de Engelse versie (het origineel!) 'The Bonobo and the Atheist. In Search of Humanism among the Primates' bij W. W. Norton verschenen als hardback. De Nederlandse versie is een paperback en bevat behalve een katern met 14 zwart-wit fotos, vele tekeningen van de auteur. De tekeningen in de Nederlandse vertaling zijn om onduidelijke redenen kleiner dan de eBook versie en de Engelse hardback. Bij één tekening van de Ned. vertaling is het onderschrift weggevallen. De foto's zijn in beide uitgaves identiek. Ik heb ter vergelijking ook de Engelse editie aangeschaft. (wijziging: 30 maart)


- Frans de Waal (2013) De Bonobo en de Tien Geboden. De Moraal is ouder dan de mens is uitgegeven bij Atlas Contact als paperback.

- Frans de Waal (2013) The Bonobo and the Atheist. In Search of Humanism among the Primates W.W. Norton, hardback.
Er is ook een eBook versie (Amazon Kindle Edition). Op Amazon zijn een aantal paginas van hoofdstuk 1 te lezen.

Frans de Waal was vrijdag 22 maart te gast bij DWDD.

Vandaag 25 maart is Frans de Waal te gast bij het Studium Generale van de Universiteit Maastricht.

Frans de Waal heeft nov 2011 een TED lezing gehouden (Nederlands ondertiteld, 17 min.) die veel gelijkenis vertoond met de Paradiso lezing en de inhoud van het boek. Aanbevolen! (o.a. filmpje van samenwerking bij olifanten! beroemd fairness experiment met capucijner aapjes)

Frans de Waal spreekt dinsdag 26 maart over vrede bij mensapen ter gelegenheid van het 377-jarig bestaan van de Utrechtse Universiteit en is ook live te volgen op het internet. Helaas was de powerpoint presentatie niet te zien voor de thuisblijvers vanwege auteursrechten van de filmpjes in de presentatie. Zijn toespraak was een verkorte versie (plm 15 min) van zijn Paradiso lezing, maar boeiend zoals altijd. Tevens kreeg hij een eredoctoraat. (update 27 maart)

Zie ook: mijn blog over Tinbergen lezing van Frans de Waal 19 april 2007

Discussieren over seks in een remonstrantse kerk met Gerdien de Jong en Simon Rozendaal zonder Joris van Rossum

Gisteravond 20 maart vond er een discussie plaats in de Arminius kerk in Rotterdam met evolutiebioloog Gerdien de Jong en wetenschapsjournalist Simon Rozendaal met als opvallende afwezige Joris van Rossum, waar het allemaal om te doen was (zie vorige blogs). 

Ik heb het geheel gevolgd via een lifestream die overigens uitstekend werkte (op een windows pc, ik heb het nog niet geprobeerd op een linux pc). Simon Rozendaal zei: ik ga hier van Rossum niet aanvallen want hij kan zichzelf niet verdedigen! Dat lijkt heel sympathiek en rechtvaardig, maar waarom kan van Rossum zichzelf niet verdedigen? Omdat hij er niet was? En waarom was hij er niet? Hij had eerder toegezegd in het openbaar in discussie te gaan met Gerdien de Jong in de Arminius kerk en heeft later afgezegd. Dus hoezo kon hij zichzelf niet verdedigen? Of bedoelt Rozendaal hij kon zichzelf überhaupt niet verdedigen? Joris van Rossum had laten weten dat de Jong lelijke dingen had gezegd over hem, zijn proefschrift en de VU. Is dat de echte reden of een smoesje? Omdat hem de grond te heet werd onder de voeten? Maar hij had toegezegd ná de protestbrief van de 4 evolutiebiologen aan de rector van de VU. Dus hij wist wie zijn tegenstander was. Hoe dan ook, het geeft geen dappere indruk dat je je proefschrift niet buiten de muren van de VU durft te verdedigen.

Simon Rozendaal schreef reeds op 5 januari 2013 in het weekblad Elsevier het artikel 'De nutteloze man' naar aanleiding van het proefschrift. Het is een kritiekloos artikel met irrelevante feiten (Karel van het Reve!) en het getuigt niet van een gedegen kennis van de evolutietheorie. Hij noemt seks 'de Achilleshiel van de evolutietheorie', benadrukt de nadelen van seks in een in het oog springende tabel, geeft geen tabel met de voordelen van seks, en ziet in feite géén voordelen van seks. Hij is het dus eigenlijk helemaal eens met van Rossum. Het is begrijpelijk dat Rozendaal die avond in het Arminius geen kritiek wilde leveren op van Rossum. Hoe een evenwichtige afweging van de voor- en nadelen van sex eruit kan zien ziet U in mijn blog Voor- en nadelen van sex. Dat had een goede wetenschapsjournalist moeten doen. Je mag het wel eens zijn met van Rossum, maar zeg dat dan ook, kom niet met smoesjes en geef je wetenschappelijke argumenten.

(update 23 maart)

De discussie is terug te zien op vimeo (met dank aan Marleen)

Eerder blog over Joris van Rossum:

Joris van Rossum promoveert aan de VU op weerlegging van de Darwinistische verklaring van het ontstaan van sexuele voortplanting 4 feb 2013 etc

---

11 mrt: W. Ford Doolittle Is junk DNA bunk? A critique of ENCODE PNAS

11 mrt: nieuwe website Tabak Nee tegen de tabakslobby van twee Ned. longartsen.

15 mrt: interessante boekbespreking van Thomas Nagel's Mind and Cosmos in Science vandaag.

17 maart: Interessante Labyrint uitzending: De lieve natuur over altruïsme:
Biologen en psychologen vinden steeds meer bewijs dat samenwerking en hulpvaardigheid
een essentiële rol spelen in de evolutie.

17 maart: Blog Jan Riemersma:
"... geen van allen (het zelfde geldt voor de Nederlandse biologen) doen ze hun best om de gelovige van zijn evolutionaire koudwatervrees af te helpen."
Onzin! Lulkoek! Bullshit! Er zijn te veel biologen om op te noemen die evolutie acceptabel maken voor gelovigen, o.a.:

• Francisco J. Ayala (2011) Am I a Monkey? Six Big Questions about Evolution 
•  Joan Roughgarden (2006) Evolution and Christian Faith. Reflections of an Evolutionary Biologist,

etc. etc. etc.

Goudvink laat zich vrij makkelijk fotograferen.

Geluk gehad: een paar dagen geleden had ik hem al gesignaleerd in onze achtertuin, maar durfde hem niet al te opzichtig te benaderen. Maar het bleek vandaag dat hij eigenlijk helemaal niet zo schuw was. 

De afstand was plm. 3 meter. Uiteraard is alles vanuit de huiskamer door het raam heen gefotografeerd. Want het risico is te groot dat hij er snel vandoor gaat. Het is dus zaak de ramen schoon te houden. Hij zat wat te knabbelen aan flox stengels van vorige zomer. De Goudvink ziet er zó tropisch uit. Door die felrode borst is hij met geen enkel andere vogel te verwarren. Het is een eer en een genoegen om dit beestje in je tuin te mogen ontvangen. We hadden hem al op 19 februari in de buurt horen zingen/roepen met zijn karakteristieke geluid. Het blijft een bijzonderheid in je tuin, ook al is hij in Nederland niet extreem zeldzaam. Ter vergelijking: de aantallen van de 'gewone' vink zijn plm 100x zo hoog. De goudvink is bijzonder, gewoon omdat hij zo on-Nederlands mooi is.

Vlaamse gaai en merel samen in beeld (16 maart 2013)
Merel (♂) blijft rustig zitten [1].
Verenkleed Vlaamse Gaai ♂ en ♀ zijn niet te onderscheiden!

Het is mij niet bekend waarom bij sommige vogelsoorten mannetjes en vrouwtjes een verschillend verenkleed (seksuele dimorfie) hebben (goudvink, vink, merel, koolmees) en andere soorten helemaal niet (vlaamse gaai, zwarte kraai, turkse tortel, putter, knobbelzwaan). Vooral de putter heeft van die felle rode en gele kleuren, je zou zeggen: dat schreeuwt om een schutkleurversie voor het vrouwtje. Niet dus. Het lijkt willekeur. Of zit er toch een systeem in dat we nog niet gevonden hebben?

heteroseksueel paartje turkse tortel.
♂ en ♀ niet te onderscheiden.

 

De Turkse tortel is zo'n typisch voorbeeld van identiek verenkleed voor beide geslachten. Strikt genomen weet je dus niet zeker dat het een heteroseksueel paartje is...! Het verenkleed zelf is 'schutkleur-achtig' ('vrouwelijk'). Wat is de logica?

Knobbelzwaan: geen uiterlijk geslachtsverschil (17 maart 2013)

Zie hier voor de complete lijst van mijn vogelzang waarnemingen.
Zie goudvink de informatie van de vogelbescherming.
Zie Gaai bij vogelbescherming.

Noten

1. Werd de vlaamse gaai 2 dagen geleden nog genegeerd door de merel, vandaag wordt hij fanatiek weggejaagd door de merel! De verklaring moet zijn dat zijn vrouwtje bezig is met het bouwen van een nest en hij dus zijn territorium bewaakt. (18 maart)

 

Postscript 28 maart 2013

"Bij veel vogels verschillen het mannetje en het vrouwtje behoorlijk van elkaar. Het mannetje is felgekleurd om een vrouwtje voor zich te winnen, terwijl het vrouwtje schutkleuren heeft om haar jongen te beschermen. Dit is vooral het geval bij vogels die erg polygaam zijn. Bij monogame vogels, zoals de koolmees, lijken het mannetje en het vrouwtje meer op elkaar omdat er minder concurrentiestrijd onder mannetjes is. Toch hebben ook monogame vogels vaak kleurrijke veren". (Volkskrant)
Het laatste woord is nog niet gezegd. Waarom hebben vrouwtjes niet altijd schutkleuren? Bovendien is de koolmees niet 100% monogaam gebleken. Aan de andere kant: Turkse tortels, knobbelzwanen, ooievaars zouden goede voorbeelden zijn van monogame soorten met gelijk verenkleed bij mannetjes en vrouwtjes.