Is Nature vegetarisch geworden? De link tussen voedsel, gezondheid en milieu op globale schaal

Even een kort bericht over een opmerkelijk artikel in de Nature van 27 Nov: Global diets link environmental sustainability and human health van 2 Amerikaanse (evolutie)biologen/ecologen. Het onderwerp: er is een relatie gevonden tussen moderne voedingspatronen, de 'gezondheidstoestand van de aarde' (milieu, klimaat) en de gezondheid van de mens. 

Door stijgende inkomens en urbanisatie is het menselijk voedselpatroon verschoven van traditioneel naar ongezond voedsel. Als deze trend zich doorzet zal tegen het jaar 2050 de CO2 uitstoot door de landbouw en ontbossing ten behoeve van onze voedselproductie met maar liefst 80% toegenomen zijn. Maar desondanks worden we er niet gezonder op: diabetes type 2, coronary heart disease en meer zullen toenemen waardoor we korter zullen leven. (De paradox: we worden rijker maar eten slechter!). Wanneer we anders gaan eten zullen deze effecten omgebogen kunnen worden en bovendien het verlies aan biodiversiteit tegengegaan worden.

In het artikel worden drie alternatieven voedselpatronen vergeleken met het moderne omnivore menu: het Mediterrane, het pescetarian ('visrijk menu') en het vegetarisch menu. Het effect op de gezondheid is het grootst voor type 2 diabetes: ten opzichte van het standaard omnivore menu is er een 16% reductie voor het Mediterrane, 25% reductie voor het 'visrijk menu' en maar liefst 41% reductie voor het vegetarische menu. Voor kanker zijn relatief kleine effecten en voor sterfte aan coronary heart disease zijn reducties van 22% - 26% gevonden.

Onze eigen Nederlandse Elke Stehfest van het Plan Bureau voor de Leefomgeving mocht een begeleidend commentaar voor het Nature artikel schrijven. Een hele eer om daar voor uitgenodigd te worden. 

Ik kan op dit moment geen gedetailleerde samenvatting schrijven (er staat nog veel meer in uiteraard), maar vind het belangrijk genoeg om alvast even kort over te berichten. Ga beide artikelen lezen! Begin met het begeleidend artikel en daarna het research artikel. 

(Laat even een berichtje achter als U meer details wilt, of het artikel van Elke Stehfest).

PS: Natuurlijk is Nature niet vegetarisch geworden! Ze rapporteren gewoon onderzoek!

• David Tilman, Michael Clark (2014) Global diets link environmental sustainability and human health, Nature 27 Nov 2014 (dit is het originele artikel)
• Elke Stehfest (2014) Diet: Food choices for health and planet,  Nature 27 Nov 2014 (dit is het begeleidend commentaar).

Aanbevolen: 

zondag 30 nov: NPO 2, 18:50 Focus: Vlees, wat kost het ons? Michael Mosley stelt zich drie vragen: 1. Hoe kun je vlees produceren zonder de aarde uit te putten? 2. Hoeveel vlees? 3. Welk vlees? Mosley is een sympathieke presentator, en zeker niet dom, maar is en blijft een vleeseter: Meat: We love the stuff is zijn openingszin. Hij vraagt zich wel af of vlees eten zoals we het nu doen in de toekomst houdbaar is (CO2 voetafdruk), maar stelt zich niet de vraag of vleesproductie ethisch verantwoord is (dierenwelzijn) en of vegetarisme een optie is. Hij komt zelfs tot de conclusie dat de intensieve veehouderij de meest efficiente manier van vleesproductie is met de kleinste CO2 voetafdruk. Hij heeft een Amerikaanse 'intensieve veehouderij' bezocht (duizenden runderen op 1 plek, open lucht; zag er vredig uit), maar géén slachterij waar duizenden dieren aan de lopende band op industriële wijze geslacht worden, en ook niet de plaatsen waar de massale hoeveelheden voer geproduceerd worden. Het wordt niet duidelijk waar hij zijn conclusies op baseert, welke uitspraken van hem zelf zijn en welke van wetenschappelijke bronnen. Je hoeft het niet met zijn conclusies eens te zijn, de uitzending geeft voldoende stof tot discussie en de beelden blijven hangen. (toegevoegd: maandag 1 december 2014)

Vorige aflevering: Focus 23 Nov: Is vlees eten echt ongezond? Allebeide zeer informatief, vlot gebracht en actueel gezien de bovenstaande Nature publicatie! 

BBC: Can eating meat be eco-friendly? is zijn verhaal op de BBC website.

Wat heeft Darwin werkelijk gezegd over samenwerking in de evolutie?

The Origin of Species

Volgens een fake Darwin citaat zou samenwerking een belangrijke, zo niet cruciale rol spelen in Darwin's evolutie theorie (zie dit blog). Zit er toch iets van waarheid in ondanks dat het een fake citaat is? Om daar achter te komen, zul je toch echt The Origin of Species moeten lezen! Gelukkig wordt het ons makkelijk gemaakt doordat alles van Darwin online beschikbaar en goed doorzoekbaar is.

Ik beperk mij in dit blog tot Darwin's hoofdwerk The Origin of Species. Immers, daar heeft hij voor het eerst zijn theorie uiteen gezet. Dat is het meest bekende werk. Het is in feite synoniem met zijn evolutietheorie. Als je dat werk overslaat, en bijvoorbeeld uitsluitend een bekend citaat uit de Descent of Man aanhaalt, kun je geen goed beeld vormen van zijn theorie. Dan ben je aan het citaat-shoppen. En dat is bijna net zo erg als fake citaten opvoeren om iets te bewijzen wat je graag wilt bewijzen. In dit geval zijn die 'citaten' positief over Darwin, dus niet afkomstig uit creationistische bronnen. Ze zijn kennelijk bedoeld om de scherpe kantjes van Darwin af te halen. Maar een wetenschapper moet willen weten wat Darwin werkelijk gezegd heeft. Een wetenschapper moet streven naar een wetenschappelijk correct beeld van Darwin's theorie en niet naar een 'sociaal gewenst beeld'.

Niet voor iedereen ligt het zo voor de hand dat je begint met de Origin of Species te onderzoeken. Bijvoorbeeld Martin Nowak: Supercooperators [1]; Elliott Sober, D. S. Wilson: Unto Others [2] en de wetenschapshistoricus Bradford Harris [9] nemen niet de moeite om te controleren wat Darwin in The Origin gezegd heeft! En dat zijn publicatie's die altruïsme [8] en samenwerking als hoofdonderwerp hebben. 

Voor Darwin was de struggle for existence heel belangrijk. De volledige titel van de Origin luidt niet voor niets: "On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life". Het derde hoofdstuk is geheel gewijd aan de Struggle for Existence. Het hoofdstuk heeft ook die naam. En in het hele boek komt die uitdrukking 30x voor. En competition komt zelfs 36x voor. Dit soort zaken zijn tegenwoordig eenvoudig en snel op te sporen in de voortreffelijke website Darwin Online. Competition was de hoeksteen van Darwin's theorie. In het slothoofdstuk 'Recapitulation and Conclusion' schrijft Darwin:

"As natural selection acts by competition, it adapts the inhabitants of each country only in relation to the degree of perfection of their associates ". (p.472 Recapitulation)

Hier wordt dus een direct verband gelegd tussen natuurlijke selectie en competitie. Het is vrijwel synoniem. En verder [4] voegt hij er aan toe dat het om individuen gaat. Deze uitspraak vinden we in verschillende varianten door het hele werk (de hele lijst zal ik geven op mijn WDW website). In combinatie daarmee zien we de begrippen "the battle for life" / "the battle of life" (6x) en "the war of nature" (5x). En deze begrippen zijn niet verdwenen uit latere werken [5,6]. Je kunt dit dus niet zomaar uitvlakken. Begrippen als oorlog en strijd zijn natuurlijk niet fraai in moderne ogen. We zouden dat als tijdgebonden aspect van Darwin's theorie kunnen bestempelen. Inderdaad, die begrippen komen niet meer voor in de huidige evolutiebiologie. Maar we mogen natuurlijk nooit deze moderne visie met terugwerkende kracht op Darwin projecteren. Dat is geschiedvervalsing, of in modern jargon: het fotoshoppen van Darwin. Maar zelfs als je de tijdsgebonden wereldbeschouwing er van aftrekt, blijft competitie tussen individuen als essentie van natuurlijke selectie staan.

Wat heeft Darwin nu gezegd over samenwerking in The Origin?

• "useful to the community" (3x)
• "profitable to the community" (1x)
• "advantageous to the community" (1x)
• "benefit of the community" (1x)
• "for the good of the community" (1x)

Met 'community' bedoelt Darwin de groep of familie. Het gaat over sociaal levende bijen en mieren met o.a. individuen die zich niet voortplanten. Darwin was daarvan goed op de hoogte. Maar differentiële voortplanting is de essentie van natuurlijke selectie en als een individu afziet van voortplanting heb je iets uit te leggen. Darwin verklaarde dat met selectie op familie niveau: "selection may be applied to the family, as well as to the individual." [7]. Maar volgens mij krijg je dan de hoogst ongewenste situatie dat natuurlijke selectie op het individu werkt, tenzij het niet op het individu werkt. De vraag blijft volgens mij: werkt selectie op familie niveau omdat het sociaal levende dieren zijn, of zijn het sociaal levende dieren omdat selectie op familie niveau werkt? Of: hoe ontstaan groepen waarin sommige individuen hun voortplanting opgeven? Waarom alleen bijen en mieren? Waarom leven niet alle dieren in groepen als het zo voordelig is? Wanneer werkt selectie op het individu en wanneer op de familie? Of beide? Zet het niet zijn hele theorie van selectie op individuen op losse schroeven? Hoewel Darwin in latere werken (Descent) nog eens terugkomt op het probleem, zijn de meeste evolutiebiologen het er over eens dat een begin van de echte oplossing pas 100 jaar later door Axelrod, Hamilton, en Trivers is gegeven.

Tenslotte vraag ik me af waarom het voorbeeld van de samenwerking bij bijen en mieren geen invloed had op het taalgebruik van Darwin. Waarom blijft hij spreken van the battle for life, the war of nature en struggle for existence?

Een uitgebreidere versie van dit blog zal als review verschijnen op mijn WDW website.

29 nov: inleiding iets aangepast (naar aanleiding van een opmerking van Gerdien de Jong).

Noten

1. Martin Nowak (2011) 'Supercooperators. Evolution, Altruism and Human Behaviour'.
2. Elliott Sober, D. S. Wilson (1999) 'Unto Others. The Evolution and Psychology of Unselfish Behavior'.
3. De entry 'Altruism' (p.407) in Michael Ruse 'Evolution, The First Four Billion Years' verwijst zelfs helemaal niet naar de Origin.
4. "As natural selection acts only by the accumulation of slight modifications of structure or instinct, each profitable to the individual under its conditions of life" komt voor in alle 8 edities van de Origin in exacte dezelfde woorden!
5. In: The Variation of Animals and Plants under Domestication (1868) lezen we: "The inevitable result is an ever-recurrent Struggle for Existence. It has truly been said that all nature is at war; the strongest ultimately prevail, the weakest fail; " p.5 in beide edities 1868 en 1875. (F877; F880)
6. The Descent of Man: "struggle for existence": 14X
7. Edward O. Wilson schreef daarover: "in retrospect, his logic seems impeccable." Sociobiology, 25th Anniversary Edition, p. 117. Dat is een interessante opmerking! Hij bedoelt: achteraf gezien, met de kennis van nu, had Darwin gelijk! Maar Darwin kon het dus niet weten!?
8. De woorden 'altruism' en 'symbiosis' komen in geen van de werken van Darwin voor. Volgens Google Ngram Viewer komt 'symbiosis' pas na 1880 in boeken voor. En 'altruism' begint pas na 1860 in boeken te verschijnen om daarna steeds te stijgen. 'Altuistic' komt in zeer lage frequentie voor tussen 1850 en 1860.
9. Bradford Harris (2013) 'Evolution's Other Narrative. Why science would benefit from a symbiosis-driven history of speciation', American Scientist, Nov-Dec 2013. Dit artikel is nu extra relevant geworden, gezien bovenstaande. Harris vertelt dat de evolutietheorie een stuk makkelijker geaccepteerd zou worden door allerlei creationisten als er in plaats van die verdomde competitie wat meer samenwerking in zou zitten! Opvallend is dat hij als wetenschapshistoricus nalaat de Origin of Species te checken op mogelijke voorbeelden van samenwerking! Hij heeft gelijk dat Freeman, Herron in Evolutionary Analysis (4th Ed.) nauwelijks aandacht besteden aan (endo)symbiosis en dat is inderdaad een tekortkoming [toegevoegd: ma 1 dec 2014]

Fake Darwin citaten circuleren op internet, in boeken en in lezingen

Charles Darwin

In de De Vrijdenker, nr 9., Nov 2014 schreef Dik Kruithof een verslag van de Anton Constandse-lezing door Jan van Hooff. Daarin komt het volgende 'Darwin-citaat' voor:

"In the long history of mankind those who learned to collaborate and improvise most effectively have prevailed".

Dit zogenaamde Darwin citaat is in geen enkel boek, tijdschriftartikel, manuscript, logboek, reisverslag, aantekenigenschrift, biografie, autobiografie of brief van Darwin terug te vinden volgens de site Darwin Online [1], [2]. Zelfs het woord 'collaborate' [2] geeft nul hits. Dat laatste is lichtelijk verbijsterend, je gaat bijna twijfelen aan de zoekmachine van Darwin Online. Maar woorden als 'collaboration' komen wel voor (in een niet relevante context). Er is een heel kleine kans dat het citaat in een brief voorkomt die nog niet ingescand is [2],[3]. Maar dat het citaat in The Origin of Species (alle editie's) ontbreekt, is op zich al behoorlijk significant, want dat is Darwin's hoofdwerk, waarin hij zijn evolutietheorie uiteenzet. Daarom mag met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid geconcludeerd worden dat dit citaat niet van Darwin is. 

Desondanks vindt men het op talloze plaatsen op het internet en zelfs in boeken [4]. Van Hooff had de authenticiteit van het citaat moeten controleren, vooral omdat er geen exacte bronvermelding van het citaat bestaat. (Ik ga er vanuit dat Kruithof van Hooff correct geciteerd heeft; ik was er zelf niet bij). 

Mocht U dit nog niet overtuigen: er is een website met fake Darwin-quotes genaamd Six things Darwin never said – and one he did. Makkelijker kan het niet. Er circuleert ook nog een variant:

"In the long history of humankind (and animal kind, too) those who learned to collaborate and improvise most effectively have prevailed."

en die is net zo min van Darwin. Hoe het citaat ontstaan is niet duidelijk en dat hoef ik ook niet aan te tonen om het citaat te ontmaskeren. Ook ben ik niet verplicht om synoniemen van het woord 'collaborate' te controleren [5]. Het citaat blijft immers fout. Hoewel het interessant is, hoef ik ook niet na te gaan of de intentie van het citaat terug te vinden is in Darwin's werk. Ik ben van plan dat wel te doen, want ik ben nieuwsgierig geworden wat Darwin nu werkelijk over samenwerking gezegd heeft.

Als het citaat bedoeld is om aan te tonen dat samenwerking in Darwin's evolutietheorie een belangrijke rol speelt, dan is dat mislukt. En dat zou wel eens boomerang effect kunnen hebben. Daarentegen komen de begrippen 'competition' en 'struggle' veelvuldig voor in Darwin's boeken. Het zijn essentiële onderdelen van zijn theorie. Voor Darwin's theorie van natuurlijke selectie was altruisme [6] een groot probleem. Hij kon alleen speculeren over een mogelijke oplossing. Een formele oplossing van het probleem altruisme en samenwerking is pas honderd jaar later door Axelrod, Hamilton, Trivers gepubliceerd. Een leesbare uiteenzetting vindt men in [7].

Postscript

Vrijdenker Dec 2014

Ik heb een verkorte versie van dit verhaal aangeboden aan 'De Vrijdenker'. Het is verschenen in het december nummer, pag. 30 in het kleinste lettertype onder de nietszeggende kop 'INGEZONDEN' (alsof het niet mocht opvallen!). Op dezelfde pagina was plaats voor een foto van ... SinterKlaas! Het ironische is dat de inzet het onderwerp 'samenwerking' was! Maar als een buitenstaander (buiten het bestuur en redactie) een ingezonden (maar kritische) brief stuurt dan wordt het zo onopvallend mogelijk ergens in een hoekje op pagina 30 weggestopt. (15 dec 2014).




Postscript 14 Nov

Debunking Fake Albert Einstein Quotes: ook aan Einstein worden fraaie fake quotes toegeschreven. Het mechanisme daarachter is waarschijnlijk ook: als Einstein het heeft gezegd, moet het wel een heel diepe wijsheid zijn.

14 nov: kleine toevoeging in de tekst.

Noten

1. Darwin Online (John van Wyhe) is de grootste en meest complete gedigitaliseerde full-text doorzoekbare online bron voor alle teksten van Darwin en een aantal over Darwin. Men kan per document of in 1 keer alle documenten doorzoeken. Ik gebruik de 'Advanced Search'. De site vermeldt "Does not contain the (complete) correspondence of Darwin." De site is populair: "400 million hits since 2006". Zonder deze site zouden we nooit zo'n citaat kunnen controleren en ontmaskeren, want het is ondoenlijk alles zelf te lezen. Dat zou vele jaren kosten. Maar nu kan iedereen een 'Darwin expert' zijn!
2. Alternatieve site die Darwin's correspondentie bevat: Darwin Correspondence Project maar die heeft ook nog niet alle brieven gedigitaliseerd. Het woord 'collaborate' wordt 8x gevonden in brieven aan Darwin, dus niet relevant.
3. Maar degene die dat moet aantonen is degene die de claim van het Darwincitaat heeft gedaan. Als goede wetenschapper moet je altijd de bron van een citaat (met paginanummer) geven, en dat is hier niet gedaan.
4. Google books vindt 2 boeken met het letterlijke citaat (management boeken!). Het variant citaat wordt zelfs in 87 boeken gevonden, waaronder van beroemdheden als J. Craig Venter! (gecontroleerd). Maar google books geeft veel false positive hits (dat verwacht je niet!).
5. 'collaboration' en 'cooperation' komen wel voor, maar niet in een relevante context.
6. Darwin gebruikt het woord 'altruism' niet. Zoek op: 'social animals', 'social insects', 'sympathy', etc.
7. Lee Lan Dugatkin (2006) The Altruism Equation. Seven Scientists Search for the Origins of Goodness. In het eerste hoofdstuk wordt beschreven hoe Darwin worstelde met het altruisme probleem en wat zijn oplossing is.