Is er orde in de natuur?

Is er orde in de biologische wereld? 

Neem een voorbeeld uit mijn eigen vakgebied: de mens heeft 46 chromosomen. Dus orde. Maar, er zijn individuen die 47 chromosomen hebben. Ze hebben chromosoom 21 in drievoud in plaats van tweevoud (zoals de rest van de mensheid). Is er nu nog steeds orde? Nu, er is geen chaos. De mens heeft 46 óf 47 chromosomen. Maar er zijn méér afwijkingen. Bij kanker zie je een waanzinnig groot aantal chromosoomafwijkingen in de tumorcellen. Het lijkt wel chaos. Dus: is er orde in chromosomen? Ja, behalve in een aantal clinisch vaststelbare chromosoomafwijkingen en kanker. Is dat orde? Het lijkt mij nogal subjectief. Het is maar hoe je 'orde' definieert. 

Een ander, beroemd voorbeeld is de vraag: zit er orde in de planten- en dierenwereld? Ja, zei Linnaeus en hij deelde de planten en dierenwereld in, in ordes, families, geslachten, soorten en ondersoorten. Dit werkte geweldig totdat men tegen twijfelgevallen aanliep. Darwin vond het soortbegrip maar een menselijke uitvinding. Soorten bestaan niet objectief. Kun je objectief vaststellen waar de grens ligt tussen een soort en een ondersoort? Toen bacteriën ontdekt werden, kwam men er achter dat het soortbegrip daar slecht werkte.

Zit er orde in de dierenwereld? Ja, je hebt: insecten, vogels, reptielen en zoogdieren. Complicaties zijn: vogels die dinosaurierkenmerken hebben of dinosauriërs met veren; zoogdieren met reptielkenmerken, of reptielen met zoogdierkenmerken. Orde? Relatief.

Ananas. Deze komt aardig in de buurt van zeshoekige cellen...

 

Heeft de ananas echt Fibonacci spiralen? (= wiskundige regelmatige reeks) (zie mijn blog: Zomergast Ionica Smeets, Wilfried de Jong, Fibonacci, Ananas, God). Toen Ionica de spiralen op een meegebrachte ananas liet zien, maakte Wilfried spontaan de (cruciale!) observatie dat die ananas "een kleine afwijking had. Het is een beetje gekke ananas. Sommige spiralen zijn wel een beetje moeilijk te zien". Ze zijn minder precies dan je denkt. Planten zijn niet perfect mathematisch gevormd. Als planten door een computer gegenereerd worden, zie je onmiddellijk dat ze niet levens-echt zijn. Dus: is er orde? Ja, bij benadering. Het is dus enigszins subjectief om te zeggen of ananassen beantwoorden aan de Fibonacci reeks. Er is geen ja of nee.

Zit er orde in ons planetenstelsel? De Grieken dachten dat planeten perfect cirkelvormige banen hadden. De cirkel was de meest perfecte vorm. Perfecte orde! Maar het bleken geen cirkels maar ellipsen te zijn. Orde? Ja, als je het begrip aanpast.
De aarde draait om haar as. Dat is orde. Maar de as wiebelt. Orde? Ja, er zit een patroon in: Axial tilt, Axial precession, etc. Orde? Altijd raak, als je maar je formule aanpast voor wat orde inhoudt.
Deze vind ik altijd fascinerend: de dagen worden langer vanaf 21 december, maar niet echt regelmatig. Of niet logisch. De vroegere zonsopkomst loopt niet in de pas met de latere zonsondergang. Waarom is dat nu weer? Is dat regelmaat?

Orde in de scheikunde? Ja, zei  Mendelejev! Kijk maar: het Periodiek Systeem der Elementen. Er zit structuur in het periodiek systeem. Maar er zijn elementen die niet in de natuur voorkomen. En elementen met een atoomnummer hoger dan 82 (lood) vervallen door radioactieve processen tot elementen met lagere atoomnummers. Instabiel. Orde? Ja, maar radioactiviteit compliceert de orde.

Theodor Benfey's spiral
periodic table (wiki)

Al vrij snel bleek de manier van weergave van het Periodiek Systeem niet de enige manier te zijn. Een schatting is dat er behalve Mendelejev nog zo'n 700 alternatieve manieren zijn gepubliceerd om 'de regelmaat' in het PS weer te geven: cirkelvorming, cilindrisch, pyramide vormig, tot de Theodor Benfey's spiraalvormige PS en drie-dimensionale systemen. Deze alternatieve vormen zijn voorgesteld om bepaald eigenschappen beter tot hun recht te laten komen. Orde? Ja, zoveel als er manieren zijn om tegen de werkelijkheid aan te kijken.

Periodiek systeem, (wenteltrap) Wolf, 1941

De vraag 'Is er orde in de natuur?' is betekenisloos als je het begrip 'orde' niet goed definieert. En je kunt 'orde' zo definiëren dat je altijd orde in de natuur vindt. Desnoods met de chaostheorie! (Lorenz attractor, Strange attractors)

De vraag: Is de werkelijkheid logisch geordend? is net zo v(r)aag als: is de werkelijkheid getalsmatig geordend? Ja, de mens heeft 2 ogen, 2 benen, 2 armen, 2 longen, etc. Geen 2 neuzen, maar wel 2 neusgaten. Geen twee hersenen, maar wel twee hersenhelften. Geen twee harten, maar het hart heeft wel 2 helften. Orde is een subjectief begrip. De orde zit in je hoofd. De logica zit in je hoofd.

Bronnen

• blog Jan Riemersma De Ridder & Rutten, "En dus bestaat God" vormde de inspiratie voor dit blog.
• Zomergast Ionica Smeets, Wilfried de Jong, Fibonacci, Ananas, God 
  
• A New Pattern in Nature. Een leuk vlog van Sabine Hossenfelder over vlakvullende patronen in de natuur met 'ronde hoeken'. Het is helemaal geen 'new pattern', maar wiskundigen hebben het pas nu ontdekt. Dit voorbeeld laat ook weer zien dat de vraag 'Is er orde in de natuur?' afhangt van je definitie van 'orde'!
  

 

Nederlandsche Vogelen (5) Zo vroom en zo wreed. Waarom vroomheid niet helpt tegen wreedheid.

In mijn vorig blog Nederlandsche Vogelen (4) Theologische invloeden op de beschrijving van vogels gaf ik aan dat op vele plaatsen bewondering werd uitgesproken voor de wonderen van de Schepping en de wijsheid van de Schepper. In het derde deel liet ik zien dat men de vogels bewonderde om hun pure schoonheid, prachtige verenkleed en zang (zonder expliciet te verwijzen naar de Schepper), maar tegelijk respectloos omging met die mooie vogels. Nu vraag ik aandacht voor het feit dat het besef dat die bewonderde vogelwereld door een alwijze algoede Schepper is geschapen, geen enkele invloed had op de behandeling van die vogels. Hoe kon dat?

Hoe werden wilde vogels behandeld?

Kievit (Sepp, Nozeman,KB)

Ondanks het feit dat er jaarlijks honderdduizenden eieren van de kievit geraapt worden, en ondanks dat zij zelf in het najaar in grote hoeveelheden met slagnetten gevangen en gedood worden, blijven er door de Voorzienigheid altijd voldoende kievitten over:

"....blyft 'er echter altoos, door wyze en gunstige schikkinge der Voorzienigheid, voor ons Land eene verbaezende veelheid van dit gevogelte overig." (KB)

Hier zie je dat er een direct verband gelegd wordt tussen de overvloedige aantallen kievitten en de Goddelijke Voorzienigheid [1]. De kieviten zijn voor de mens geschapen. Dat blijkt wel uit het feit dat ze nooit opraken. Ze zijn 'niet uit te roeien'. En dus mag je ze zonder gewetensbezwaren vangen, doden, hun eieren rapen en opeten. Kieviten waren zeer nuttig omdat ze vooral voor arme mensen een grote hoeveelheden vlees en eieren leverden. "Onze Kieviten te mogen en te moeten plaetsen onder de zeer nuttige en dienstige vogelen des vaderlands". En zo was dat. Men maakte zich kennelijk geen zorgen dat het wel eens slecht zou kunnen gaan met het aantal kievitten. Immers: God zelf zorgde er voor dat ze bleven bestaan. Wat een Wijsheid, Goedheid en Voorzienigheid!

Dit gold niet alleen voor kievitten. De schrijver geeft een nuttige handleiding voor het vangen van tapuiten met paardenharen strikken! [KB]. Wat wreed en respectloos: het zijn van die prachtige, kwetsbare en nu zeldzame vogeltjes. Je mag blij zijn dat je ze nog te zien krijgt. Die respectloosheid kan dus niet uitsluitend toegeschreven worden aan de boeren en plattelanders van die tijd. Het was de auteur van de Nederlandsche Vogelen zelf. Iemand van de betere standen zou je kunnen zeggen.
In die tijd werden de nu in Nederland zeer zeldzame ortolanen in kleine kooitjes in het donker gehouden omdat ze anders zich doodvliegen door de schrik, en ze werden vetgemest. Onvoorstelbaar. Nu broeden ze niet meer in Nederland. Hoogstens kleine aantallen op doortrek. 
In het derde deel ('zo mooi en zo lekker') heb ik nog vele andere voorbeelden gegeven. Het was niet alleen de vanzelfsprekendheid waarmee vogels gevangen en gegeten werden, velen zagen het als volksvermaak om bijvoorbeeld houtduiven met lijmstokjes te vangen door middel van blind gemaakte soortgenoten. Het zgn. 'kwakschudden' was een volksvermaak. In de vorige eeuw, lezen we, was het Zevenhuizensche Bosch vermaard wegens de kolonies van de daar broedende kwakken (nu zeldzaam!). Men hield jaarlijks 'plezierpartijen': in de broedtijd net zo lang schudden aan de bomen tot de nog niet vliegvlugge jongen naar beneden donderden (KB).
Ook zonder de Voorzienigheid te noemen had men het idee dat sommige soorten voorbestemd waren 'om de mens tot spyze te dienen' [3].

Conclusie

Vroomheid maakt gelovigen niet respectvol ten opzichte van de natuur. Integendeel: men geloofde dat het de bedoeling van de schepper was dat die vogels, gevangen, geschoten en gestrikt werden om als lekkerny voor de mens te dienen! Geheel in overeenstemming met Genesis [2]. Hoe moderne christenen tegenwoordig de Bijbel ook mogen lezen, toen weerhield de Bijbel de gelovigen niet om op een ongewoon wrede en inhalige manier met de natuur om te gaan. En aangezien de Bijbel niet gewijzigd is sinds de 18e eeuw, moeten eventuele diervriendelijke moderne christenen door buiten-Bijbelse, culturele factoren beïnvloed zijn.

Noten

1. Goddelijke Voorzienigheid (wiki): De almachtige en alomtegenwoordige kracht Gods, door welke Hij hemel en aarde, mitsgaders alle schepselen, gelijk als met Zijn hand nog onderhoudt, en alzo regeert, ... van Zijn Vaderlijke hand ons toekomen."
2. Genesis 9: "En de vrees en de schrik voor u zij over al het gedierte der aarde en over al het gevogelte des hemels, al wat zich op de aardbodem roert en alle vissen der zee; in uw hand zijn zij gegeven. 3 Alles wat zich roert, wat leeft, zal u tot spijze zijn; Ik heb het u alles gegeven evenals het groene kruid." Met deze Bijbelse woorden: waarom zou je dan nog aarzelen?
3. Over de wilde eenden: "De natuur schynt deze Vogels, even als de Haringen, dit te hebben ingegeven, dat zy, om zelf de Kost voor zig te zoeken, aan het Menschelyk Geslagt Spyze verschaffen moesten" (217)

Vorige blogs over dit onderwerp

1. Nederlandsche Vogelen (1) Een vernieuwend ornithologisch standaardwerk uit de 18e - 19e eeuw
2. Nederlandsche Vogelen (2) Een aanzet tot evolutionair denken in de kiem gesmoord.  
3. Nederlandsche Vogelen (3) Zo mooi en zo lekker!
4. Nederlandsche Vogelen (4) Theologische invloeden op de beschrijving van vogels 

Docentenplein blundert met reclame voor creationistisch evolutieleerboek

Een oplettende lezer tipte mij dat de website Docentenplein reclame maakt voor het creationistisch evolutieleerboek 'Evolutie - Het nieuwe studieboek'.

Docentenplein: reclame voor creationistisch leerboek (21 Jan15)

 

Het boek is een vertaling uit het Duits. De auteurs Reinhard Junker en Siegfried Scherer zijn creationisten. Het boek is via de website Docentenplein te bestellen bij de creationistsiche organisatie www.oude-wereld.nl. Het is tweemaal te vinden: onder 'Lesmateriaal VO' en 'Aanbiedingen'. In de beschrijving van het leerboek staat: "Het laatste deel behandelt een interpretatie uitgaande van design", maar het creationisme is niet beperkt tot het laatste hoofdstuk, het boek als geheel is geschreven vanuit een creationistisch standpunt. Docentenplein linkt direct door naar de creationistische website Oude Wereld waar je deze omschrijving van het boek vindt: "hoe de nieuwe biologie het tijdperk van Darwin beëindigt".

Op de site oude-wereld

Het is onbegrijpelijk dat Docentenplein niet gecontroleerd heeft wie de auteurs zijn, wat de inhoud van het boek is, wie de uitgever is en ook niet gealarmeerd zijn door het adres waar het boek besteld moet worden. Het biologenvakblad BioNieuws had in 2010 en 2011 al gewaarschuwd voor het boek. Hadden de makers van Docentenplein even gegoogeld dan hadden ze de website:

kritische website over Junker-Scherer:

https://sites.google.com/site/junkerscherer/

gevonden waar een kritische analyse van het boek gegeven wordt door de evolutiebiologe Gerdien de Jong (UU). De conclusie van de Jong:

"Dit boek is geen studieboek en geen standaardwerk over evolutiebiologie, en heeft weinig overeenkomst met de laatste  stand van de evolutiebiologie. Het is een gedetailleerde bestrijding van evolutie door schrijvers die toegang tot de wetenschappelijke literatuur hebben en in een wetenschappelijke stijl schrijven." (bron)

De website is speciaal opgezet om docenten die niet deskundig zijn op het gebied van evolutie te helpen fouten in het boek op te sporen en het creationistische karakter van het boek duidelijk te maken.

Deze misleidende reclame voor een creationistisch boek moet zo snel mogelijk verwijderd worden van een neutraal ogende website als Docentenplein. 
Als iemand iets van docentenplein weet, neemt U aub contact op of laat een comment achter. 

Nergens is op de site te vinden wie de auteurs of de organisatie zijn die verantwoordelijk zijn voor de site. In het hoofdmenu zit geen contactmogelijkheid. Dit is allemaal hoogst ongebruikelijk. Het is niet uit te sluiten dat de hele website Docentenplein is opgezet door De Oude Wereld, dus een scam of te wel: oplichting.

Met dank aan de lezer Gralgrathor voor de tip.

Update 24 jan 2015

Na bestudering van de kleine lettertjes op de website Docentenplein blijkt:  "Docentenplein is inmiddels al meer dan 12 jaar actief en is hét medium om onderwijs gerelateerde producten te promoten.". Het is dus géén startpagina voor docenten zoals 'Docentenplein' suggereert, het is een commerciële website voor producenten van lesmateriaal die tegen betaling hun advertenties kunnen plaatsen met de ongekende bonus dat niet vermeld wordt dat het om een advertentie gaat. De website Docentenplein bevat niet een redactioneel deel en een deel advertenties, nee alles is advertentie. De site bevat helemaal geen beoordelingen van lesmateriaal door de redactie of door gebruikers. Die beoordelingen zouden in het belang zijn van docenten en niet in het belang van producenten. Het is als een krant zonder nieuws en achtergronden en uitsluitend reclame (zonder dat er bij staat dat het reclame is).
De site neemt kritiekloos lesmateriaal op als er maar betaald wordt. Het resultaat is twee boeken van de creationistische organisatie Oude Wereld. Dat is niet in het belang van goed onderwijs. Dat is een slechte zaak.
Ten tweede: volgens De regels bij het plaatsen van online advertenties moet een advertentie duidelijk herkenbaar zijn als advertentie. Welnu daar is volstrekt niet aan voldaan. Niemand gaat als eerste kleine lettertjes onderaan de homepage doorploegen. En zelfs dan is nog steeds niet duidelijk of er ook echte, redactionele bijdrages op de site staan. Dit alles zou in het hoofdmenu moeten staan onder een kop als 'Wie zijn wij?'.
Docentenplein is in feite een soort webwinkel vermomd als startpagina voor docenten, opgesierd met een gratis nieuwsbrief waarin ook nog reclame kan voorkomen. Misleidend dus.

Update  25 jan 2015

Sinds 25 Jan is het mogelijk een comment in te voeren onder een boek. Dat heb ik hier gedaan voor het boek van Junker-Scherer.

Vorig blogs over dit onderwerp

• Nieuwe kritische website over Junker & Scherer 6 Feb 2011
• Der geist der stets verneint. Wacht u voor dit boek  14 Dec 2010
• Der geist der stets verneint. Weglaten, verkeerd weergeven, verdraaien, misleiden 15 Dec 2010