De manen van Jupiter: zelf zien en fotograferen wat Galilei 400 jaar geleden door zijn telescoop zag

Is het niet wonderlijk? Je ziet een opvallende ster aan de hemel. Wanneer je de ster door een verrekijker bekijkt of het met een telelens fotografeert, dan blijkt het de planeet Jupiter te zijn. Jupiter is echt de leukste planeet. Want hij heeft 4 duidelijk zichtbare manen! Je hebt geen dure telescoop nodig. 

 

Nog leuker: de onderlinge standen van de manen veranderen waar je bij staat. Het gaat niet gauw vervelen. Er zijn eindeloos veel configuraties mogelijk. Je kunt weten hoe laat het is uit de standen van de manen ten opzichte van elkaar, en of ze links of rechts van Jupiter staan. Je kunt er de klok op gelijk zetten. Die manen moeten zich met een rotgang rond Jupiter bewegen.

Moons of Jupiter (detail)
pijltje geeft moment van foto 1

Ik vond een interactief diagram met de banen van de manen op een zelf te kiezen dag, maand en jaar. De grijze verticale balk in het midden is Jupiter. De manen zijn met verschillende kleuren aangegeven. NB: op het diagram zie je ook nog of de manen voor of achter Jupiter bewegen. De witte lijn met pijl geeft het moment waarop deze foto is genomen:

foto 1: 5 aug 2020 23:03:41 Jupiter
Sony 70-350mm ISO:102400 1/15 sec
contrast is verhoogd om vierde maan zichtbaar te maken

U ziet Jupiter met de vier manen. De gefotografeerde manen komen overeen met wat voorspeld is. Soms zie je maar 3 of 2 (20 augustus) of zelfs maar 1 maan (5 sept): dan staan ze voor of achter de planeet. Of ze bedekken elkaar. Fascinerende materie. Ik heb de opname iets moeten onderbelichten en foto iets donkerder moeten maken om te voorkomen dat Jupiter zijn dichtstbijzijnde maan overstraalt. Nota bene, een planeet. Geen ster. Dus uitsluitend gereflecteerd zonlicht. Net als onze eigen maan trouwens. Hier een opname van 2 augustus met 3 manen:

foto 2: Jupiter met 3 manen. 1/25 sec. ISO:32.000
de 'verdwenen' maan gaat voor Jupiter langs.

Bijzonder is dat deze foto's zonder statief zijn gefotografeerd. Onmogelijk zult U zeggen! Waanzin zal een ander zeggen. Nog een ander: amateur! Maar, ik houd geen pleidooi voor sterrenfotografie zonder statief. Ik wil met deze foto's laten zien wat er allemaal verbeterd is in de fotografie en in de kunst van het maken van objectieven. Sinds Galileo Galilei (1564-1642), de ontdekker van de 4 manen, is de techniek astronomisch verbeterd! En nu kan iedereen de sensatie die Galileo ervoer herbeleven. Een belangrijke vernieuwing is de Optical Steady Shot (OSS). Er zit een bewegingssensor in de lens of camera die bewegingen van je hand compenseert. Een bijzonder slimme, nuttige en wonderbaarlijke uitvinding. Het fotograferen van sterren en planeten is laagdrempeliger geworden. Het is fantastisch om dezelfde ontdekkingen te doen over de bewegingen van de vier manen als Galileo 400 jaar geleden deed. Galileo zou zijn ogen niet geloven als hij dit zou zien.

Nu zitten er wel grenzen aan deze OSS techniek:

opname tijd veel te lang: 1/2 sec.

Bij een te lange opname tijd zie je de trillingen van je hand terug in een trillend spoor van de manen en Jupiter zelf. Het lijken bliksemschichten.

Het blijft fascinerend om te ontdekken dat dat ene lichtpuntje aan de zuidelijke sterrenhemel helemaal geen ster is maar een planeet waar 4 manen om cirkelen! Een planetenstelsel in het klein. Te bewonderen vanuit je eigen tuin of dakraam.

Postscript 17 aug 2020

 

SonyA6400 met Sony 70-350mm. ©GK

 

Ik kon het niet laten: een uurtje na een heftige onweersbui, was er een stukje heldere lucht. Daarin stond Jupiter te pronken. Ook in overeenstemming met de Jupiter-manen kalender waren er op dat tijdstip 4 manen te zien. De tweede zit links tegen Jupiter aan geplakt. Jupiter overstraalt die maan, dus ik moest achteraf het contrast aanpassen om hem enigszins zichtbaar te maken. Op de computer wordt de ISO van deze foto aangegeven als 65.535 *). Dat is fout want op de camera had ik het maximum 102400 ingesteld. Het blijkt dat tijden van 1/15 of korter goed genoeg zijn voor een 'scherp' beeld. Langer dan 1/10 seconde worden stippen streepjes. Alles uit de hand geschoten met uiteraard Optical Steady Shot aan.

*) 2^16 =65.536. Als je bij nul begint te tellen is het 65.535. Misschien heeft het programma dat op Ubuntu ISO moet weergeven van een foto gewoon 65.535 als maximum?

Cameranu.nl : Een halen, Twee betalen

Een bedrijf is zo sterk als zijn zwakste schakel. Een ketting breekt op het punt waar de zwakste schakel zit. Bij het bedrijf cameranu.nl is de zwakste schakel de administratie. Wat is er aan de hand?

 

Ik had een camera plus lens gekocht bij camernu.nl. Ik had er nooit eerder iets besteld. Ik had dit bedrijf gekozen op aanraden van een fotograaf en omdat ze als enige de mogelijkheid boden om te betalen bij aflevering. Je kunt dan de bestelling controleren en als alles klopt betaal je. Geen risico. Bovendien leek het me wel zo veilig om in coronatijd thuis te laten bezorgen. De koerier, die met een bestelwagen van Cameranu kwam, wist niet dat de klant aan de deur moest betalen. De chauffeur liep al terug naar zijn wagen, toen we hem nariepen dat we nog moesten betalen. Nogal slordig. Heeft hij niet goed naar de factuur gekeken? Of heeft cameranu.nl heeft het er niet opgezet? Hoe dan ook: in beide gevallen nogal slordig.

Ik had een review geschreven op een beoordelingswebsite op verzoek van het bedrijf zelf. Om het bedrijf te helpen maakte ik melding van het feit dat de chauffeur niets van betalen bij aflevering wist. Dat laatste is natuurlijk niet in het belang van het bedrijf. Voor de klant heeft dat geen nadeel. Ruim een maand later kreeg ik een 'betalingsherinnering':

Dat is even schrikken. Of ik binnen 7 dagen wilde betalen. Gelukkig had ik nog het betaalbewijs van hun eigen mobiele pinautomaat en mijn bankafschrift. Ik mailde dat naar het bedrijf met een CC naar de fotograaf die mij Cameranu had aanbevolen. Want ik vond dat hij het ook moest weten. Ondertussen was ik niet al te gerust op een goede afloop. In mijn dromen zag ik al deurwaarders met geweld mijn woning binnendringen om de betaling ter plekke af te dwingen of persoonlijke eigendommen in beslag te nemen. Vijf dagen later kreeg ik het verlossende bericht:

Conclusie: bijna 5 weken na de aankoop is de betaling nog niet verwerkt. En het kostte 5 dagen nadat ik de betalingsbewijzen had opgestuurd om in de administratie te achterhalen of ik betaald had. Niet handig voor het bedrijf zelf. En niet klantvriendelijk.

Het is allemaal zo makkelijk te voorkomen: even controleren of er al betaald is voordat je een herinnering stuurt. Opgeteld: 3 of 4 fouten in totaal. Voor een enkele bestelling. Ik begrijp nu de klachten die je op het internet kunt vinden. Zou de directeur van dit soort fouten weten? Zo ja, wat gaat hij hier aan doen? Zo niet, hoe kan hij dan een bedrijf managen?

De essentie van boekhouden:

• mensen een factuur sturen die nog niet betaald hebben,
  
• mensen die wel betaald hebben geen herinnering sturen

Vroeger heb ik zo'n soort fout waarschijnlijk ook wel eens gemaakt. Eerst doen, en dan pas nadenken. Maar ik heb geen bedrijf dat afhankelijk is van een goede reputatie. Ze maken geen camera's, het zijn dozenschuivers. Dus: wat moeten ze als eerste in orde hebben? Ik erger mij mateloos aan dit soort fouten. U moet maar Uw eigen conclusie trekken.

In het algemeen: de samenleving zou toch een stuk prettiger zijn als mensen gewoon hun werk deden. Er zouden in ieder geval geen klachtencommissies en klachtenwebsites nodig zijn.

De volgende blogpost gaat weer over fotografie!

De Sony 70-350 telezoom gebruiken voor macro en sterrenfotografie

Gewone Oeverlibel (detail) ©GK

Vleugel Gewone Oeverlibel (detail) ©GK

Bovenstaande detail foto's zijn gemaakt met de Sony 70-350 telezoom lens. Het is helemaal geen macrolens maar geeft desondanks verrassend goede details bij maximale zoom. De afstand tot de libel was ongeveer 2 meter.

Detail rups Groot Koolwitje (641x577)©GK

 

De rups van het Groot Koolwitje op ongeveer 2 meter afstand met maximale zoom gefotografeerd. Letterlijk haarscherpe haartjes. Niet uitvergroot, alleen veel weggesneden.

Gewone smalboktor (1776x1162 pixels) ©GK

Deze Gewone smalboktor zat op het dak van mijn auto. Een schone achtergrond zonder hinderlijke grassprietjes en blaadjes. Daardoor lijkt het wel een studio opname! Genomen op de kleinst mogelijke afstand (plm. 1 meter).

Klein geaderd witje detail (1/400; f8; ISO:1000) ©GK
948x732 pixels (rest is weggesneden)

Bij het Klein geaderd witje is de voelspriet met zebrapadtekening goed te zien. De spriet eindigt in een knobbel (kenmerk van dagvlinders). Op het oog van de vlinder zie je meerdere donkere cirkelvormige vlekken.

Voor dit soort details heb je geen macro nodig. Als je nog verder wilt inzoomen en alles scherp wilt hebben, heb je wel een macro nodig. Want met deze lens kun je niet scherpstellen als je dichter dan 1 tot 1,5 meter bij je onderwerp bent.

Al deze foto's zijn uit de hand genomen. Geen statief gebruikt. Afstand minimaal 1,5 meter. Die grote afstand is juist voordelig om insecten te fotograferen. Je jaagt ze minder snel weg. Veel macro lenzen hebben aanzienlijk korte brandpunten: 35, 50, 85mm. Dat lijkt me een behoorlijk nadeel. Voor bepaalde onderwerpen die je dicht kunt benaderen zijn macro lenzen beter omdat ze dan nog meer detail geven.

Sterrenfotografie

Je kunt deze lens ook gebruiken voor sterrenfotografie:

Jupiter met 4 manen aan de avondhemel
30 juli 2020 22:26.
1/30 f6.3 ISO 65.535 350mm

Zelfde foto met nabewerking op de PC.
Afstand van linker t/m rechter maan: 386 pixels

Ik zag een heldere ster. Ik wilde testen of ik en de ingebouwde stabilisatie van de lens de ster als een scherp lichtpuntje kon afbeelden. Wanneer er beweging was, zou je het als streepje of vage vlek moeten zien. Wat ik zag was Jupiter met 4 manen! De lens leunend op het dakraampje, dus zonder statief. Dit doe je normaal met statief. Maar de Sony A6400 heeft een waanzinnig hoog ISO bereik (lichtgevoeligheid van de sensor) die oploopt tot 12.800 en software-matig zelfs tot 102.400. Normale onderwerpen fotografeer je bij ISO 200 of 400. Mijn 9 jaar oude digitale Sony A580 heeft een maximum ISO van 12.800 (niet aan te bevelen!). Die hoge ISO stand genereert wel ruis (zie 1e foto). Dat is niet erg voor dit soort foto's. Het voordeel is dat je een sluitertijd kunt bereiken van 1/30 sec. Dat is nog steeds lang, maar kennelijk samen met de ingebouwde lensstabilisatie voldoende om redelijk scherpe beelden te krijgen van Jupiter en zijn 4 manen. Zie de twee foto's. Scherpstelling handmatig.

De maan geeft veel details te zien:

veel details te zien op de maan
1/4000 sec f7.1 ISO 2000
breedte van de maan: 700 pixels
uit de hand gefotografeerd.

Veel kraters te zien op de maan:

Maan detail. f/8.0 1/2500 sec. ISO 1250

Alle foto's zijn niet uitvergroot, maar de omgeving is weggesneden. Klik op de foto's voor groter formaat. De opnames zijn nog iets te verbeteren door andere sluitertijden/ISO/diafragma combinatie/statief/stabilisatie/tijdstip op de avond/helderheid van de hemel, etc.

Maar het punt is dat deze foto's aantonen wat je kunt bereiken met het Sony 70-350 mm objectief in combinatie met de Sony A6400 camera. Voor normaal gebruik van deze lens zie mijn vorige blogs.

Hartelijk dank voor uw belangstelling! Voor commentaren zie onder.

Vorige blogs

• Toch nog een wespendief!
• Obsidentify voorspelt Wespendief, Buizerd en Ruigpootbuizerd op basis van foto's van dezelfde vogel