04 April 2012

Koonin over Dawkins 'selfish genes' en het repareren van DNA

Ik liep tegen een interessante passage aan in Eugene Koonin The Logic of Chance. Die passage zet het thema van mijn serie blogs over 'De ontdekking van de structuur van DNA' in een nieuw licht. Niet dat Koonin dat zelf doet, maar dat maakt het juist des te interessanter. Eerste citaat:
"Replication of the genetic material is the single central property of living systems" (p. 413)
De replicatie van het genetisch materiaal is de belangrijkste eigenschap van het leven. Er staat nog net niet 'het doel van het leven'! Hij vervolgt:
"Once one realizes that replication of the genetic material is the single central property of living systems, there is no logical escape from the selfish gene perspective. In particular, Dawkins provocatively claimed that organisms are but vehicles for replicating and evolving genes. (p.413–414).
Iets verder wordt hij nog specifieker:
"All phenotypic features of organisms emerge and evolve only inasmuch as they are conductive to genome replication." (414)
Dit is natuurlijk het beroemde selfish gene concept van Dawkins. Het fenotype (lichaam) van bacterie, plant en dier staat ten dienste van de replicatie van het genoom. Voeg nu uw achtergrond kennis toe: dat genoom bestaat uit DNA. En de relevante informatie in DNA berust op de specifieke Watson-Crick base paring van de bases A met T en C met G. Nu ziet u ook waarom de volgende passage cruciaal is:
"A large fraction [!] of the core phenotype consists of anti-entropic devices that lower the error rate of information transmission in the replication process itself, as well as the ancillary processes of transcription, translation, and protein and RNA folding, and keep in check the deleterious effects of those errors that do occur". (414)


Baron Münchhausen trekt zichzelf aan zijn haren uit het moeras.
( wikipedia )

Koonin claimt dus dat een groot deel van de machinerie van een organism in feite tot taak heeft kopieer fouten te minimaliseren. Bij een bacterie wordt 10% van het genoom voor DNA repair gebruikt (p.275) en de mens heeft tenminste 130 DNA-repair enzymen. Het woord anti-entropic devices betekent eigenlijk systemen om degradatie te verminderen zoals DNA-repair (is in eerdere blogs ter sprake gekomen). En verder om fouten bij het vertalen van genetische informatie naar eiwitten te herstellen. Want ook daar worden fouten gemaakt. En dat is weer belangrijk omdat eiwitten de machinerie vormen die replicatiefouten moeten herstellen. Foutgevoeligheid van DNA oplossen door voor méér eiwitten in het DNA te coderen! Een wonderbaarlijke prestatie die lijkt op Baron Münchhausen die zich aan zijn haren uit het moeras trok.
Als U zich afvraagt wat maag, darm, mond, tong, tanden, etc in ons lichaam doen, dan heeft Koonin daar ook een antwoord op: die zorgen voor de grondstoffen voor replicatie en de rest van het lichaam in stand te houden. Een typsiche Dawkiniaanse selfish gene beschrijving! Typerend voor Koonin gebruikt hij 'replicatie' in plaats van 'DNA'. Hij bedoelt de componenten van DNA: 4 bases, deoxyribose, fosfaat, nucleosides, nucleotides.

Ik vertaal dit naar DNA: die fouten bestaan uit fouten in de Watson-Crick base paring (AT en CG) die we punt-mutaties noemen. Ten tweede: inserties, deleties die in feite berusten op breuken in de fosfaat-suiker backbone van DNA (de backbone was chemisch steviger dan de base binding zoals we in eerdere blogs concludeerden). Maar zowel de base paring als de fosfaat-suiker backbone maakten DNA tot zo'n chemisch perfect molecuul, zoals we in vorige blogs gezien hebben. Een molecuul waar nauwelijks chemische alternatieven voor te vinden zijn. 'Optimaal gezien de omstandigheden' zei iemand. Een molecuul dat chemisch niet anders opgebouwd kan worden dan het is. Een noodzakelijk molecuul. Als je Röntgen-diffractie patronen en de bestanddelen kent, volgt daaruit noodzakelijkerwijs de driedimensionale structuur van DNA. Zo logisch zit DNA in elkaar. Welnu, 'the secret of life' is dat het leven een groot deel van zijn machinerie nodig heeft om beschadigingen en replicatie fouten in DNA te herstellen!

Nota bene: het is mijn interpretatie van bovenstaande passages van Koonin dat een groot deel van de biologische machinerie van ons lichaam tot taak heeft de chemische tekortkomingen van DNA als informatiedrager te compenseren. Evolutie heeft gekozen voor DNA en het compenseren van de nadelen van DNA.

Koonin heeft het nergens in zijn boek over de chemische structuur van DNA (dubbele helix). Hij vraagt zich niet af of er een andere/betere backbone of bases mogelijk zijn. Hij noemt Watson en Crick op pagina 21, maar laat nergens een afbeelding van het beroemde Watson-Crick DNA model zien. Hij heeft het (heel abstract!) over de betrouwbaarheid van informatieoverdracht in biologische systemen (p.275). Hij heeft het alleen over DNA als drager van genetische informatie of 'genome'. Koonin is dan ook een genome onderzoeker. Ergens anders (p.24) zegt hij dat het principe van foutgevoelige replicatie substraat onafhankelijk is, zoals bij computer virussen. Het 'grappige' is dat Koonin de Shannon informatie theorie nodig heeft om te concluderen dat fout-vrije informatie overdracht onmogelijk is: "Information theory is adamant in its insistence on the impossibility of error-free information transmission." (p.23). Wel, dat is een omweg. We kennen immers de chemische eigenschappen van DNA! Die bepalen of fout-vrije transmissie mogelijk is of niet. Bovendien beperkt Koonin's abstracte informatietheoretische benadering het zicht op het ontstaan van DNA en het ontstaan van het leven. En dat is een heel ander onderwerp, maar komt wel uitgebreid aan bod in zijn boek.

Samenvatting

  • DNA replicatie is cruciaal in de evolutie ('essentie van het leven')
  • maar DNA heeft nadelen (replicatie fouten, beschadigingen) veroorzaakt door de chemie van DNA
  • die nadelen worden (ten dele) door repair systemen opgevangen
  • DNA replicatie én DNA repair vormen 'de essentie van het leven'
  • DNA repair wordt uitgevoerd door enzymen die in het DNA gecodeerd moeten worden
  • dat kost méér DNA dat onderhouden moet worden
  • een kosten/baten kwestie? het levert meer op dan het kost?

Enkele recente blogs over DNA

en nog 10 blogs in januari en februari ! (klik op label DNA.)

Postscript 5 april 2012

Ik schreef dat het toevoegen van DNA repair enzymen méér DNA kost dat onderhouden moet worden. Wat nu als er mutaties optreden in DNA-repair enzymen? Dan kunnen die zichzelf (en de rest van de genen!) niet meer adequaat repareren! Potentieel een catastrofe! Vergelijk dit met de menselijke samenleving wanneer in een ramp- of oorlog situatie gewonden naar ziekenhuizen worden gebracht. Wat nu als het ziekenhuis personeel zelf gewond of ziek is? of het ziekenhuis gebombardeerd, ingestort of weggespoeld is? Die crisissituatie in de menselijke samenleving is een goede metafoor voor een genoom met gemuteerde DNA-repair-genen!

    01 April 2012

    Indische gans waargenomen.

    Koppeltje Indische gans Anser indicus, Hoogekampse plas, t.N.v Utrecht

     

    Hoewel ik ze nooit eerder in het wild in Nederland gezien had (voor zover mijn geheugen gaat) is dit onmiskenbaar de Indische gans (Bar-headed Goose, Anser indicus): gele snavel en poten, typerende koptekening. Volgens de vogelgids zijn dit uit gevangenis ontsnapte vogels die in zeer kleine aantallen vooral 's winters in Nederland gezien kunnen worden. De vogels waren behoorlijk tam, dus makkelijk te fotograferen met een eenvoudig toestel. Hij hoort in Centraal-Azië thuis. Hij is bekend omdat hij over de Himalaya trekt, dat is op meer dan 8 km hoogte. Hij is daarmee de hoogst vliegende vogel. Heeft speciale aanpassingen voor het vliegen op grote hoogte (maar die heeft hij in Nederland niet echt nodig!).

    PS het blijkt op waarneming.nl  dat twee andere waarnemers ook deze ganzen waargenomen hebben op dezelfde plaats en dezelfde dag en op 31 maart. Wat ik ook vond op waarneming.nl is dat Anser indicus hybridiseert met andere ganzen, een evolutionair interessant gegeven!

    27 March 2012

    Ooievaar of oehoe te koop? boycot Marktplaats!

    VARA Vroeg Vogels actie tegen het verkopen van wilde vogels op marktplaats:


    Geef het door aan zoveel mogelijk familie en bekenden. Vroege Vogels tv was al op bezoek bij Marktplaats, maar de directeur weigert om mee te werken.

    Hier een voorbeeld van een te koop aangeboden Oehoe: 


    die in een veel te krappe kooi wordt gehouden, en op deze manier geen leven heeft. Als je zoekt op oehoe zie de meest exotische soorten te koop aangeboden: Turkmeese Oehoe, Europese Oehoe, Afrikaanse Oehoe, etc. Dit soort vogels horen überhaupt niet in een kooi. Over grasparkieten en kanaries valt nog te twisten. Maar voor wilde vogels als ooievaar, oehoe, etc is iedere kooi te klein. Vogels moeten kunnen vliegen. Trekvogels als de ooievaar leggen duizenden kilometers af. Daar zijn ze op gebouwd. Daarom horen ze niet in gevangenschap. Vogels zijn geen objecten die je te koop aanbiedt! Vogels horen vrij te zijn zoals deze buizerd die ik afgelopen weekend fotografeerde:

    Buizerd hoog in de lucht
    is de plaats waar deze vogels thuishoren
    Niet in een kooi!
    Je gaat deze gave vogel toch ook niet in een hokje stoppen? Iedereen kan aanvoelen dat zo'n dier een ellendig leven heeft in een hok.

    Wat kun je nog meer doen behalve een handtekening zetten?
    • Maak gebruik van de mogelijkheid om een tip te geven dat een te koop aangeboden 'object' in strijd is met de regels van marktplaats. (u hoeft geen account te hebben om te tippen). Als veel mensen een te koop aangeboden vogel 'tippen' dan gaat marktplaats de aanbieding beoordelen.
    • email deze adverteerder
    Volgens de info op marktplaats over beschermde dieren zijn 'Sommige exotische vogels (zoals veel typen Zuid Amerikaanse parkieten, adelaars en valken)' beschermde dieren en mogen niet verhandeld worden. Als adelaars en valken verboden zijn, waarom zou je dan wel mogen handelen in Oehoe's?

    Volgens Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren (GWWD) (ook op marktplaats vermeldt) is het verboden 'bij een dier onnodig pijn of letsel te veroorzaken, of zijn gezondheid of welzijn aan te tasten en een dier de nodige verzorging te onthouden'. Wie durft te beweren dat het welzijn van vogels zoals de oehoe in een te krappe kooi niet is aangetast? Als iedereen een roofvogel kan kopen, wie garandeert dat zo'n dier de nodige verzorging krijgt? De vogelbescherming werd gebeld door een meisje of haar uil die ze als verjaardagskado had gekregen ook iets anders at dan witbrood! Dat soort dingen dus ...

    Postscript zondag 1 april 


    Ondertussen zijn meer dan 18.000 handtekeningen verzameld. Méér handtekeningen zijn nodig. Ondertussen staan meer dan 13 organisaties achter de actie tegen Marktplaats, waaronder Vogelbescherming, Dierenbescherming, Milieudefensie en WNF. Actuele info op Vroege Vogels website.

    Postscript 15 april

    Op zaterdag 14 april besteedde het VARA consumentenprogramma Kassa aandacht klachten over een handelaar in papegaaien die jongen van de Grijzeroodstaart papegaai verkocht (500 euro), die later besmet bleken te zijn met een dodelijk virus. (de diertjes gingen vroegtijdig dood). De handelaar verkocht zijn papegaaien via Markplaats. Hoe kun je zo dom zijn om dit soort vogels via marktplaats te kopen? Weer een voorbeeld dat marktplaats meewerkt aan een immorele handel waar niet alleen de dieren zelf maar ook de kopers slachtoffer worden.

    Postscript 29 april

    De handtekeningactie tegen marktplaats staat nu op 33.000 handtekeningen. Er zijn vele politieke partijen, waaronder CDA (!) die de actie steunen.

    Postscript 23 mei

    Nepadvertenties tonen aan: Marktplaats staat illegale handel in wilde dieren toe. Vroege Vogels hebben door middel van lok advertenties aangetoond dat illegale handel van vogels gewoon mogelijk is op Marktplaats! Slimme actie! Voor elk aangeboden dier in de tussentijd is al een koper gevonden. Andere advertenties werden zelfs helemaal niet verwijderd, ook niet na tips van de politie. Hardere acties zijn nodig. De directeur is een koppig iemand en is kennelijk niet af te brengen van een eenmaal genomen besluit. Het wordt tijd dat er een hardere actie komt met radiospotjes die het imago van Marktplaats verder beschadigen. Wakker Dier heeft goede ervaringen met dat soortacties. Meestal zijn organisaties wel gevoelig voor imagoschade want dat is schadelijk voor de omzet.

    Postscript 23 maart 2013

    Vroege Vogels petitie werpt vruchten af
    Sharon Dijksma (PvdA)

    Staatssecretaris Sharon Dijksma van natuur presenteert maandag volgens ingewijden de 'Positieflijst voor Zoogdieren'. Hiermee wordt de handel in wilde dieren, zoals op Marktplaats, aan banden gelegd. Een succes dat mede te danken is aan jouw steun!