Zonsverduistering 10 juni 2021 groot succes! Sony A580 met eclipsfilter in 55-300 mm lens

De gedeeltelijke zonsverduistering 10 juni 2021 was een groot succes! Geheel onbewolkte hemel. De zonsverduistering duurde 2 uur en 12 minuten en was om 12:23 maximaal. Ik heb met een geïmproviseerde opstelling foto's gemaakt. 

2 soorten eclipsbrilletjes

Mijn redenering was dat als je zonder schade door een eclipsbrilletje kunt kijken, het ook veilig moet zijn voor je camera. Van 1 eclipsbrilletje heb ik het filter gebruikt om tussen de zoomlens en het standaard UV-filter in te klemmen.

 filter van eclipsbril en kartonnen ring

Omdat het eclipsfilter niet het hele objectief afdekt heb ik de overblijvende randen afgedekt met een kartonnen ring.

kartonnen ring op objectief,
daar op komt het eclipsfilter,
en daar op het standaard UV-filter.

 

buiten opstelling Sony A580 55-300mm objectief

extra aluminiumfolie-kartonnen ring met gat in zonnekap

Als extra had ik in de zonnekap van het objectief nog een rond karton met aluminiumfolie en een gat in het midden gemonteerd, zodat er geen zonlicht buiten het eclipsfilter op de sensor van de camera kon vallen.

De camera is een digitale spiegelreflex Sony A580 (mijn oude camera). Het scherpstellen deed ik handmatig. Dat ging redelijk, maar was niet super precies. Autofocus had gekund, maar heb ik niet geprobeerd. De sluitertijden varieerden van 1/3 sec tot 4 sec (steeds met een delay van 2 sec.). De diafragma openingen varieerden van zeer klein f29 tot tot groot f6.3. Ik laat alleen de maximum verduistering zien.

Relatieve grootte van de zon in het totale beeld
de zon is 600 pixels breed, het totale beeld is 4912 pixels breed
dus de zon beslaat 12% van de breedte van het beeld

Uiteraard is de maximale zoom van 300 mm gebruikt. Dat levert een breedte van de zon van 600 pixels op. In de zon zelf zijn geen details te zien.

 

12:23 uur. t=2 sec. diafragma f25. ISO 200.
niet bewerkt origineel (wel bijgesneden)

Opname op het maximum van de verduistering. De opnames eerst bijgesneden en toen verkleind tot 500x500 pixels.

eerste bewerking

tweede bewerking is beter.

De tweede bewerking geeft een redelijk beeld vind ik zelf. Tenminste voor deze geïmproviseerde opstelling. Alle opnames zijn met een factor 2 onderbelicht om overbelichting en overstraling te voorkomen. Lichtgevoeligheid is ISO 100 of 200 (de laagste standen). Achteraf vraag ik me af waarom ik geen kortere sluitertijden heb geprobeerd...

===

Het is verbazingwekkend dat zo veel mensen die met lunchtijd buiten liepen totaal geen benul hadden van wat er gaande was. Ik heb nog aan 1 voorbijganger mijn eclipsbril kunnen uitlenen om de verduistering te bekijken. Hij was totaal verrast en onder de indruk. Hij wist niet dat er een zonsverduistering gaande was en wist niet wat een eclipsbril was en had nog nooit een zonsverduistering door een eclipsbril gezien. Het is leuk om je enthousiasme met anderen te delen!

Hier zie je Twan Bekkers (vorige blog) uitleg geven over het waarnemen van de zonsverduistering.

 

Eerste poging om de zon te fotograferen met de Lunt telescoop en de Sony A6400 camera

Twan Bekkers aan het werk met de Lunt telescoop
type: ST60/500 LS60T Ha B1200 C PT

De eerste poging om de zon te fotograferen met de Lunt telescoop en de Sony α6400.

De Lunt telescoop is speciaal ontworpen voor het bekijken van de zon (ingebouwde filters, etc.). Normaal kijk je met een verwisselbaar oculair met vast brandpunt. Juist omdat de telescoop speciaal is ontworpen om met het blote oog naar de zon te kijken, hoef je niet bang te zijn dat jouw netvlies of de camera sensor kapot brandt.

Fotograferen

Je hebt een adapter nodig om je een camera op de telescoop te kunnen monteren. In mijn geval een Sony E-mount compatibele adapter. Maar dat is pas het begin. Als de camera met een adapter op de telescoop bevestigd is, dan vervang je in feite het oculair van de telescoop door de camera. Tegelijk vervang je het objectief dat op de camera past door de telescoop. Vanuit de camera gezien komt dit neer op fotograferen zonder lens. Een niet alledaagse bezigheid. Dit vereist een aantal settings op de camera.

• Release w/o Lens = enable. Opname moet gemaakt kunnen worden zonder lens.
  
• Focus Mode = Manual Focus. Het scherpstellen moet op de telescoop gebeuren, niet op de lens. Het beeld van de telescoop wordt op de monitor van de camera geprojecteerd. Dat is je feedback. Dus autofocus (AF) kun je vergeten. 
• Diafragma kun je ook vergeten want het diafragma zit in de cameralens.
• Shooting mode (draaiknop): M (Manual). Je kunt dan zowel de sluitertijd als de diafragma waarde in stellen. Het diafragma vervalt. Blijft over de sluitertijd. Die moet niet te lang zijn want de zon beweegt. Het liefst zo kort mogelijk. 
• De ISO waarde wil je het liefst tussen 100-400 ISO hebben om scherpe details in de opname te krijgen. Als je de sluitertijd kiest (bv. 1/100 sec) dan kan de camera alleen de lichtgevoeligheid nog aanpassen. In dat geval zet je ISO op ISO AUTO (de camera kiest zelf een ISO waarde). Controleer of de door de camera gekozen ISO waarde acceptabel is.
• Self-timer: om trillingen te voorkomen wanneer je op de shutter button drukt is het handig om een self-timer (10 sec) in te stellen. 

 

Scherpstelling

De scherpstelling is een probleem om twee redenen. Ten eerste is de zon sowieso geen makkelijk object om op scherp te stellen. De zon is een vuurbal met alleen schijnbaar scherpe randen. In mijn ervaring is het verschil tussen scherp/onscherp onduidelijk. Je hebt ervaring nodig om te weten hoe je moet scherpstellen. Bij de maan heb je een scherpe rand en vele donkere vlekken die het scherpstellen makkelijk maken. Bij de zon zou je kunnen scherpstellen op zonnevlekken of uitstulpingen aan de randen (protuberances). Helaas zijn er niet altijd zonnevlekken. Protuberances zijn er vaker, maar je moet geluk hebben om er een paar te zien, want ze komen en gaan. Niet te voorspellen.

Een extra moeilijkheid is dat het beeld van de zon op de camera monitor of viewfinder vrij klein is. Op de foto is de zon 1206 pixels breed en dat is plm. 1/5 van de breedte van de sensor (6000 pixels). Het monitorscherm van de camera is 5,5 cm breed, dus de zon is daar 1,1 cm breed (zie foto). Dat is klein. Dat komt omdat je de oculair vergroting van de telescoop mist.

Tijdens het werken met de telescoop was ons niet duidelijk of je met de camera in de Manual focus mode en zonder eigen objectief kunt inzoomen om beter te kunnen scherpstellen. Maar, Sony heeft een Focus Magnifier optie: een vergroot beeld als je handmatig focust. Om dat te kunnen gebruiken mag de Focus Mode niet op Autofocus (AF) staan, maar moet op Manual Focus staan. Deze mogelijkheid is nog niet uitgeprobeerd. Mijn inschatting is dat Focus Magnifier geactiveerd wordt door het handmatig focussen op de lens. Je wilt dat dit op de een of andere manier op de camera in te stellen is. Al dit soort zaken moet op de camera ingesteld worden want er is geen communicatie tussen telescoop en camera. Dit moet in een volgende sessie uitgeprobeerd worden. 

Je komt er tevens achter hoe weinig je eigenlijk van je eigen camera af weet. Een grondige kennis van camera instellingen is noodzakelijk. Ideaal zou zijn als je met een simpele beweging van je vingers op het touchscreen van je camera het beeld zou kunnen uitvergroten (zoals op je smartphone of iPad). Dan ben je immers niet afhankelijk van een objectief.

Conclusie: je moet dus in staat zijn om op welke manier dan ook goed te focussen om opnames van de zon te kunnen verkrijgen waarin details te zien zijn. Het ontbreken daarvan verhindert natuurlijk niet dat je sowieso opnames kunt maken (zie foto). Als 'noodoplossing' kun je, als je voldoende tijd en een onbewolkte hemel ter beschikking hebt, een serie foto's maken en steeds ietsje draaien aan de fijn-focus knop op de telescoop. Dit zou in combinatie met Interval Shooting kunnen. Op de PC kies je de beste er uit. 

Tenslotte: de zon loopt steeds uit beeld, dus je moet iedere paar minuten haar weer in het midden zetten! Maar dat gaat heel makkelijk.

totaal beeld: 6000x4000 pixels, zon: 1206 pixels breed
dit illustreert de relatieve grootte van de zon in de opname

 

 

Thuis de zon bekijken met de Lunt telescoop

Ja, dat kan iedereen. Je kunt Twan Bekkers inhuren om bij je thuis door de Lunt telescoop te kijken. Zijn website: www.zonwaarnemen.nl. Fotograferen zit niet in het standaard pakket maar kan na overleg. Door de telescoop kijken onder zijn  begeleiding kan altijd zolang er geen bewolking is. Hij kan je alles over de Lunt telescoop, de zon en het universum vertellen. Hij komt bij jou thuis!

Gedeeltelijke zonsverduistering op 10 juni is te zien in Nederland met een eclipsbril! (info)

Astrofotografie blogs

• How I discovered the Pleiades constellation 16 april 2023
  
• Close encounter Jupiter and Venus on 1st March 2023 The Netherlands photographed with SONY RX10-IV 01 March 2023
• Solar eclipse 25 Oct 2022
  

Onwaarschijnlijk goede prestaties van ObsIdentify (NIA) met blauwborst en ree.

Foto 1. Wat is dit? uitsnede 408 x 426 pixels [GK_08699]

ObsIdentify (NIA) is beeldherkennings software dat ingebouwd zit in waarneming.nl. Waarneming.nl is een website waar iedere natuurliefhebber (na registratie) waargenomen planten en dieren kan invoeren. Voegt hij/zij een foto toe dan doet ObsIdentify een poging om de soort te herkennen. 

Ik had een serie foto's van een vogeltje ter grootte van een roodborst dat ik niet direct herkende. Het was een tegenlicht opname. En het was nogal een afstand. Het origineel is 6000 x 4000 pixels. Foto 1 toont het vogeltje als je alle omgeving wegsnijdt tot 408 x 426 pixels. Ik liet ObsIdentify dit identificeren aan de hand van bijgesneden 3000x2000 foto's. Ik was blij verrast. O kwam met een blauwborst met zekerheden 74% tot 85%! Toen ik ging inzoomen zag ik een blauwe keel. Dat is een blauwborst. Het klopte dus. Knap van ObsIdentify! Een blauwborst herkennen op een tegenlicht opname. Dat is de meerwaarde van automatische beeldherkenning: op slechte opnames toch een goed resultaat boeken. Handig als je nog nooit een blauwborst hebt gezien.

Foto 2.  origineel van foto 1 [GK_08699]

De originele opnames van 6000x4000 gaven: Tapuit (34% - 83%) en Zwarte Roodstaart (40% - 99,4%). Beide fout. Hoe kan dat? In de originele foto beslaat het vogeltje minder dan 1% van de totale oppervlakte [1]. Als waarneming.nl de foto verkleint tot bijvoorbeeld 1000x667 vóórdat ObsIdentify hem te zien krijgt, blijft er nog maar 68 pixels breedte over (foto 2 hierboven). En dat is erg weinig. Cruciale informatie gaat verloren. Dus het loont om overbodige omgeving weg te snijden. De software van waarneming.nl gaat nooit 'de omgeving' wegsnijden, dat is te riskant. Niet voor niets staat er standaard: "Probeer de foto bij te snijden." Een foto van meer dan 1000 pixels breed wordt in zijn geheel verkleind [2].

Maar ook met bijgesneden foto's kan het mis gaan. In één foto ziet O een merel (72%). Verklaring: de vogel zat met de rug naar ons toe en dan zie je het blauwe keeltje niet! Logisch.

Op een ochtend had ik meer geluk. Op zo'n 10 meter afstand zat een blauwborst op een paaltje te zingen. Onmiskenbaar. Dicht genoeg bij voor prachtige foto's.

Blauwborst 1200x1000 pixels [GK_9591_A3.jpg]
Sony A6400 met Sony 70-350.

 

Ik had 1 a 2 minuten de tijd om hem te fotograferen. De zacht rode achtergrond is de ochtendzon. Een perfecte foto (behalve dat takje misschien). Dat doe je niet gauw voor een tweede keer. Helaas gaf ObsIdentify er maar 61,8% voor. Teleurstellend. Wel een correcte identificatie, maar voor een perfecte foto wel een erg laag percentage zekerheid! Verklaring? Het systeem krijgt waarschijnlijk niet vaak van dit soort foto's aangeboden en is er dus niet op getraind. Een paradoxaal geval.

Nog een onwaarschijnlijk goede, bijna bovenmenselijke prestatie van ObsIdentify:

ziet U een ree?

Beeldherkenning voorspelt Ree (Capreolus capreolus) met zekerheid 98.8%. Een ree? Sorry, waar staat een ree?

Daar staat een ree!

bijgesneden tot 700x600 pixels. Ree 91.8%
niet uitvergroot!

Ik had hem niet gezien met het blote oog. Ik verwachte hier geen ree. Ik zag hem pas toen ik met een verrekijker de omgeving af scande. Een leuke waarneming en een prachtig resultaat voor ObsIdentify. Temeer omdat de kop van de ree uit niet meer dan 140x160 pixels bestaat en de rest van het dier niet te zien is. Dit resultaat had ik niet verwacht.

Alle foto's zijn genomen op het natuureiland en vogelparadijs Tiengemeten. Complimenten voor de eigenaar Natuurmonumenten! Meer in de komende blogs.

Noten

1. 6000x4000=24 miljoen pixels.  408x426=173.808 pixels. Dat is 0,7% van de totale oppervlakte.
   
2. Als ik van te voren zelf de foto verklein tot 1000x667 dan krijg ik: "NIA beeldherkenning voorspelt Zwarte Roodstaart - Phoenicurus ochruros met zekerheid 91.9%". Een fout resultaat dat bijna 3% hogere zekerheid heeft vergeleken met 89,0% als het systeem zelf de verkleining doet. Dit bewijst dat het systeem éérst verkleint voordat het aan ObsIdentify wordt aangeboden. 'NIA' staat voor ObsIdentify (ik weet niet waarom ze de naam veranderd hebben).

 

Vorig blog

• Perfecte camouflage van citroenvlinder misleidt ObsIdentify software, 4 maart 2021.
• klik op label ObsIdentify voor alle blogs over ObsIdentify.