01 February 2022

The evolution of a pandemic virus: SARS-CoV-2

corona update #42

 

No evolution without mutation!

  Watch SARS-CoV-2's growing number of mutations during the past 2 pandemic years: 


fig. 1. The range of nucleotide mutations of all SARS-CoV-2 variants in the past two years (Nextstrain). Captions in the graph are mine.

Each dot represents one sequenced virus. That means all ≈ 30,000 of the virus' genetic instructions are known. On the vertical axis is the number of mutations. On the horizontal axis is time. Virus variants (clades) have different colours. One thing is clear from this graph: the number of mutations in SARS-CoV-2 has steadily increased from the very first SARS-COV-2 virus in December 2019 until January 2022. There is a linear increase of the number of mutations.  

Please note: there are thousands of different mutations in all SARS-CoV-2 viruses worldwide. But they do not occur in one individual virus at the same time. The virus has a total of 29,000 – 30,000 nucleotides. Potentially, each nucleotide can be mutated. Or deleted. So, in theory, up to 30,0000 point mutations are possible. I don't know how many mutations are possible before the virus breaks down.

All mutations in this graph are relative to the first virus genome from Wuhan. The number of mutations of the Wuhan sample is set to zero. The Wuhan sample is at the bottom left corner. When I captured the graph the highest number was 132 nucleotide mutations.

fig. 2. A few Omicron samples with the highest number of mutations (Nextstrain)
(numbers in graph are mine)

In this graph I selected the two Omicron variants 21L, 21K. As an illustration I added the number of mutations of 4 samples. So far 148 mutations is the maximum. Unfortunately, today I didn't find it anymore in the Nextstrain database. Today the next highest has 142 mutations (nextstrain). Samples are continually added to Nextstrain and apparently sometimes deleted.

- Please note there is a bug in the Nextstrain software: in figure 2 the higher number of mutations (132, 148) end up below the lower numbers (122,125). 

Not all mutations of a virus are important. So-called 'synonymous mutations' do not change amino acids of the virus protein. But 'non-synonymous mutations' do change amino acids. The non-synonymous mutations could change the function of the protein. And that could change the function of the virus. However, it is no trivial matter to establish what the effect of a specific mutation or combination of mutations (!) is on the behaviour of the virus. The virus could become more infectious, more deadly or produce side-effects in people. For example, the Delta and Omicron variant outcompeted other variants and became dominant. That is difficult to predict, especially with a new virus. It all depends on the interaction of the virus with the human body.


Why such a regular accumulation of mutations?

When I look again at the graphs with the ever increasing mutations, I am still puzzled. Why does it behave in this way? If a virus is successful, and yes this virus is absolutely successful, then why change? If it ain't broke, don't fix it! Or is it successful because it keeps mutating? I think a virus that stops mutating -if it could!- isn't able to keep up with countermeasures of its new host: increasing immunity [1], vaccines, lockdowns, etc. 

"Now, here, you see, it takes all the running you can do, to keep in the same place. If you want to get somewhere else, you must run at least twice as fast as that!" (Red Queen's race)

 

DIY: Do it yourself

Don't believe me, do it yourself! It's fun and educational to experiment with the Nextstrain tool:
  • Go to https://nextstrain.org/
  • choose: SARS-CoV-2 (COVID-19) / Latest global analysis-GISAID data
  • default dataset (left panel)= ncov (novel corona virus 2019)
  • default Date range = 2019-12-16 tot 2022-01-27
  • Color by: Clade (there are now 23 clades)
  • Tree options: default= 'RECTANGULAR'. I used 'CLOCK' option in the graphs above. Please note that when the CLOCK layout is chosen, the number of substitutions per year is displayed: "rate estimate: 23,709 substitutions per year" according to Nextstrain. So, that is 47 mutations in two pandemic years. However, note that individual viruses can have as many as 3 times more mutations! (142).
  • Filter Data: default is nothing. Result: "Showing 3223 of 3223 genomes sampled between Dec 2019 and Jan 2022" (assessed 31 Jan 22). 
  • Filter for example by entering 'omicron', then choose 21L and/or 21K from the drop-down list. Result: "Showing 465 of 3223 genomes sampled between Nov 2021 and Jan 2022." (assessed 31 Jan 22). Active filters are indicated in the graph.
  • Show branches: toggle ON/OFF for a clearer overview.
  • 'zoom to selected' button in the top of the graph panel. (optional)
  • Point your mouse to a dot in the graph to get information or click on the dot the get more information about the selected virus sequence.
  • Date range: 'Play' watch the variants coming in to existence and producing branches.

There is much more to explore! There are many unanswered questions. For example: how many nucleotide mutations of the total number of mutations (%) are Amino Acid mutations? Or explore for example which genes in the virus were mutated early on in the pandemic? And of course: will the maximum number of mutations still increase this year?

Notes

  1. “The virus has to change to stick around,” says Ben Murrell, an interdisciplinary virologist at the Karolinska Institute in Stockholm. The receptor-binding domain, where many of Omicron’s mutations are concentrated, is an easy target for antibodies, and probably comes under pressure to change in a long-term infection." Nature 28 Jan 22
 
 

Postscript

3 Feb 22

The above graphs suggest a gradual evolution. But Omicron is certainly an exception. At least its origin. “It just came out of nowhere,” says Darren Martin. Intermediate steps are not known. Despite its unknown origin it fits the curve of a linear increase of mutations.

 

Postscript

4 Feb 22

Explosive growth of Omicron variant in the Netherlands (NOS/rivm)

Previous blogs

and many more: click label SARS-CoV-2.
 

24 January 2022

Hooggeleerde complotdenkers: Dick Bijl en Ronald Meester

         
Corona update #41              
               Dick Bijl (2021)
Pandemische Chaos

Dick Bijl (zie vorig blog) als complotdenker:

"Onafhankelijke journalisten deden ook onderzoek naar de herkomst van het virus en kwamen steeds vaker tot de conclusie dat het zeer waarschijnlijk was dat het virus uit een Chinees laboratorium ontsnapt was. Deze theorie was veel aannemelijker dan dat het virus een natuurlijke oorsprong zou hebben."

Nawoord (p.37/44 e-book Pandemische Chaos)

Ronald Meester (zie vorige blogs) als complotdenker:

"Het moet echter ook gezegd dat het bepaald niet denkbeeldig is dat diezelfde wetenschap verantwoordelijk is geweest voor het ontstaan van de pandemie die ontstaan is in een van de steden waar een laboratorium is gevestigd dat nu juist onderzoek doet naar dergelijke virussen. ... " 

Hoofdstuk: 'Wiskundige modellen in de pandemie' (p5/39 e-book).

Beide citaten komen uit het boekje Pandemische Chaos [1] onder redactie van Dick Bijl. Ronald Meester geeft helemaal geen bronnen voor zijn claim. Opmerkelijk voor zo'n complot-achtige statement. Nota bene: hij vindt dat "wetenschappers uitspraken doen die uit de wetenschap helemaal niet volgen." Meester is daar zelf een voorbeeld van! Hij geeft een niet onderbouwde uitspraak buiten zijn eigen vakgebied (hij is geen viroloog). Waarschijnlijk heeft hij de uitspraken van Dick Bijl overgenomen zonder eigen onderzoek.

Lab leak theory

Dick Bijl geeft voor zijn lab leak theory uitsluitend een verwijzing naar een artikel [2] op een mij onbekende website overnu.nl. Het blijkt zijn eigen website te zijn. Het artikel is van de journalist Paul D. Thacker en die komt niet met een wetenschappelijk bewijs van de lab leak theory. Hoogstens circumstantial evidence zoals belangenverstrengelingen van betrokken personen. Verder verwijst Bijl ook naar Nicholas Wade (heb ik niet kunnen vinden op zijn website). Wel heb ik een heel lang artikel van Wade 'The origin of COVID: Did people or nature open Pandora’s box at Wuhan?' [3] gevonden. De conclusie van Wade:

"Where we are so far. Neither the natural emergence nor the lab escape hypothesis can yet be ruled out. There is still no direct evidence for either. So no definitive conclusion can be reached. That said, the available evidence leans more strongly in one direction than the other. Readers will form their own opinion. But it seems to me that proponents of lab escape can explain all the available facts about SARS2 considerably more easily than can those who favor natural emergence." [3]

Dus: we kunnen geen van beide hypotheses uitsluiten. Volgens Nicholas Wade is er geen direct bewijsmateriaal voor beide [10]. Dat zie ik niet terug bij Dick Bijl.

Is de lab escape theorie een complottheorie?

Volgens mij wel. Want het is veel meer dan gewoon een alternatieve theorie. Competitie tussen theorieën is normaal in de wetenschap. Maar de lab escape theorie veronderstelt dat wereldwijd duizenden personen de waarheid verzwijgen of zelfs keihard liegen. En dat ze er belang bij hebben om te liegen. Met name dat alle professionele virologen wereldwijd die de consensus theorie aanhangen in het complot zitten, evenals wetenschappelijke tijdschriften, de media en uiteraard de Chinese overheid. De verantwoordelijken zullen nooit in het openbaar schuld bekennen. Mensen die weten hoe het zit, houden hun mond. Complottheorieën zijn nooit te bewijzen of te weerleggen omdat verdacht gedrag van betrokkenen, geheimhouding, de obstructie van onderzoek of zelfs vernietigen van bewijsmateriaal een onderdeel is van de complot theorie [9]. In tegenstelling tot de wetenschappelijke theorie die uitsluitend over virussen gaat en bevestigd kan worden door veldonderzoek. Complotdenkers kritiseren vooral personen en hun gedrag in plaats van theorieën. Ik vrees dat beide heren nul komma nul verstand hebben van het virus.

Waarom zo'n extreme alternatieve theorie?

Waarom zou je als anti-vaxer en coronabeleidcriticus ook de lab escape theorie aanhangen? Wat is de logica? Het één volgt toch niet logisch uit het ander? Dus, waarom?

Dick Bijl heeft al eerder in meerdere boeken kritiek geuit op de farmaceutische industrie, geneesmiddelenregistratieautoriteiten, artsen, artsenorganisaties, medische specialisten, ziekenhuizen, apothekers, redacteuren van wetenschappelijke tijdschriften, de pers, politici en ministers [4]. Hij is een buitenbeentje, een enfant terrible, een klokkenluider en 'allround criticus'.

Het ligt dus enigszins voor de hand dat Dick Bijl ook over de oorsprong van SARS-CoV-2 een alternatieve opvatting heeft. Immers, hij wantrouwt de overheid, de industrie en kennelijk ook wetenschappers. Het zijn de virologen in Wuhan die het virus gemaakt hebben en hebben laten ontsnappen. Dit keer krijgt Big Pharma niet de schuld. Tenminste niet voor het ontstaan van de pandemie.

Ronald Meester was al een buitenbeetje. Werkzaam aan de VU en als promotor betrokken bij het geruchtmakende proefschrift van Joris van Rossum (blog 6 feb 2013). In zijn oratie noemde hij Intelligent Design [8]. In zijn boek Arrogant bekritiseert hij 'de arrogantie van wetenschappers'. In dit boek bekritiseert hij bijvoorbeeld het RIVM omdat ze de ernst van de pandemie te hoog inschatten [5]. De overheid en het RIVM waren al onbetrouwbaar, dus dan is de stap niet zo groot om ook in een alternatieve theorie over de oorsprong van SARS-CoV-2 te geloven?

 

De consequenties van een onware theorie

Het geloven in de lab escape theorie is niet zonder consequenties. Ontkennen de aanhangers van de lab escape theorie het bestaan van zoönosen? Of alleen in dit ene geval? Hoe ga je je voorbereiden op een volgende pandemie als deze pandemie een laboratoriumongeluk is en hoe als het een zoönose is? Een wereld van verschil! André Rouvoet (GGD) wil 600 miljoen voor 'pandemische paraatheid' [6]. In het rapport 'Zoönosen in het vizier' van de expertgroep zoönosen [7] staan aanbevelingen om de risico's op toekomstige zoönotische uitbraken te verkleinen. Zoönosen zijn infectieziekten die van dieren naar mensen kunnen worden overgedragen. Dat kan alleen op basis van een juist begrip van wat zoönosen zijn:

Het overspringen (spillover) van ziektekiemen van wilde dieren op mensen [7], pagina 27.

Hoe ziekteverwekkers zich in verschillende stappen aanpassen aan de mens [7], pagina 22.

Als je gelooft in de lab escape theorie hoef je je ook geen zorgen te maken over gastheren, vectoren, veehouderijsystemen, landbouwhuisdieren, gezelschapsdieren, diertransporten, reizigersverkeer, ontbossing en klimaatverandering. Wel zo makkelijk.

 

update 26 januari: paragraaf over complottheorie ge-edit.


Postscript

3 Feb 22

Het is nuttig om het artikel in Nature 28 Jan 22 te lezen waarin uitgelegd wordt waarom het zo moeilijk is om de oorsprong van Omicron op te helderen terwijl die tijdens de pandemie is ontstaan en er duizenden en duizenden sequences werden gedaan. Dezelfde problemen spelen bij de oorsprong van SARS-CoV-2. Geen wonder dat het ontstaan van SARS-CoV-2 nog niet is opgehelderd.

Opvallend feite: de christelijke boekhandel ichthus boekhandel heeft het boek van Dick Bijl belangrijk genoeg gevonden om het in hun webshop te koop aan te bieden! Wat heeft het evangelisch christendom te maken met SARS-CoV-?

 

Postscript

18 jan 2024
 
Tot mijn grote verbazing vond ik in de Englese wikipagina dat Elon Musk (Tesla) non-mainstream opvattingen over COVID-19 en vaccinatie verkondigde die je ook tegenkomt in de wereld van complot denkers. De moeite waard op te lezen. Het verschil met andere complotdenkers is o.a. dat Elon Musk zich later wel liet vaccineren!

 

Postscript

10 juni 2025

Antivaxer Kennedy ontslaat alle leden van commissie die VS adviseert over vaccins, NOS 10 juni 2025

 


Noten


  1. Dick Bijl  (red) (2021) Pandemische Chaos. Het coronabeleid onder de loep
  2. Paul D. Thacker De labtheorie als ‘complot’: een campagne van desinformatie?  Overnu.nl 31 juli 2021 (geen blog, dus geen comments)
  3. Nicholas Wade The origin of COVID: Did people or nature open Pandora’s box at Wuhan? The Bulletin of the Atomic Scientists, 5 May 2021 
  4. Het pillenprobleem van Dick Bijl. Boekbespreking. blog 17 Dec 2018
  5. "het RIVM tot op de dag van vandaag sterftekansen hanteert die tot een factor 100 (!) te groot zijn." Kobo e-book 319/1123
  6. GGD waarschuwt: Nederland onvoldoende voorbereid op een nieuwe pandemieNOS, 23 Jan 2022
  7. Henk Bekedam en 10 andere auteurs: Zoönosen in het vizier' van de expertgroep zoönosen (pdf) juni 2021.
  8. In zijn inaugurele rede (oratie) op 24 maart 2000 citeerde Meester de Nederlandse vertaling De Zwarte Doos van Darwin ('Darwin's Black Box') van Michael Behe en Michael Denton Evolution, a Theory in Crisis
  9. Sommige complotdenkers claimen routinematig dat ze "géén virus-ontkenner, complotdenker of antivaxxer zijn"! Ook onderscheiden ze zich door hun woordgebruik zoals de enigszins unheimische schrikaanjagende termen 'massavaccinatie', 'massavaccineren', termen die je niet op de RIVM website zult tegenkomen. Het is een term met negatieve associaties.  27 jan 2022
  10. Ondertussen gaat het onderzoek door naar de natuurlijke oorsprong van het SARS-CoV-2 virus. Zo zijn er onlangs 9 nieuwe coronavirussen ontdekt in een groep van 131.957 nieuwe RNA virussen. Bron: Petabase-scale sequence alignment catalyses viral discovery, Nature 26 Jan 22. Dit is belangrijk als je de oorsprong van SARS-CoV-2 wilt achterhalen!

 


17 January 2022

Ronald Meester gebruikt drogreden om de SARS-CoV-2 pandemie te bagatelliseren.

Corona update #40

Hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening Ronald Meester, VU, Amsterdam,  gebruikt een bekende drogreden om de SARS-CoV-2 pandemie te bagatelliseren. 

 

  (zie ook mijn vorige blog over Ronald Meester) 

In zijn LinkedIn post 'Code zwart op de IC koste wat kost vermijden? We accepteren veel vermijdbare sterfgevallen in veel andere situaties' [1] stelt hij dat er veel ergere dingen zijn dan covid-19. Bijvoorbeeld:

"We nemen als maatschappij en als individuen in ons alledaagse gedrag veel vermijdbare risico’s, die vaak groter zijn dan de risico’s van een Covid-19 besmetting. ... Er sterven per jaar ongeveer 12.000 mensen voortijdig als gevolg van luchtverontreiniging ... Ongeveer 1,1 miljoen mensen in Nederland hebben diabetes ... Er zijn jaarlijks meer dan 600 verkeersdoden in Nederland ... [1].

In totaal somt hij zeven dingen op die erger zijn dan covid-19. Maar 'er zijn veel ergere dingen' is precies de What-about-isme drogreden uit het boekje van Paula Steenwinkel:

Paula Steenwinkel (2021)
Drogredenen herkennen en weerleggen
.

Paula Steenwinkel:

"Met whatabouttisme doe je alsof je het alleen maar over andere misstanden mag hebben die ook erg, of nóg erger zijn." (p.194)

 

Whatabouttisme, Paula Steenwinkel (Fokke en Sukke).

Deze drogreden wordt ook wel de Argumentum ad horrendum drogreden genoemd. Het lijkt op cherry picking als je één misstand belicht en andere niet. Maar: het advies van Paula Steenwinkel is: wijs erop dat als je alleen maar het allerergste mag bespreken, je nooit aan andere onderwerpen toekomt; er is namelijk altijd wel een urgenter of belangrijker probleem te bedenken (p.196).

Hoe krankzinnig! We zitten midden in een pandemie ... en hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening Ronald Meester vraagt aandacht voor ... de gevaren luchtverontreiniging! diabetes! verkeersdoden! en nog veel meer! Zijn die zaken dan onbelangrijk? Nee, natuurlijk niet! Het punt is: waarom leidt hij de aandacht af van het bestrijden van de pandemie? Moeten we afzien van preventieve maatregelen als vaccinaties, mondkapjes, lockdowns, sluiten van luchthavens, anderhalve meter en QR-codes? Hij zegt het niet, maar suggereert het wel. Wat is anders de bedoeling om over andere zaken te beginnen? Aandacht afleiden. Meester kijkt de ander kant uit. In Godsnaam: waarom?


Een verkeersongeluk is niet besmettelijk!

Ronald Meester: 

"Wat is er zo bijzonder aan sterfte door Covid-19 dat deze koste wat kost vermeden moet worden, terwijl we al die andere vermijdbare sterfgevallen en risico’s gewoon accepteren? Vragen waarop ik het antwoord eigenlijk niet weet." [1].

Nee, Ronald! Je stelt de verkeerde vragen! Het bijzondere is dat covid-19 een besmettelijke ziekte is! Een besmettelijke ziekte die zich met de snelheid van een Boeing-737 over de wereld verspreid! Het is namelijk een pandemie!

! Verkeersdoden zijn niet besmettelijk. Verkeersongelukken veroorzaken niet een kettingreactie van nieuwe verkeersongelukken. Die op hun beurt weer nieuwe besmettingen veroorzaken. Verkeersongelukken hebben géén Reproductie getal (R-getal) [3],[4].

! Verkeersongelukken verspreiden zich niet met de snelheid van een Boeing-737 over de wereld. Verkeersongelukken importeren of exporteren we niet uit of naar het buitenland.We hoeven de grenzen niet te sluiten.

! Artsen en verplegend personeel van verkeersslachtoffers hoeven geen mondkapjes te dragen. Niemand hoeft het contact met verkeersslachtoffers te mijden. Er is geen lockdown nodig. Verkeersongelukken hebben géén ernstige gevolgen voor bewoners van verzorgingstehuizen en hun verzorgers.

! Er is geen plotselinge toename van verkeersslachtoffers die de nationale ziekenhuiscapaciteit ver te boven gaat. Verkeersongelukken komen niet in golven. Patiënten hoeven niet ondergebracht worden in buitenlandse ziekenhuizen [5]. Hartoperaties en andere urgente operaties hoeven niet uitgesteld te worden [6].

! Verkeersongelukken evolueren niet. Er ontstaan géén nieuwe varianten (Delta, Omicron) die bestaande medische technieken minder efficiënt maken en waar de medische wereld nog geen antwoord op heeft. 

! Er ontstaat géén wereldwijd tekort aan medische hulpmiddelen door verkeersslachtoffers.

! We hoeven en kunnen niet de hele bevolking 'vaccineren' tegen verkeersongelukken. De rest van de samenleving kan gewoon door gaan met de economie draaiende te houden.

Meester probeert nog het eens: "Waarom is het inperken van vrijheden wel geoorloofd tegen Covid-19 maar niet tegen diabetes?". Nee, Ronald, diabetes is géén besmettelijke ziekte!


Conclusie

Hoogleraar Ronald Meester negeert de essentie van een  besmettelijke ziekte. Hij gebruikt een drogreden om de pandemie te bagatelliseren. In Godsnaam: Waarom? Hoe gaat hij een pandemie bestrijden als hij de minister van Volksgezondheid was?

Noten

  1. Ronald Meester  Code zwart op de IC koste wat kost vermijden? We accepteren veel vermijdbare sterfgevallen in veel andere situaties, Gepubliceerd op 4 mei 2021.
  2. Paula Steenwinkel (2021) Drogredenen herkennen en weerleggen.
  3. Reproductiegetal ( R-getal): "Het reproductiegetal van een infectieziekte is een indicator, die het gemiddeld aantal secundaire besmettingen aangeeft die veroorzaakt worden door een primair geval in een populatie zonder immuniteit en in afwezigheid van profylactische maatregelen, zoals bijvoorbeeld vaccinatie" (wikipedia).
  4. Ronald Meester: 'Het R-getal is niet nuttig', gepubliceerd op 12 apr. 2021 op LinkedIn. 
  5. Eerste coronapatiënten vanuit Rotterdam overgeplaatst naar Duitse ziekenhuizen,  23-11-21
  6. Schatting inhaalopgave: 170 tot 210 duizend operaties, 27-08-2021


Bronnen

  • Whataboutism (Engelse wikipedia): "which attempts to discredit an opponent's position by charging hypocrisy without directly refuting or disproving the argument"
  • Whataboutism (Nederlandse wikipedia): ", is een drogreden waarmee iemand de beschuldiging van een misstand niet weerlegt, maar zijn of haar opponent er met een retorische vraag What about ...? van beticht schuldig te zijn aan een andere ernstige misstand."

 

Vorige blogs over Ronald Meester

Postscript Long-covid

20 feb 2023

Dat je voorzichtig moet zijn met het bagatelliseren van covid-19 ziekteverschijnselen blijkt uit long-covid. "Long COVID often arises in otherwise healthy young people, and it can follow even a mild initial infection. ... The most common, persistent and disabling symptoms of long COVID are neurological."  Scientific American, 'Long COVID Now Looks like a Neurological Disease' ,14 Feb 2023. HIV-onderzoekers hadden ook al post-viral neurologische verschijnselen opgemerkt.

 

COVID NIeuws

 

Lange termijn effecten van COVID-19

29 Sep 2023

Een half jaar na gehospitaliseerde covid-19 patienten hebben deze personen nog aantoonbare schade aan hersenen en longen:

"Now, in one of the most comprehensive post–COVID-19 MRI studies to date, scientists have found that about 6 months after being infected, some 60% of hospitalized patients showed abnormalities in multiple organs, especially the brain and lungs, compared with 27% among people who had never had the disease".  Science 22 sep 2023

Ronald Meester is dus voorbarig met zijn covid-19 oordeel.